Kunst & cultuur26 juni 2011

Waarom ik niet mee zal lopen in ‘de Mars der Beschaving’

Een gastbijdrage van Vincent Cardinaal.

Het huidige verzet tegen de geplande bezuinigingen in de cultuursector kenmerkt zich wat mij betreft tot de reactie van een kind dat z’n door mama gesmeerde boterhammetjes afhandig ziet gemaakt op het schoolplein: boehoe meester, hij is gemeen, doe er wat aan. In plaats van zelf naar de pestkop te lopen en ‘m een ferme trap in z’n ballen te geven (meisjes pakken uiteraard geen door mama gesmeerde boterhammetjes af).

Het ‘verzet’ richt zich tot één enkele persoon. Halbe Zijlstra. Gemene Halbe Zijlstra, ‘Halbe de Sloper’, die de door mama (de staat) gesmeerde boterhammetjes (subsidie) komt afpakken. Boehoe meester, doe er wat aan. Wat men zich blijkbaar niet realiseert is dat over tien jaar niemand meer weet wie Halbe Zijlstra is. Die is dan al lang burgemeester van Delfzijl, of iets dergelijks. Je pijlen grotendeels op een ‘pestkop’ richten is een zwaktebod, en uiteindelijk contraproductief. Het vernauwt de discussie, sluit andere manieren van gesprek welbeschouwd uit.

Wat de sector zelf doet is dus een ‘Mars der Beschaving’ organiseren. Natuurlijk is het te prijzen dat er een tegengeluid geformuleerd wordt. Ook ik vind een aantal van de geplande bezuinigingen onnodig, soms rücksichtslos, vaak visieloos. De algehele benadering van kunst en cultuur onder de huidige generatie politici stemt me droevig.
En ik denk ook dat er slachtoffers gaan vallen waarvan we ooit zullen zeggen dat dat nooit had mogen gebeuren.

Maar in plaats van in een hoekje te gaan huilen kun je de komende tijd ook als een unieke kans zien. Een kans om je als kunst- en cultuursector van je meest positieve, constructieve en proactieve kant te laten zien. Aan de slag gaan, op zoek naar andere manieren van financiering, naar manieren om grotendeels zelfbedruipend te zijn. Laten zien dat een grootscheepse bezuiniging lang niet het einde van de kunst en cultuur betekent. In tegendeel. De laatste jaren duiken er steeds meer samenwerkingsverbanden op in de kunst en cultuur. Zet dat door. Want, cliché aller clichés, samen sta je wel degelijk sterk.

De retoriek die gebezigd wordt door de organisatoren van de ‘Mars der Beschaving’ sluit geenszins aan op het bovenstaande. Neem de volgende redenering:

Met haar lege symboolpolitiek breekt zij af wat een beschaving nodig heeft. Schoonheid, vernieuwing, zorg, vertrouwen, openheid en tolerantie. Onder dit kabinet stevenen wij af op een samenleving waarin geen plaats meer is voor nieuwsgierigheid, en waarin alles in cijfers uitgedrukt moet worden. Waarin de Nederlandse identiteit een benauwd keurslijf wordt in plaats van de bonte verzameling aan meningen, overtuigingen en uitdrukkingsvormen die haar al zo lang kenmerkt en bijzonder maakt.

Met alle respect, maar dit is populisme van exact dezelfde soort waar veel huidige politici zich van bedienen. Alsof de kunst zal verdwijnen door de huidige bezuinigingen. Alsof kunst ooit zal verdwijnen. Nog erger: de stellers van dit epistel laten hun ‘nieuwsgierigheid’ blijkbaar geheel en al van de Staat afhangen. Want als die bezuinigt sterft de ‘nieuwsgierigheid’ zo te lezen. Dat is jezelf wel erg afhankelijk van de overheid verklaren. En daarmee raken we de kern van mijn probleem met de ‘Mars der Beschaving’ en het huidige tegengeluid.

Het is zo ontzettend braaf. Zo ontzettend ‘klein’. Zo ontzettend afhankelijk van de overheid. Waarom wil men per se zo verbonden zijn aan staatssteun? Op die manier zul je altijd afhankelijk blijven van de beslissingen van een kabinet. Het is juist die angst (wat het uiteindelijk is, naar mijn mening) die een deel van de ontwikkeling van de kunstsector tegenhoudt. Pappen en nathouden, dat idee.

Zoals gezegd: de komende tijd biedt een heel grote kans. Een kans om veel meer op eigen benen te staan. Om te kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit. Daar zou het tegengeluid van moeten getuigen. Het zou proactief moeten zijn, en niet moeten getuigen van holle, angstretoriek als ‘de kunst verdwijnt’. De kunst verdwijnt nooit. Alle samenlevingen die ooit op de planeet hebben rondgezworven delen drie kenmerken: ze plantten zich voort, kenden een vorm van Godsdienst en ze kenden kunst. De waarde van kunst is evident; het maakt onderdeel uit van alle samenlevingen, vroeger, nu en in de toekomst.

Met een sector die stelt dat door bezuinigen ‘de kunst kan verdwijnen’ en daarmee van zo weinig zelfvertrouwen, eigen waarde en fiducie in de toekomst getuigd, kan ik helemaal niks.
Daarom loop ik niet mee in de ‘Mars der Beschaving’. Ik ben dit weekeinde namelijk aan het werk, net als vele creatieven en kunstenaars in en uit Rotterdam op ‘Bazar Bizar’, aan de Wolphaertstraat op Zuid en hun metgezellen in Rotterdam-Noord, tijdens ‘Route du Nord’. Dat zijn pas marsen der Beschaving.

Tags: , , ,

Sectie: Kunst & cultuur

Helemaal uitgelezen? Delen maar!

AdvertentieRotterdam Late Night: architectuurspecial met o.a. Daan Roosegaarde en De Likt livé | Do 4 juni WORMAdvertentieOndersteun kwalitatieve lokale journalistiek - Word Storter van Vers Beton!
  • En nu de reacties!

  • Hear, hear. Amen. Het artikel verwoordt prachtig hoe ik het zie. 

    Ik ben erg benieuwd hoe Vincent denkt over het geluid dat naar voren komt in http://versbeton.nl/2011/06/rotterdamse-kunstinstellingen-%E2%80%9Chet-is-gewoon-een-groot-drama%E2%80%9D/. 

  • met alles ben ik eens. En toch …… moeten wij dan wel
    dankbaar voor zijn….. en niet elke kunst is per definitie positief en
    constructief ….. en moet ook niet in eerste instantie willen zijn….. het gaat
    ook eerder over een teken van een proces dat zich in de maatschappij afspeelt
    en niet zozeer over “ het Kunst “ ….. maar daardoor wordt het probleem niet
    vertierbarder .  Kortom  – ik ben eens met elke woord  – en toch blijven de bezuinigingen een
    gênante vertoning voor Nederland en vind de behoefte om deze fijt te uiten erg
    normaal. Kunstenaars zijn ook mensen  –
    en dat moeten zij ook willen zijn.

    Ook  – het gaat hier
    niet alleen over de “ creatieve kunstenaars “ 
    – die zullen zich misschien redden  (tegen beter weten in) , maar er zijn ook
    gewone stervelinge in de kunst  en die
    moeten ook wat eten…..  

    • “niet elke kunst is per definitie positief en constructief” — inderdaad! En veel kunstzinnige uitingen zijn niet economisch gemotiveerd. Moeten kunstenaars hun kritisch werk temperen of alleen maar nog dingen maken die verkopen? Wat een saaie kunstwereld wordt dat.

      • “Moeten kunstenaars hun kritisch werk temperen of alleen maar nog dingen
        maken die verkopen? Wat een saaie kunstwereld wordt dat.”

        I understand the question. But I believe it’s a bit of a red herring.

        Consider a hypothetical heavily subsidised website-building industry ;) Now imagine the threat that these subsidies were to be removed: Must webdevelopers now self-censor themselves or make only that which sells? What a boring internet that would be!

        Of course the truth is neither. We publish things online as a result of both economic as well as other motivations.

      • Andere sectoren zijn ook zwaar gesubsidieerd. Als we de landbouw niet subsidiëren word het brood duurder. Als we de cultuur niet subsidiëren wordt de kunst saaier.

      • @Florian:disqus

        “Andere sectoren zijn ook zwaar gesubsidieerd. Als we de landbouw niet
        subsidiëren word het brood duurder.”

        The over-the-counter price of bread will likely increase, but the ultimate cost of bread (including the tax component) will likely decrease since multiple bureaucratic layers, and their inevitable inefficiency, will have been bypassed.

         “Als we de cultuur niet subsidiëren
        wordt de kunst saaier.”

        It depends a great deal on who you ask. To me it seems at least fair to assume that there’ll be a greater proportion of ‘accessible’ art to the extent that subsidy is removed. If you ask ‘the man on the street’, I think his answer would be that this stuff is less boring to him than hermetic work that’s the predictable result of insulating artists from the market.

        So at least through the eyes of a hypothetical supporter of democracy, this development seems like it would be a good thing. (Also of note: when writers don’t like the results of democracy, they prefer to use the term ‘populism’. Maybe they don’t want to harm the holy cow ;)).

  • Misschien gaat de nieuwe situatie met minder subsidies voor meer creativiteit en solidariteit in de kunstenaarswereld zorgen. 

    Zorg a): De VVD gaat voor een verbeterd kunst-climaat de verantwoordelijkheid opeisen. 

    Zorg b): Veel geweldige kleine en grote projecten en initiatieven krijgen niet de kans zich te ontplooien. 

    • “Zorg b): Veel geweldige kleine en grote projecten en initiatieven krijgen niet de kans zich te ontplooien. ”

      Completely understandable concern I think.

      As a friend recently pointed out to me, subsidising the sector harms some interesting initiatives even while it helps others. This is because subsidies make it very difficult for the independent initiatives (those who receive no, or very little subsidy) to compete with the funded ones for public–since the subsidies make it possible to put on events ‘for free’, which the independents will need to charge entry costs to keep in the black.

      If we’re interested in fostering diversity, this hidden cost of subsidising the sector should be kept in mind.

  • de cultuursector heeft nooit gezegd dat het niet bereid is meer eigen inkomsten te genereren. sterker nog, daar is de sector al jaren mee bezig. door op deze manier de stekker uit de hele boel te trekken geef je instituten en kunstenaars geen kans dat te doen wat jij hierboven voorstelt. daar is namelijk tijd voor nodig en die wordt de sector nu niet gegund. daarnaast is het blijkbaar nodig dat “links” een populistisch geluid laat horen, want dat is het enige waar momenteel naar geluisterd word. en als de regeringspartijen zo graag willen polariseren, weet ik wel aan welke kant ik sta.

    ook ik zie kansen voor de kunsten onder het nieuwe beleid, maar alleen omdat kunstenaars veerkrachtig zijn en weten te overleven met weinig. het cultuurbeleid werkt alleen maar destructief.

    • “ook ik zie kansen voor de kunsten onder het nieuwe beleid, maar alleen omdat kunstenaars veerkrachtig zijn en weten te overleven met weinig. het cultuurbeleid werkt alleen maar destructief.”

      Bedoel je dat alle subsidies weg moeten? Interessante gedachte :)

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • draag inhoudelijk bij aan de discussie (en ja, humor mag, graag zelfs!)
  • blijf on-topic
  • speel op de bal, niet op de man

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>