Stedelijke ontwikkeling & architectuur30 november 2011

Metamorfose van het Schouwburgplein: De zeemanstatoeages

Het Schouwburgplein. Bij het geven van stadstours aan middelbare scholieren leg ik altijd uit dat dit plein een controversiële plek is. Bejubeld door architectuurliefhebbers. Het project waarmee landschapsarchitect Adriaan Geuze naam maakte, is een ode aan Rotterdam en de Rotterdammers. Met zijn talloze verwijzingen naar de haven en interessante keuzes in materiaalgebruik. Vanwege de verhoging en de lichtmasten een heus podium waarop de bewoners van de stad in de schijnwerpers worden gezet.

Juist die Rotterdammers hebben vaak de heftigste kritiek op dit plein. Het is kil, ongezellig en er gebeurt nooit iets. Als het nat is veranderen de houten vlonders en de stalen platen in een levensgevaarlijke glijbaan. Om over situaties met sneeuw en ijs maar niet te spreken. Zelf stak ik eens het plein over tijdens het IFFR, glibberend over de ijzel van de Doelen naar de Schouwburg. Achter mij hoorde ik een man een sterk verhaal vertellen aan zijn gezelschap. Hij had het jaar daarvoor zijn vinger gebroken op deze vervloekte plek. Ik bedoel maar.

Het Schouwburgplein. Foto: Ossip van Duivenbode Beeld: Ossip van Duivenbode

Gelukkig heeft het Schouwburgplein de laatste jaren al vaak genoeg laten zien dat de critici het niet altijd bij het juiste eind hebben. Zowel in april 2010 als 2011 streek Motel Mozaique neer op het plein en maakte het tot Plaza Mozaique. Met tenten, een opblaaskerk, een grasveld met heuse schapen en vooral heel veel publiek en bloedmooi weer was het Schouwburgplein opeens het epicentrum van de stad. Ook tijdens De Internationale Keuze van de Rotterdamse Schouwburg in 2011 bleek het plein, met daarop een lange houten tafel met lekkernijen, debatten en een volledige timmerwerkplaats, het in zich te hebben een ontmoetingsplek te zijn waar van alles kan gebeuren. En als er geen festival plaats vindt kan Sir Richard Branson er in ieder geval met zijn luchtballon landen als hij toevallig in de Doelen moet zijn.

Mijn eigen mening ligt ergens in het midden. Ik zie vooral graag dat het plein een mooiere, betere plek wordt, waar iedereen iets aan heeft. En daar wordt aan gewerkt. In 2010 heeft Adriaan Geuze met zijn bureau West 8 een aantal aanpassingen aan het plein ontworpen. Die aanpassingen worden nu in fases uitgevoerd. Gaan deze wijzigingen de leefbaarheid van het plein daadwerkelijk verbeteren? Is het binnenkort 365 dagen per jaar feest op het plein?

De eerste zichtbare verandering is gereed en ligt pal voor de ingang van de Pathe bioscoop. Bij de oplevering van het plein in 1997 lag daar een vloer van epoxyhars met een patroon van gevallen bladeren. De vloer was te glad en binnen de kortste keren brokkelde de kunststof van de vloer af. Op deze plek is nu een nieuwe vloer gemaakt, wederom van epoxy, maar nu wat ruwer. Er is ook opnieuw gekozen voor afbeeldingen in de vloer. Uitvergrote zeemanstatoeages zouden het oppervlak sieren las ik, toen ik het nog niet met eigen ogen gezien had. Dat kon best eens mooi worden. Het is nog niet eens zo lang geleden dat ik er plots bovenop stond en mijn teleurstelling niet onder stoelen of banken kon steken.

Het ontwerp is kort gezegd vreemd. De afbeeldingen van ‘zeemanstatoeages’ zijn allemaal in dezelfde richting geplaatst. Alsof ze eerst op een rechtopstaand canvas gerangschikt zijn, dat daarna plat neergelegd is. Een plein bewandel je vanuit alle mogelijk richtingen, maar op deze manier ziet alleen de wandelaar van oost naar west de afbeeldingen niet ondersteboven of zijwaarts. De afbeeldingen zijn erg klein, misschien maar een meter groot. Hierdoor doen ze op een plein van deze afmeting kneuterig en friemelig aan. De proporties kloppen niet.

Daarnaast vallen er vraagtekens te zetten bij deze keuze voor de zeemanstatoeages. In het originele ontwerp van het plein zijn de verwijzingen naar de haven geabstraheerd en onderdeel van een groter geheel geworden. De lichtmasten bijvoorbeeld, zíjn geen havenkranen; ze zijn een geabstraheerde verwijzing naar havenkranen. De tattoo’s zijn daarnaast wel erg letterlijk. Zou dit een poging zijn het plein ‘laagdrempeliger’ te maken? Met een betekenis die ook te ontrafelen is als je geen kenner bent?

Zeemanstatoeages op het Schouwburgplein. foto: Ossip van Duivenbode Beeld: Ossip van Duivenbode

Over een ontwerp kan veel gezegd worden en misschien zijn er heel goede redenen voor de keuzes in dit ontwerp, die ik nu niet zie. Maar over de uitvoering kan ik kort zijn. Die is heel slecht. De lijnen van de figuren zijn in witte verf op een groene ondergrond aangebracht. Die verf is uitgelopen; waar strakke lijnen horen te staan zitten vlekken en druipers. En zeemanstatoeage ontleent zijn sterke beeld nu juist aan heldere, zwierige lijnen en een bijna cartooneske manier van dingen weergeven. Daar horen geen vlekken en druipers bij.

Morgen is Adriaan Geuze te gast bij De Unie Late Night, om te vertellen over de metamorfose van het Schouwburgplein. Ik ben zeer benieuwd wat hij te zeggen heeft, maar ook naar de volgende ingrepen in het plein. Daar gaan we zeker op terug komen.

Reageer of deel op Social Media

Tags:Adriaan Geuze, architectuur, binnenstad, metamorfose, motel mozaique, schouwburgplein, tattoo en West 8

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

kaart: Schouwburgplein, rotterdam

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *