Stedelijke ontwikkeling & architectuur21 maart 2012

RTM XL’s Hoogbouwoverzicht 2012

RTM XL, het platform dat zich regelmatig mengt in discussies over de stedelijke ontwikkeling van Rotterdam, neemt de Rotterdamse hoogbouw onder de loep. Hoe verhoudt die zich tot de rest van de wereld? Dirk Schennink zocht het uit en deelt zijn bevindingen.

Rotterdam. Stad van niet lullen maar poetsen en van de opgestroopte mouwen, van de haven en de rivier, van Kubuswoningen én van wolkenkrabbers. In het Nederlandse stedelijke landschap van trapgevels en lieflijke grachtjes is de Maasstad door zijn hoogbouw een opvallende uitzondering. Rotterdam is anders en uniek. Ongepolijst en grootstedelijk. Rotterdam is dé hoogbouwstad van Nederland en continue in verandering. Wie vanuit het zuiden over de Van Brienenoordbrug rijdt, waant zicht zowaar in een enorme miljoenenstad met het uitzicht op een indrukwekkend woud van torens, de een nog hoger dan de ander. Daar kan geen andere Nederlandse stad tegenop! Maar hoe verhoudt de Rotterdamse hoogbouw zich tot die in Europa en de rest van de wereld? RTM XL zocht het uit.

Hoogbouw in Nederland
In Nederland is hoogbouw een relatief nieuw begrip. In de middeleeuwen zijn al wel verschillende grote en vooral hoge kerkgebouwen gebouwd, zoals de in 1382 voltooide 112 meter hoge Dom in Utrecht, maar hierna werd het angstvallig stil (net als in de rest van de Westerse wereld trouwens). In 1897 werd in Rotterdam, waar anders, met de bouw van het 43 meter hoge Witte Huis weer een voorzichtige eerste aanzet gegeven tot hoger bouwen. De eerste ‘wolkenkrabber’ van Europa was een feit! Het leek een kwestie van tijd voordat de Utrechtse Dom qua hoogte van de troon gestoten zou worden. Toch zou het nog tot 1969 duren voordat ze daadwerkelijk werd ingehaald door een nog hoger gebouw: het 114 meter hoge Erasmus MC in Rotterdam. De Dom heeft dus maar liefst 587 jaar het Nederlandse hoogterecord in handen gehad. Een record op zich!

Rotterdam - Den Haag - Amsterdam - rest van Nederland Beeld: Stefan Klingens

Tegenwoordig telt Nederland 39 kantoor- en woontorens van 100 meter of hoger. Opvallend: 37 van deze gebouwen zijn sinds 1990 gebouwd, en dan vooral in Rotterdam en Den Haag. Op dit moment staan er nog 6 torens van 100 meter of hoger in de steigers. Ter vergelijking: in Frankrijk zijn het er 3 en in Duitsland 5. Niet slecht dus!

Rotterdamse Reuzen
Het hoogbouwmekka van de Lage Landen, Rotterdam, bouwt al vele jaren aan een – in ieder geval voor Nederlandse begrippen – indrukwekkende skyline. Verandering zit in de Rotterdamse genen. Al voor de Tweede Wereldoorlog werden er plannen gemaakt om de stad te moderniseren, met onder meer Chicago als lichtend voorbeeld. Wolkenkrabbers moesten er komen! Inmiddels zorgen de diverse hoogbouwclusters samen met iconen als de Erasmusbrug en de Euromast voor het meest metropolitane stadsgezicht van Nederland.

Rotterdam - Brussel Beeld: Stefan Klingens

Het voorlopige hoogtepunt in de bestorming van de Rotterdamse hemel is de door Dam & Partners ontworpen Maastoren. De toren is in 2010 opgeleverd en meet van top tot teen 164,8 óf 182,3 meter, afhankelijk van het feit of de antenne meegerekend wordt of niet. En de Euromast dan? Met zijn 185 meter is het puntje van deze mast 2,3 meter hoger dan het hoogste puntje van de Maastoren. Maar de naam zegt het al: de Euromast is geen gebouw maar een mast, en telt dus ‘officieel’ niet mee. Het is maar net hoe je het bekijkt.

Naast de Maastoren staan er op dit moment nog 15 gebouwen van 100 meter of hoger in de stad. Maar Rotterdam bouwt door! Op de Wilhelminapier is de 150 meter hoge ‘verticale stad’, De Rotterdam, van Rem Koolhaas in aanbouw, Even verderop aan de Wijnhaven verrijst de woontoren 100hoog. Maar daar blijft het uiteraard niet bij. Rotterdam is altijd een work in progress, zoekend naar hét ultieme architectonische wonder.

Europa
Hoogbouw en Europa lijkt een wat vergezochte combinatie. Toch kent Europa naast Rotterdam diverse hoogbouwsteden. Steden als Moskou, Parijs en Frankfurt hebben in de loop der jaren een indrukwekkende skyline ontwikkeld. Er is echter een groot verschil met de Rotterdamse situatie. Waar in andere Europese skylines de kantoortorens domineren, bouwt Rotterdam daarnaast veel woontorens. De andere uitzondering op de regel is Benidorm, waar de skyline gedomineerd wordt door hotels. Waar kiezen wij in Rotterdam voor? Een luxe appartement op grote hoogte óf een mooi uitzicht tijdens kantooruren? Beide natuurlijk, omdat het kan in Rotterdam!

Rotterdam - Europa Beeld: Stefan Klingens

Zoals uit bovenstaande diagram blijkt heeft Rotterdam (nog) geen plekje in de Europese top tien veroverd. Rotterdam is geen miljoenenmetropool zoals Moskou, maar een middelgrote stad. Het is ook geen financieel epicentrum zoals Frankfurt of Londen. Is het dus erg dat we Rotterdam niet in de top tien terugzien? Welnee! Een goede skyline is veel meer dan een paar hoge torens. Kijk maar naar de Wilhelminapier. Een mooiere setting is moeilijk voor te stellen. Nergens anders leggen de grootste cruiseschepen ter wereld aan op steenworp afstand van de modernste wolkenkrabbers.

Wereld
Om de vergelijking compleet te maken vergelijken we natuurlijk ook op wereldschaal. De 829 meter hoge Burj Khalifa in Dubai is voor de meeste mensen een bekende, maar wie heeft er een beeld bij het Guangzhou International Finance Center uit de gelijknamige stad in China of de Zifeng Tower uit het eveneens Chinese Nanjing? Er blijkt wereldwijd op hoogbouwvlak niet één dominerende stad te zijn. Wat we wel zien is dat 7 van de 10 hoogste gebouwen ter wereld in Azië staan.

De Aziatische tijger is het laatste decennium dan ook echt losgebroken. Het bruto binnenlands product van Nanjing is in 2011 bijvoorbeeld met 12% gegroeid. Bij dit duizelingwekkende getal horen ook duizelingwekkend hoge gebouwen. Voor Rotterdam is dit overigens ook goed nieuws, want al het geld dat in Azië verdiend wordt moet ook in andere werelddelen ergens geïnvesteerd worden. Een uitgelezen kans voor Rotterdam! Naast het European China Center dat nu door de Shanghai Construction Group op Katendrecht gebouwd wordt, is er voor een Aziatische firma vast nog een plekje vrij in het Rotterdam Central District.

Rotterdam en de wereld Beeld: Stefan Klingens

Toekomst
In januari van dit jaar zijn in Jeddah de voorbereidingen voor de bouw van de ruim 1 kilometer hoge Kingdom Tower van start gegaan. Wereldwijd zullen, zoals het er nu naar uitziet, in 2020 de 10 hoogste torens allemaal in het Midden- en Verre Oosten staan. Het 473 meter hoge Lakhta Center in St. Petersburg zal het hoogste gebouw van Europa worden. Om alles in perspectief te plaatsen: het hoogste gebouw van Nederland haalt niet eens de top 1000 van hoogste gebouwen ter wereld. Zijn extreme hoogtes de toekomst van hoogbouw, en moeten we ook in Rotterdam torens van een kilometer hoog gaan bouwen? Of blijven we door de crisis letterlijk en figuurlijk met beide benen op de grond staan?

Rotterdam zou Rotterdam niet zijn zonder nieuwe hoogbouwprojecten. Dus ook dit jaar gaat de schop in de grond voor een nieuwe toren: de 125 meter hoge kantoortoren First Rotterdam. Daarna wordt het koffiedik kijken. Torens van een kilometer hoog staan in Rotterdam nog niet gepland, maar de hoogbouwplannen van voor de crisis zijn nog lang niet opzijgeschoven. Wie weet wordt de Rotterdamse skyline de komende jaren nog verrijkt met de 188 meter hoge Zalmhaventoren, of de 170 meter hoge Baltimore op de Wilhelminapier. En wat te denken van de Cooltower, vlakbij de Witte de Withstraat? Rotterdam is gelukkig nooit af, want deze dynamiek is misschien wel het grootste ‘monument’ van de stad.

Beeld: Stefan Klingens en Skyscraperpage

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:hoogbouw, hoogste gebouw en RTM XL

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *