Jos Verveen: geen aanleiding om Stadsinitiatief te herzien

In dit tweede gedeelte van het tweeluik over het Stadsinitiatief reageert Jos Verveen (D66) onder meer op het eerdere interview met Setkin Sies (CU-SGP). Volgens Verveen is het Stadsinitiatief een bypass die de deur openzet voor innovatie en creatieve ondernemers in Rotterdam. Maar is het financieel ongezonde Rotterdam wel gebaat bij deze behandelmethode? “Rotterdam zit vol met innovatieve en slimme mensen die bereid zijn hun schouders eronder te zetten. Je bent gekke Henkie als je daar geen gebruik van maakt”.

In een tijd van bezuiniging komt D66 met het Stadsinitiatief. Hoe kan het dat er in deze tijd zo’n groot bedrag wordt gespendeerd aan een brug? Is dat verantwoord?
“Het is niet zo dat de gemeente is gestopt met planontwikkeling, en ik neem aan dat Sies niet meent dat dit wél moet gebeuren. Ik denk dat achter het Stadsinitiatief veel meer een principiële vraag zit: heeft het stadhuis het exclusieve recht op planontwikkeling en planuitvoering? Ik denk van niet. Ondernemende Rotterdammers mogen ook meedoen, en het stadhuis moet haar deuren openzetten voor deze ondernemers.”

En daarvoor is het Stadsinitiatief de oplossing?
“Het Stadsinitiatief is niet de enige oplossing. Je kan hier duizend verschillende varianten voor verzinnen en je kan hier duizend jaar over discussiëren. Maar de gedachte hierachter is eenduidig: maak gebruik van de creativiteit in de stad. Rotterdam zit vol met innovatieve en slimme mensen die bereid zijn hun schouders eronder te zetten. Je bent gekke Henkie als je daar geen gebruik van maakt. Je maakt van één euro drie euro, juist in economische krapte.”

Maar om nou juist in economische krapte een ‘blanco cheque’ uit te schrijven…
“Daar is geen sprake van. Er zijn strenge voorwaarden gesteld en bij de uitvoering houdt de gemeente een vinger aan de pols. De initiatiefnemers krijgen alleen het bedrag als de uitvoering correct verloopt. De onafhankelijke board heeft alles financieel doorberekend, waarbij de meerwaarde voor de stad een belangrijk punt van aandacht was. Alleen wanneer een plan een ‘beeldbepalend project’ kon worden genoemd, werd dit voorgelegd aan het college van burgemeesters en wethouders. Alle voorgelegde initiatieven konden de goedkeuring wegdragen van de burgemeester en wethouders.”

En dit soort initiatieven kunnen niet vanuit het stadhuis worden geregeld?
“Het stadhuis overschat zichzelf. Alsof de wereld aan ons touwtje hangt. We hebben niet overal verstand van, en we kunnen niet alles oplossen vanuit de Coolsingel. Kijk maar naar het ter ziele gegane poppodium Watt. Eén van de conclusies die de rekenkamer daarna trok, was dat de gemeente zich er te veel mee heeft bemoeid. Nog een voorbeeld: in 2009 heeft het stadhuis voor het Jongerenjaar €50 miljoen besteed aan activiteiten voor jongeren in de stad. Volgens onderzoek was het draagvlak onder jongeren op zijn minst twijfelachtig, en toch heeft de gemeente het Jongerenjaar doorgezet. Dit project heeft ons een enorm bedrag aan subsidie gekost, terwijl de resultaten mager waren.”

Waarom wil D66 het budget niet kleinschaliger verdelen? Waarom bijvoorbeeld geen 400 initiatieven die €10.000 ontvangen, of een afgeslankte variant van het Stadsinitiatief?
“Voor kleine initiatieven bestaat al een mogelijkheid om subsidie aan te vragen, zoals de potjes bij de deelgemeenten en het grootschalige project ‘Opzoomeren’. Wanneer je een klein initiatief op poten wil zetten, bijvoorbeeld een buurtbarbecue, dan heb je hier al de mogelijkheid toe. Afslanken is out of the question. Ik zou juist graag zien dat er meer van onze begroting op deze manier wordt besteed.”

Maar tussen €4 miljoen en een buurtbarbecue zit wel wat tussen. Zaken die een paar ton nodig hebben vallen tussen wal en schip.
“Ik stel het misschien wat simplistisch, maar ik wil aangeven dat wij de mogelijkheid willen bieden om iets exclusiefs en innovatiefs te realiseren. Niet ieder initiatief blijkt €4 miljoen nodig te hebben. Stadsinitiatief 2012 is een eerste stap, en we staan open voor verbetering. Zo hebben we tijdens de eerste ronde gemerkt dat ook initiatieven met een lagere aanvraag werden ingediend. Daarom is er voor de volgende ronde de motie Verveen-Çetin (pdf) aangenomen. In deze motie stuur ik erop aan dat de volgende keer meer initiatieven kunnen winnen. Zo beloon je mensen die minder hoog insteken, omdat zij alsnog een realisatiekans hebben wanneer ze niet nummer één zijn geworden. We hebben dat dit jaar niet gedaan omdat je tijdens de wedstrijd niet de regels van het spel kunt veranderen.”

Van de vijf plannen waren vier plannen reeds bestaande plannen. Deze plannen waren volgens Sies niet subsidiabel en ‘dus zijn ze maar doorgeschoven naar het Stadsinitiatief’. Klopt dat?
“Er wordt door Sies en andere partijen gesuggereerd dat de initiatiefnemers eerder subsidie hebben aangevraagd en dit als een herkansing zien. Dat is gewoon niet waar. Deze suggesties vallen in de categorie onfatsoenlijk. Sterker nog, in de voorwaarden staat dat je niet al eerder in aanmerking voor subsidie mocht komen.”

De mensen achter het eerbetoon op De Hef waren toch al bijna 10 jaar bezig?
“De Hef is juist de aanleiding geweest om dit plan op te zetten! De initiatiefnemers waren al tien jaar aan het wachten of de gemeente het eerbetoon überhaupt zag zitten. Leefbaar Rotterdam had hier zelfs een motie over ingediend en vroeg of er een pot beschikbaar was. Deze motie ontving niet voldoende steun in de raadsvergadering, omdat bijvoorbeeld de PvdA zei dat dit niet aansloot op de potjes waarop de motie zich richtte (participatie, cultuur en marketing van Rotterdam – red.). Diensten reageren vaak vanuit hun beleid, maar een beetje innovatief idee past nooit in één hokje. Juist voor dit soort scenario’s hebben wij het Stadsinitiatief opgericht, als een soort bypass voor de vaak langdurige aanvraagprocedures die met innovatieve ideeën gepaard gaan.”

D66-wethouder Korrie Louwes stelt, in tegenstelling tot de mening van enkele fractieleden, dat zij 7,8 % opkomst een goede opkomst vindt. Is dat zo?
“Ik had vooraf getekend voor 40.000 stemmen. Voor de aftrap hoorde ik geen geluiden over een acceptabel aantal stemmen. Ik vind het daarom een beetje een flauwe reactie, zeker gezien de lage promotiekosten. Het enige wat er is gebeurd was een brief voor alle huishoudens, een website, en facilitering van de prijsuitreiking. Je kan blijven zeuren of het niet meer had moeten zijn, maar om een vergelijking te maken: bij de stemming over het stadskantoor hadden maar 1600 mensen hun stem ingediend.”

Lage promotiekosten? Tot verbazing van coalitiepartner Kuzu (PvdA) waren de uiteindelijke kosten 3 ton? Hoe kan dat?
“Het grootste gedeelte van de promotiekosten is gemaakt voor de stemming, en deze kosten zijn mede gemaakt om te kijken of we stemmingen in de toekomst op een andere manier kunnen realiseren. Veel promotiemateriaal, zoals de Luchtsingelposters in de stad, is door de initiatiefnemers zelf bekostigd. Ik denk juist dat 3 ton een relatief laag bedrag is, zeker gezien de publiciteit die we hebben gehaald. We zijn zelfs in het NOS Journaal geweest. Als we voor een paar ton vuurpijlen afsteken wordt de mediawaarde op zo’n 5 ton geschat. Bereken dan maar hoeveel de mediawaarde is ten opzichte van de promotiekosten voor het Stadsinitiatief.”

Korrie Louwes stelde bij de instemming door de gemeenteraad met het Stadsinitiatief dat zij het promotiebudget zo dicht mogelijk bij de nul zou houden. Had dit dan toch niet aan diezelfde raad moeten worden voorgelegd?
“We zijn niet buiten ons boekje gegaan met het budget, omdat we de kosten zo laag mogelijk hebben gehouden. Om een vergelijking te maken: het Jongerenjaar, nota bene bedacht door de PvdA, had veel hogere promotiekosten. Zo zijn er bijvoorbeeld volle pagina’s van het Algemeen Dagblad ingekocht om te vertellen hoe fantastisch het Jongerenjaar wel niet is.”

ZUS, het architectenbureau dat verantwoordelijk is voor de Luchtsingel, heeft de volle €4 miljoen aangevraagd, terwijl de brug was begroot op €5 ton. Wordt er toegeschreven naar het uit te loven bedrag? Had ZUS niet op een veel lager bedrag kunnen insteken?
“De brug kost niet opéens miljoenen. Het plan van 5 ton is een heel ander plan en nooit ingediend. Het huidige plan betreft gebiedsontwikkeling, en geen ‘gouden in plaats van een houten brug’. Toeschrijven is uitgesloten in het Stadsinitiatief, omdat je zelf voor een substantieel bedrag moet zorgen. Dien je een hoger bedrag in, dan ligt de lat voor je eigen prestaties automatisch hoger. ZUS heeft elke aangevraagde euro kunnen verantwoorden bij de board en moet daarnaast om de volledige subsidie te krijgen een forse particuliere bijdrage leveren. Ik heb ZUS gevraagd of zij een ander plan hadden ingediend wanneer motie Verveen al geldig was voor dit jaar. ZUS gaf aan dat als het bureau de afweging had gemaakt om lager in te steken, het een groot stuk van zijn droom had moeten opgeven.”

Hebben we de Luchtsingel niet ‘doodgeknuffeld’, zoals Sies stelt? Waarom zouden Rotterdammers nu nog investeren in de brug via crowdfunding?
“Juist door het Stadsinitiatief heeft de Luchtsingel meer aandacht gekregen. Er worden nog steeds planken verkocht, dus Sies’ conclusie is onjuist. Ook voor de andere initiatieven geldt dat zij juist door het Stadsinitiatief een positieve impuls hebben gekregen. Sommige initiatieven gaan door, zij het in afgeslankte vorm, mede vanwege hun opgebouwde netwerk en naamsbekendheid. Ik heb liever dat we initiatieven knuffelen die uit de stad komen dan ideeën uit het stadhuis.”

Hoe lang blijft de brug eigenlijk staan? Het Schiekadeblok zal ooit worden gesloopt.
“De brug is niet tijdelijk, maar wordt gemaakt van duurzaam hout. Ook is er budget vrijgemaakt voor onderhoud voor een langere periode. En daarnaast bestaat het initiatief niet alleen uit de brug, maar ook uit de geplande gebiedsontwikkeling. Deze bestrijkt een lange termijn, en dus is dit plan niet afhankelijk van het Schiekadeblok.”

Maar de brug is wel afhankelijk van ProRail, en in de media klonken daar negatieve geluiden over. Gaat ProRail wel meewerken aan de brug over het spoor?
“ProRail is enthousiast en gaat gewoon meewerken wanneer er aan de veiligheidseisen is voldaan. Je moet niet alles geloven wat er in de krant staat. Zoals bij elk gemeentelijk project kan er van alles gebeuren bij de uitvoering. Als ProRail dus toch niet meewerkt, zal er worden gezocht naar een oplossing voor de brug.”

