PolitiekStedelijke ontwikkeling & architectuur26 september 2011

Het grote gevaar van de autovrije stadsstraat

Een gastbijdrage van Tim de Bruijn, stedoloog.

Vorige week nam ik met enige verontwaardiging kennis van een nieuw plan van D66 Rotterdam. Men wil namelijk de Witte de Withstraat autovrij maken. Juist ja, we hebben het over de waarschijnlijk meest succesvolle stadsstraat van Rotterdam. Een straat vol galeries, restaurants, eethuisjes, musea en bars. Een straat die alom geliefd wordt om zijn sfeer. Kortom, een straat om als Rotterdam te koesteren. Waarom is het nodig daar zo fors in te grijpen?

Kort samengevat is het idee van D66 Rotterdam dat de ruimte voor horeca en ondernemen in de straat te beperkt is, en dat er meer ruimte nodig is om het succes van de straat verder uit te bouwen. De oplossing van D66 Rotterdam is dus het autovrij maken van de straat. Een sympathiek idee met de beste bedoelingen, maar het zal dramatische gevolgen hebben voor de sfeer van de straat! Afsluiten voor auto’s is alleen een goed idee tijdens drukbezochte festivals zoals De Wereld van Witte de With en de Museumnacht, maar die drukte heb je 99,5% van het jaar niet. Daarom zal de ‘gewonnen’ ruimte de rest van het jaar al snel onbestemde leegte worden.

fotografie: Tim de Bruijn Beeld: Tim de Bruijn

Het functioneren van stukken stad is ingewikkelde en gevoelige materie waarbij oneindig veel factoren elkaar beïnvloeden. In dit geval is met name de positie binnen de stad van belang. Stadsstraten zoals de Witte de Withstraat bevinden zich vaak in het gebied rond het centrale winkelgebied van een stad en kenmerken zich door een diversiteit aan functies, en dus ook een diversiteit aan redenen om er heen te gaan. Mensen wonen er, ze werken er, ze zitten er in een hotel, gaan er winkelen, uit eten of gaan er uit. Eigenlijk gebeurt er alles wat bij de stad hoort.

Dit in tegenstelling tot het centrale winkelgebied, dat vaak autovrij is en waar helemaal geen diversiteit aan functies te vinden is, maar alleen winkels of winkelondersteunende horeca. De hoeveelheid voetgangers ligt in stadsstraten veel lager als gevolg van de specifieke functies en daarmee is er ook geen directe noodzaak om het autovrij te maken. Sterker nog, omdat het aantal gebruikers veel lager ligt wordt het autovrije gebied al vrij snel onbestemd.

Kortom, de stadsstraat vervult een andere functie in de stad dan het centrale winkelgebied. Daar hoort ook een bijpassende inrichting bij van de straat. Stadsstraten hebben stoepen, vaak parkeerstroken en in het midden een rijbaan voor autoverkeer, vaak in één richting. Precies zoals in de Witte de Withstraat.

Dit is onlosmakelijk verbonden met het functioneren van de straat. De diversiteit aan functies hangt samen met de diversiteit van vervoermiddelen waarmee mensen er naartoe gaan. Autobereikbaarheid zorgt niet alleen voor meer beweging (dynamiek) in de straat, maar ook dat bepaalde ondernemingen juist in een stadsstraat willen zitten (en niet in het centrale autovrije winkelgebied). Daarnaast is het zo dat door de diverse bereikbaarheidsmogelijkheden een stadsstraat ook sneller een logische plek op de ‘mental map’ van mensen krijgt. Het maakt de straat makkelijker vindbaar en, belangrijker, ook leesbaar voor zowel de bezoekers als inwoners van de stad: mensen snappen wat voor soort straat het is door hoe hij is ingericht en wordt gebruikt.

Het is daarom een forse ingreep om de auto weg te nemen uit een geliefde stadsstraat zonder dat het goed is in te schatten wat de gevolgen hiervan zullen zijn op het functioneren van de straat. Als we kijken naar de huidige autovrije straten in het centrum van Rotterdam, dan is er niet één te bedenken die ook maar in de buurt komt van de sfeer van de Witte de Withstraat! Sterker nog: twee andere zeer succesvolle stadsstraten zijn de Binnenweg en de Meent, en die hebben beide autoverkeer. En als we over de stadsgrenzen kijken, dan zijn de meest geliefde straten in steden bijna zonder uitzondering straten met autoverkeer. Het is belangrijk om hierbij te melden dat Rotterdam niet te vergelijken is met historische binnensteden met bijzonder smalle straten waar autoverkeer per definitie lastig is. Bovendien is zelfs in die historische binnensteden alleen het centrale winkelgebied echt autovrij en zijn de stadsstraten met een grote diversiteit aan functies ook autostraten.

