Voor de harddenkende Rotterdammer

Enige tijd geleden werd op Vers Beton geschreven over een poster, opgemaakt in de huisstijl van de gemeente, waarin het fenomeen ‘stadswacht’ op de hak genomen werd. De plakactie leek een mooie poging om op een betrokken manier commentaar te geven op wat er gebeurt in onze stad. Gevraagd naar commentaar schreef Fred Marree, woordvoerder voor Stadstoezicht, een reactie die weinig te raden liet. De creatieve knip- en plakker werd er in weggezet als een lafaard die de plank volledig mis zou hebben geslagen. Ik was met stomheid geslagen door de schreeuwende desinteresse in de beweegredenen van de maker van de poster. Het zou oneerlijk zijn om nu Fred Marree het mikpunt van kritiek of spot te maken. De manier waarop hij reageert past immers naadloos in de manier waarop de stad communiceert met haar gebruikers. De stad zegt heel vaak: NEE!
Rotterdam is vergeven van posters, gedragsregels, slogans, ge- en verbodsborden, met logo’s en hekken, met camera’s en stadswachten. Het zegt veel over de manier waarop er nagedacht wordt over de Rotterdammers en over de manier waarop die in gareel gebracht kunnen worden. Helaas zorgt de overdaad aan boodschappen, die ons Rotterdammers erop wijzen hoe we ons dienen te gedragen, dat het steeds moeilijker is de relatief onbelangrijke aanwijzingen te onderscheiden van de belangrijke. De codificering van de publieke ruimte zou moeten werken als een gebruiksaanwijzing van de stad, niet als een opsomming van wat er allemaal niet mag.
Het is ook nogal een opgave. In Rotterdam moeten publieke boodschappen concurreren met een ongeëvenaard aantal commerciële boodschappen. Misschien heeft dat ook meegespeeld in de toon die de gemeente steevast kiest voor haar posters. De poster waar Fred Marree zo verbolgen over was staat hieronder. Zijn eigen poster staat ernaast.

Links vervalsing, rechts origineel
Links vervalsing, rechts origineel

Wanneer je de twee posters zo naast elkaar ziet staan is de verbazing die zich meester maakte van stadstoezicht op zijn zachts gezegd nogal wonderlijk. “Waar ziet u ons voor aan?” was de reactie toen ze gevraagd werden naar de bedoeling van de namaakposter. Voor de duidelijkheid, de eigen poster van Stadstoezicht staat rechts.
Je zou het daar bij kunnen laten; de plakker verwijst enkel naar de poster over de bevoegdheden van de stadswachten. Maar misschien gaat het ook over de stadswacht zelf. De stadswacht (“voor hulp en handhaving!”) wordt op pad gestuurd zonder daarvoor echt toegerust te zijn. Gestoken in een uniform, dat qua militaristische uitstraling niet onder doet voor de Mobiele Eenheid, moet het wel mogelijk zijn om parkeerbonnen uit te schrijven, zou je denken. Maar bij iedere vorm van handhaving hoort een bepaalde mate van discretionaire bevoegdheid. En stadswachten schrijven niet alleen parkeerbekeuringen uit. En het uitoefenen van dit soort bevoegdheden vraagt een degelijke opleiding. En die ontbreekt (iets dat de stadswacht niet aan te rekenen is). Vraag een goede politieagent wat hij vindt van de mantra “regels zijn regels” en hij lacht je keihard uit. Niemand hoeft de stadswacht te benijden die discussie aan moet gaan met een Rotterdammer over of een al of niet terechte bekeuring. Overigens maakt het potsierlijke beeld van een stadswacht-op-een-Segway het ook niet makkelijker om serieus genomen te worden.
Maar het blijft daar niet bij. De publieke boodschappen van de stad lijken vaak nog het meest op een ernstige vorm van Syndroom van Gilles de la Tourette. Neem de welbekende posters met “de stad MOET schoon, heel en veilig”. Aan wie denkt men die boodschap te richten? Natuurlijk moet de stad schoon, heel en veilig en het lijkt me een prima idee dat deze gedachte zich nestelt in het brein van allen die de straten van Rotterdam bewandelen en van iedereen die nadenkt over hoe een schoon, heel en veilige stad het best bereikt kan worden. Maar het idee dat vandalen en straatvervuilers zich daar door aangesproken voelen is je reinste wensdenken. Bovendien geeft het gebod in hoofdletters bij de overige lezers vooral de indruk van een nogal krachtig uitgedrukt kleinburgerlijk ideaal in een stad waar zoveel armoede en achterstand heerst. Het zelfde geldt voor de ‘oorlog’ die voormalig burgemeester Opstelten aan kauwgum heeft verklaard.
Of wat te denken van de afbeeldingen van de relschopper bij het Maasgebouw, die op grote schermen geprojecteerd werden? Zelfs de lezers van het AD voelen feilloos aan dat hier iets niet deugde. ‘Waarom worden niet eerst moordenaars en verkrachters afgebeeld?’. Voor Rotterdam maakt de ordening op basis van urgentie of belang helemaal niets uit.
Rotterdam werkt op deze manier aan de inflatie van de publieke communicatie. Wat is een boodschap nog waard als je te krachtige (beeld)taal gebruikt, richt aan de verkeerde personen of in willekeurige volgorde van belangrijkheid inzet? Rotterdam is uitermate onbezonnen in wat ze de wereld in stuurt. Wat resulteert is een publieke ruimte die vooral zegt: “je hoort hier niet!”, “we houden je in de gaten!”, “kijk uit!” of het plat Rotterdamse “ga iets kopen!”.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Chris van der Meulen