De uiteindelijke begroting is niet openbaar. D66 staat toch voor transparantie?
“Ik moet zeggen dat ik dit een verbeterpunt vind. De plannen zijn niet altijd even toegankelijk geweest. Dit zal zeker mee worden genomen in de evaluatie. We moeten bovendien nog onderhandelen met verschillende partijen, en ik vind dat een legitiem argument om de uiteindelijke begroting met de precieze bedragen nog even stil te houden. Dat gebeurt wel vaker in het stadhuis om te voorkomen dat partijen met voorkennis gaan handelen. Maar ik ben in beginsel wel voor openheid.”

Maar Louwes niet?
“Ik kan niet in het hoofd van de wethouder kijken, maar ik begrijp wel een gedeelte van haar argumentatie.”

Wat nu als de investeringen uitblijven?
“Wanneer er plannen door de gemeente worden ontwikkeld en uitgevoerd, dan treden er ook onvoorziene zaken op. Ongetwijfeld zal dat met de Luchtsingel ook het geval zijn. Maar juist bij projecten vanuit het stadhuis zijn we wel eens gierend uit de bocht gevlogen, zoals de Blunderput (Parkeergarage Museumpark – red.). Onvoorziene zaken zijn onlosmakelijk verbonden met planontwikkeling door de gemeente, maar daarover vragen raadsleden vooraf veel minder door. Ook worden er normaal geen twijfels geplaatst bij de uitvoerder. Bij de Luchtsingel is het anders. Raadsleden vuren hier vragen op af, ook over zaken die openbaar op het internet staan. Dit voelt voor mij als een soort motie van wantrouwen voor de professionaliteit en het hart voor de stad van de ondernemers in Rotterdam. Ik wou dat raadsleden net zo scherp waren bij andere projecten die soms nog veel meer kosten.”

Maar dan kan je het toch niet zien als een motie van wantrouwen, maar als een gewenste kritische houding?
“Nou ja, laat ik het zo zeggen, blijkbaar is het voor sommige politici nog wel wat wennen dat dingen niet per definitie exclusief op het stadhuis bedacht worden. Dat geeft sommigen van hen een onzeker gevoel, en dat is dan aanleiding om er heel veel vragen op af te vuren.”

Die kritische vragen worden ook gesteld door de coalitiepartners. Willen zij dit Stadsinitiatief eigenlijk nog wel?
“We hebben afgesproken dat we het zo doen, want in het akkoord staat dat er ruimte is voor talent. Ik vind het goed dat dit wordt geëvalueerd. Vragen zijn logisch, en dat je uit nieuwsgierigheid naar de Luchtsingel informeert vind ik allemaal prima.”

Nieuwsgierigheid? Coalitiepartners waren behoorlijk kritisch. Is dit niet een teken aan de wand om het Stadsinitiatief te herzien?”
“We hebben een coalitieafspraak en daar dient de coalitie zich aan te houden. Ik vind het gewoon onfatsoenlijk om met terugwerkende kracht twijfels te uiten, en dan vooral voor de indieners van het Stadsinitiatief omdat deze twijfels pas werden geuit tijdens de wedstrijd. Als je principiële punten hebt, dan moet je die in de coalitieonderhandelingen maken. Wanneer je eenmaal afspraken hebt gemaakt, dan moet je je daar aan houden, net zoals wij doen. Ik denk dat dit project meer draagvlak vindt onder Rotterdammers dan heel veel andere projecten. We gaan dit project daarom niet herzien als daar geen dringende aanleiding voor is. Die aanleiding heb ik als vooralsnog niet gezien, en ik verwacht die ook niet te gaan zien.”

5 april wordt het Stadsinitiatief besproken in de gemeenteraad.