Nu zullen sommigen denken dat ik bang ben dat ik in mijn automobiliteit beperkt zal worden en dat ik daarom tegen dit soort plannen ben. Het tegendeel is waar. Ik ben een bewust autoloze binnenstadsbewoner. Ik doe alles te voet, te fiets of met het openbaar vervoer en ben hier trots op. Ook is er in het belang van de stad niets mis mee autogebruikers te stimuleren ander vervoer te kiezen, bijvoorbeeld door bepaalde gebieden in de binnenstad minder goed bereikbaar te maken met de auto. Daarmee kan de verblijfskwaliteit van de binnenstad flink vergroot worden.

Als we dan toch iets willen doen om ondernemers en gebruikers van de Witte de Withstraat meer ruimte te geven, dan is mijn oplossing voor de Witte de Withstraat dus duidelijk een andere dan die van D66 Rotterdam. Door (een deel van) de parkeerplaatsen weg te halen en de rijbaan te versmallen komt er meer ruimte voor terrassen en groen. Ook zullen auto’s hierdoor gedwongen zijn langzamer te rijden en zullen ze dus ook eerder een andere route kiezen. Autoluw dus: de auto is te gast maar blijft een volwaardig onderdeel van de straat. Op deze manier blijft de Witte de Withstraat gewoon een dynamische stadsstraat, met auto’s en meer ruimte voor de mensen die er verblijven.

Concluderend: laten we van de stadsstraten geen pretpark of shopping mall maken. Beide zijn kunstmatige werelden die de bezoeker zo veel mogelijk moeten laten consumeren, zoals op de oh zo gezellige Lijnbaan. Uiteindelijk maakt dit de stad dodelijk saai en eentonig! In stadsstraten consumeer je de diversiteit van de stad, en dat moeten we vooral zo houden.

Lees meer:

Tags: , , , , ,

Sectie: Politiek, Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Helemaal uitgelezen? Delen maar!

advertentieAdvertentiepost editions
  • En nu de reacties!

  • Mooi geschreven. Het autovrij maken zou te veel bijdragen aan de vercommercialisering van de WdW, iets waar voor opgepast moet worden in de culturele as van Rotterdam.

  • Goed stuk. Was altijd voor autovrije straten. Zeker de Meent waar ik als fietser teveel hinder ondervind van auto’s die daar niks te zoeken hebben. Maar aan de andere kant begrijp ik nu nut hiervan beter. Weet niet of je me helemaal overtuigd hebt, want mijn auto haat (de fok kommie met je patser BMW a la 1 euro per kilometer benzine zuipende bak tof doen) is redelijk diep geworteld. Denk er nog eens over na op de fiets terwijl ik stilletjes bid niet voor mij flikker gereden te worden door een stationwagon.

    • Ik koester dezelfde afkeer tegen auto’s denk ik. Gelukkig wordt de Meent een stuk smaller en er komen drempels zodat die PC hoofdtractoren straks niet meer vol kunnen doorgassen daar. Ook worden de stoepen breder en verdwijnen aan 1 kant de parkeerplaatsen. Een mooie testcase voor hoe ver dat de straat zal verbeteren.

      Maar op de Meent is het ook wel weer leuk om soms de meest bijzondere auto’s voorbij te zien komen, sportwagens en oude klassiekers. Ik ken mensen die op zaterdag speciaal bij Pol gaan zitten om daar te kijken wat er allemaal voor bijzonders voorbij komt. Nogmaals heb er zelf niks mee maar ik gun die mensen ook een verzetje.

      Ik vind fietsen op de Meent trouwens altijd wel een mooie uitdaging. Die ‘interactie’ (strijd om je plekje) maakt het ook wel lekker stedelijk, maar echt veilig is het niet. Maar een geheel veilige en schone stad is misschien ook wel weer een beetje saai. :)

    • Ik koester dezelfde afkeer tegen auto’s denk ik. Gelukkig wordt de Meent een stuk smaller en er komen drempels zodat die PC hoofdtractoren straks niet meer vol kunnen doorgassen daar. Ook worden de stoepen breder en verdwijnen aan 1 kant de parkeerplaatsen. Een mooie testcase voor hoe ver dat de straat zal verbeteren.