Chris van der Meulen

Chris van der Meulen schrijft o.a. over politiek, kunst en technologie. Daarnaast bestiert hij een stichting die historische scheepshelling Koningspoort beheert.

Profiel-pagina
Lees 8 reacties
  1. Profielbeeld van Eeva Liukku
    Eeva Liukku

    Goed punt over die segways: wat mij betreft is dat echt een heel ondoordachte keus geweest om ze daarop te laten rijden. Het straalt bijna het omgekeerde van autoriteit uit, enkel: ‘ik ben te lui om te lopen’.

  2. Profielbeeld van Jeroen
    Jeroen

    Oke, dan heb je dit stukje geschreven. Stap 2 is dan aan te geven hoe volgens jou wel gecommuniceerd zou moeten worden als gemeente. En of je dat uberhaupt wel zou moeten doen. Benieuwd naar je reactie.

    1. Profielbeeld van Chris
      Chris

      Ik verheug me erop je te antwoorden. Mag ik nog een paar andere reacties afwachten?

  3. Profielbeeld van thomas
    thomas

    “Bovendien geeft het gebod in hoofdletters bij de overigen lezers vooral
    de indruk van een nogal krachtig uitgedrukt kleinburgerlijk ideaal in
    een stad waar zoveel armoede en achterstand heerst.”        De gedachte achter schoon, heel en veilig is de broken windows theory, zoals eerder al op deze site is besproken. Verre van kleinburgerlijk, eerder onderdeel van een doordacht plan om de stad vooruit te helpen. MOET geeft vervolgens aan dat het voor de gemeente ernst is en niet zomaar een of andere pr-campagne vlak voor verkiezingen. Dit blijkt ook uit de deur van de campagne, inmiddels al enkele jaren.

    Dat dit ook op een andere manier kan worden gecommuniceerd ben ik wel met je eens. Hoe dan wel? Geen idee.

    Daarbij vind ik de kritiek op de segway een beetje makkelijk. Ja het ziet er niet uit, en ja, zoals eeva ook zegt, het kan de verkeerde boodschap zenden. Maar feit is dat de stadswacht bitter noodzakelijk is in Rotterdam. Door verminderde sociale controle corrigeren we elkaar niet meer, de stadswacht vult dit gat op. Zonder stadswacht verwordt de stad tot een pleuriszooi, mark my words.

  4. Profielbeeld van Rick van Yperen
    Rick van Yperen

    Prima stuk waar ik het op bijna alle punten mee eens ben. Wat betreft de billboards in het centrum waarop de relschoppers rond de Kuip werden afgebeeld kan ik je geen gelijk geven. Ten eerste proef ik niet dezelfde stemming onder de lezers van het AD in de link waarnaar je verwijst, althans is er naar mijn idee geen overgrote meerderheid die vindt dat de actie niet deugt.

    Daarnaast zijn er in het kader van strafrechtelijke opsporing verschillende mogelijkheden waarnaar politie/justitie kan grijpen. Er wordt dus in dit geval – net als Opsporing Verzocht wekelijks doet – de hulp van het publiek ingeroepen. Dat er niet voor wordt gekozen om de beelden op tv te laten zien is voor de relschoppers waarschijnlijk gunstiger, aannemend dat er naar tv-programma meer mensen kijken dan er in de stad naar de billboards hebben gekeken. 
    Dat de lokale autoriteiten verweten wordt relschoppers af te beelden i.p.v. moordenaars of verkrachters vind ik onterecht. Voetbalgeweld is een speerpunt geworden na allerlei wangedrag van ‘supporters’. De keuze om dit keihard aan te pakken is gemaakt om signalen af te geven aan de gasten die daar hebben gestaan, maar ook aan de belastingbetalende burger. Politie-inzet tijdens voetbalwedstrijden kost ons, ‘de maatschappij’, jaarlijks veel geld. Om deze inzet te kunnen verantwoorden moet het aanpakken bij ongeregeldheden dus ook wel hoog op de agenda staan. 

    Overigens zou ik mij veel minder op mijn gemak voelen wanneer er billboards van verkrachters en moordenaars in de stad zouden staan, dan bij de beelden van deze heren. Dat zou mijn gevoel van veiligheid ernstig verminderen waardoor ik misschien wel de illusie krijg die stadswachten echt nodig te hebben. 

  5. Profielbeeld van Rick van Yperen
    Rick van Yperen

    Je stuk nogmaals lezend ben vraag ik mij af in hoeverre de stadswacht niet toegerust is voor de taak die hij vervult. Waaruit maak je dit op? Door het – volgens jou – ontbreken van een degelijke opleiding? Het is bij elkaar opgeteld een 11 maanden durende opleiding tot bijzonder opsporingsambtenaar, gedeeltelijk in samenwerking met politie Rotterdam-Rijnmond. Bron: (http://www.rotterdam.nl/rotterdam_zoekt_stadswachten)

    Nu wil ik niet zeggen dat een bijna 1 jaar durende opleiding per definitie een degelijke is, maar ook niet dat het geen degelijke is. Misschien kun je dit verduidelijken. Dit is naar mijn mening wel essentieel om te kunnen beoordelen of het terecht is dat de stadswacht meer dan parkeerboetes schrijft.

  6. Profielbeeld van Freek
    Freek

    “Vraag een goede politieagent wat hij vindt van de mantra “regels zijn regels” en hij lacht je keihard uit.”

    Vraag een goede stadswacht wat hij vindt van de mantra “regels zijn regels” en hij lacht je eveneens keihard uit. Er zijn altijd executieven te vinden die volgens de letterlijke regel van de wet optreden, zowel bij de politie als bij stadstoezicht. Neem dat maar een van een ex-politieagent en ex-stadswacht (huidig douanier).

  7. Profielbeeld van Peterstevens7788
    Peterstevens7788

    Ik voel me erg onwelkom in Rotterdam, telkens wanneer ik thuiskom – aan het station heerst een onwelkome sfeer door de massa beveiligers: meestal een combinatie van 2-3 stadswachten, 2-4 politieagenten, en een aantal NS beveiligers die met hun uitrusting en hun logo een ronduit aggressieve uitstraling hebben, Ik vraag me dan telkens af: wooow, wat is hier aan de hand, het moet hier onveilig zijn.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.