      Maar op de Meent is het ook wel weer leuk om soms de meest bijzondere auto’s voorbij te zien komen, sportwagens en oude klassiekers. Ik ken mensen die op zaterdag speciaal bij Pol gaan zitten om daar te kijken wat er allemaal voor bijzonders voorbij komt. Nogmaals heb er zelf niks mee maar ik gun die mensen ook een verzetje.

      Ik vind fietsen op de Meent trouwens altijd wel een mooie uitdaging. Die ‘interactie’ (strijd om je plekje) maakt het ook wel lekker stedelijk, maar echt veilig is het niet. Maar een geheel veilige en schone stad is misschien ook wel weer een beetje saai. :)

  • Goed stuk. Was altijd voor autovrije straten. Zeker de Meent waar ik als fietser teveel hinder ondervind van auto’s die daar niks te zoeken hebben. Maar aan de andere kant begrijp ik nu nut hiervan beter. Weet niet of je me helemaal overtuigd hebt, want mijn auto haat (de fok kommie met je patser BMW a la 1 euro per kilometer benzine zuipende bak tof doen) is redelijk diep geworteld. Denk er nog eens over na op de fiets terwijl ik stilletjes bid niet voor mij flikker gereden te worden door een stationwagon.

  • Goed  geschreven, Rotterdam heeft al zoveel onbenutte ruimte. Met het autovrij maken van de WdW heb je weer extra ruimte erbij en dat erwijl Rotterdam juist verdichting nodig heeft. De smalle straten in combinatie met auto’s zorgen juist voor dat een straat leeft.  

  • Goed  geschreven, Rotterdam heeft al zoveel onbenutte ruimte. Met het autovrij maken van de WdW heb je weer extra ruimte erbij en dat erwijl Rotterdam juist verdichting nodig heeft. De smalle straten in combinatie met auto’s zorgen juist voor dat een straat leeft.  

  • Goed stuk vooral de uitspraak de auto is te gast in de straat vind ik een hele mooie. Ik zou bijna voorstellen om weer wegen aan te leggen door de immer grimmige lijnbaan en in plaats van nog een Sting eens wat anders te doen met de ruimte aldaar. 

  • Goed stuk vooral de uitspraak de auto is te gast in de straat vind ik een hele mooie. Ik zou bijna voorstellen om weer wegen aan te leggen door de immer grimmige lijnbaan en in plaats van nog een Sting eens wat anders te doen met de ruimte aldaar. 

  • Autovrije wdw = meer beplanting, grotere terrassen en in het midden een fietspad. Ik denk dat de wdw juist een straat is die wél baat heeft bij een autoloze herinrichting, waarom zou je met je Turkenbmw erdoorheen willen rijden als je ook prima via de Blaak of Westzeedijk kan rijden?

    Als er dan toch auto’s er door heen moeten, dan alleen bestemmingsverkeer dat over 20 drempels moet. Of via zakkende paaltjes en een transponder zoals in Gouda bijvoorbeeld gebeurt. Zo kun je de straat na 18u ‘s avonds en in de weekenden bijvoorbeeld autovrij houden, maar kunnen de bewoners toch naar huis.

  • Erg interessant punt. Als dagelijks fietser op de Nieuwe Binnenweg (dus van Lage Erfbrug tot Mauritskade) heb ik een ongelofelijke hekel aan auto’s in de stad ontwikkeld. Ook als terrasbezoeker van Rotown en het Westerpaviljoen erger ik me regelmatig aan de constante lucht- en geluidsvervuiling die auto’s met zich meenemen. 

    Het argument van dynamiek vind ik niettemin een interessante. Ik had er nog nooit zo over nagedacht. Autoluw maken is volgens mij de beste oplossing. 

    Waar Rotterdam volgens mij vooral onder lijdt, is dat er zo ongelofelijk veel doorgaande wegen zijn. Omdat de stad na de oorlog bij mijn weten zo is opgebouwd dat bereikbaarheid en doorkruisbaarheid gegarandeerd werden (afgedwongen door de havenbaronnen?), zijn grote delen van Rotterdam constant voorzien van hardrijdend verkeer. Volgens mij zouden er een paar hoofdwegen aangewezen moeten worden (wat op  papier ook gebeurd is, bijvoorbeeld met de Beukelsdijk/Mathenesserweg als weg de stad uit, terwijl in de praktijk er ook heel veel doorgaand verkeer via Nieuwe Binnenweg/Schiedamseweg richting de snelweg gaat), en de rest vooral bestemmingsverkeer. 

    Welke wegexpert weet hier meer over? Welke filosofie hanteert de gemeente hierin?

    • Rotown (en Stalles) is denk ik het beste voorbeeld waar de auto voor serieuze overlast zorgt. Komt omdat auto’s daar echt vlak langs het terras (zonder buffer van geparkeerde auto’s) volop optrekken na de kruising bij het Eendrachtsplein. Veel herrie en veel uitlaatgassen dus. Voor de Binnenweg is eenrichtingsverkeer misschien een oplossing, de Rochussenstraat heeft in ieder geval voldoende capaciteit.

      Op onderstaande link is het Binnenstadsplan van Rotterdam te vinden met vanaf pagina 64 meer info over de plannen voor verkeer. Het lastige is hoe je doorgaand verkeer kunt scheiden van bestemmingsverkeer.

      http://www.rotterdam.nl/DSV/Document/Binnenstad/BinnenstadsvisieDEF.pdf

    • Het probleem in Rotterdam is dat er veel te veel verkeer is wat de stad als doorgaande route gebruikt, simpelweg omdat de verkeersriolen als Blaak en Coolsingel daartoe uitnodigen. Een oplossing is dan om zoveel mogelijk verkeer te weren door straten autovrij te maken. De druk op de verkeersriolen wordt dan groter en de smallere straten zoals in deze discussie de Witte de Withstraat krijgen meer ruimte voor terrassen en het langzaamverkeer. Het probleem wat dan echter weer ontstaat is dat de straat doods aan gaat doen. Een straat heeft dynamiek nodig om te leven. Dit zie je ook terug in de stroom klachten van ondernemers die omzet mislopen wanneer hun straat langere tijd wordt afgesloten wegens werkzaamheden. De ondernemers zijn dus gebaat bij zowel langzaam- als snelverkeer. Dat neemt niet weg dat je dergelijke straten wel autoluw kunt maken zodat het doorgaand verkeer (het verkeer wat er dus toch niets te zoeken heeft) deze straten gaat mijden. Door minder parkeerplaatsen op straat te realiseren en de ruimte voor de fietser te vergroten creëer je visueel een veel smallere rijbaan waardoor bovendien het verkeer langzamer zal rijden. Een goed voorbeeld is de Kortekade in Kralingen. De fietsstroken aan beide zijden van de weg zijn zo breed dat de rijweg voor het autoverkeer extreem smal lijkt. Een dergelijke oplossing zou prima op de Witte de Withstraat en ook op andere straten toegepast kunnen worden. Hiermee creëer je veel ruimte en veiligheid voor het langzaam verkeer zonder dat de dynamiek uit de stadsstraat verloren gaat.

  • Een D66 plan? Dacht dat alleen Arno Bonte van Groen Links voorstander was om het hele centrum van Rotterdan incluis Coolsingel af te grendelen voor autoverkeer. Ik als centrumbewoner ben zo dom om een auto aan te houden en daar hooguit 5000 km per jaar mee te rijden. Fietsen en lopen zijn veel gezonder. Maar die Witte de With, ik zou de auto’s niet willen weren, versmallen lijkt me okay en ook het laten vervallen van een flink aantal parkeerplaatsen lijkt me een goed idee. Vanaf een terras kijken tegen al die geparkeerde auto’s doet de smaak van de koffie en borrel geen goed. Bovendien is er dichtbij een prima parkeergarage in het Museumpark. Dus de pedoloog vindt mij aan zijn zijde.

  • Ik lees net een artikel over een nieuw ‘hip’ fenomeen in Noord Amerika, namelijk PARKLETS. Ze bouwen daar in verschillende steden zoals San Francisco en Vancouver van hout (en ander materiaal) terrassen waarmee ze de stoepen verbreden om zo ruimte te maken voor terrassen en fietsparkeerplekken. Dat zou een mooie manier zijn om een pilot te doen op de Witte de Withstraat. De PARKLETS worden ontworpen door architecten, kunstenaars en landschapsontwerpers. Dat zou toch wat mooi moeten kunnen opleveren in de Witte de Withstraat!

  • Rotterdam heeft door al het autoverkeer de smerigste lucht van Nederland, ik mis dit in de hele discussie als het gaat om autovrije straten… en dynamiek of gezondheid tsja waar kies je voor. Drink eens een kop koffie in de WdeW op het terras terwijl er een vrachtauto stationair voor je neus staat te draaien of lekker optrekt : (

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • draag inhoudelijk bij aan de discussie (en ja, humor mag, graag zelfs!)
  • blijf on-topic
  • speel op de bal, niet op de man

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>