Politiek1 maart 2012

Stadsinitiatief: groots en visieloos

Onder het motto ‘Denk groots, denk Rotterdam’ kun je vanaf vandaag stemmen op een van de vijf ideeën voor het Stadsinitiatief. Iedere Rotterdammer vanaf 12 jaar krijgt daarvoor een stemformulier in de bus. Voor deze eerste ronde heeft de gemeente 4 miljoen euro gereserveerd; in de komende jaren is er maximaal 12 miljoen euro voor meer goede ideeën. Volgens de verantwoordelijke wethouder is dit een fantastische impuls die de stad energie geeft. Tegelijkertijd roept het – in deze tijd waarin de broekriem aangehaald wordt – vele vragen op.

Rotterdam zit in een grootse financiële crisis. Er is ten eerste halverwege 2011 een uitgavestop bij de gemeente afgeroepen, want er moet dit jaar 180 miljoen bezuinigd worden, en de volgende jaren nog meer. Er wordt daarnaast 90 miljoen uit de spaarpot geleend om tekorten bij Sociale Zaken & Werkgelegenheid aan te vullen. De komende 4 jaar wordt er 59 miljoen bezuinigd op Zorg en Welzijn, en alleen al dit jaar is er 17 miljoen minder voor cultuur.

In het licht van zulke bezuinigingsbedragen is 4 miljoen voor de juiste inspiratie wellicht niet veel geld. Bovendien mogen Rotterdammers zelf uitmaken waar dat geld aan wordt uitgegeven. Persoonlijk wil ik dolgraag een luchtsingel vanaf Centraal Station naar Noord, en nóg liever een goed functionerende stadsboerderij. Ook rust voor alle kinderen lijkt me super, en ik ben altijd voor een eerbetoon aan Rotterdammers. En hoewel een Rotterdamse online jukebox-wiki niets voor mij is, doet deze vast veel mensen een groot plezier.

Populisme voor linkse hobby’s
Toch moet het voor alle Rotterdammers die deze plannen nog niet kennen (wat een groot deel is van de 540.700 ontvangers) een rare brief zijn die vandaag op de mat valt. Ik ben benieuwd of ze positief verrast zijn door deze vijf initiatieven voor alle Rotterdammers. Zullen ze trots zijn dat daar, mede door hun stem, 4 miljoen naartoe gaat? Zijn ze blij dat ze worden betrokken bij de totstandkoming van deze, in hun ogen ongetwijfeld culturele, projecten? Populisme voor linkse hobby’s, dat kan alleen in Rotterdam.

We leven in tijden waarin veel maatschappelijke en culturele organisaties hun hoofd niet boven water kunnen houden. Duurzame organisaties met waardevolle, uitgekristalliseerde ideeën en functies zullen verdwijnen. Dat gebeurt niet vanwege een gebrek aan kwaliteit, maar omdat het te verdelen budget zo veel minder is. De verantwoordelijke wethouder, Korrie Louwes van Arbeidsmarkt, Hoger Onderwijs, Innovatie en Participatie, betoogde mei 2011 daarentegen: “Juist in tijden van crisis en bezuinigen is het ongelofelijk belangrijk dat er ruimte is voor eigen initiatieven.”

Visieloos
Het Stadsinitiatief past in een grootse traditie van wethouders die via een prijsvraag hun naam willen verbinden aan de stad. Het afgelopen decennium hadden we Pastors’ Groeibriljanten (25 miljoen, 200.000 per project), de Groene Duimen van Bolsius (2,5 miljoen, 64 projecten) en het Rotterdam Idee van Kaya (0,5 miljoen, 76 projecten waarvan 23 gerealiseerd). Ondanks dat de laatste het kleinste bedrag uitkeerde, ging het vooral daar financieel mis. Dat moest ook wel, aangezien het geld domweg op de rekening van mensen met een goed idee werd gestort. De eerste twee initiatieven deden het beter, al was het maar omdat ze door hun wijkgebonden aanpak probleemgestuurd waren. Het huidige Stadsinitiatief van Louwes lijkt daarentegen compleet richtingloos. “Het moet iets te maken hebben met sport, buitenruimte of cultuur”, zei de wethouder in de Metro. Wie verder kijkt en de 12 beoordelingscriteria goed doorneemt, zal verbaasd zijn dat juist deze 5 initiatieven eruit zijn gekomen.

Deze stad heeft grote problemen, zoals armoede, analfabetisme, leegstand, slechte scholing en gebrek aan sociale cohesie. Dát zijn onderwerpen waar we goede ideeën voor kunnen gebruiken, terwijl met dit stadsinitiatief de gemeente ongericht geld uitgeeft, in een tijd waarin zij bezuinigt op basale zaken als zorg.

illustratie: Jet H.H. Crielaard Beeld: Jet H.H. Crielaard

Een nieuw subsidieloket
De inschrijftermijn voor een Stadsiniatief was kort, wat het verzinnen van een goed nieuw plan vrijwel onmogelijk maakte. Alle 5 de nominaties zijn ideeën die er al waren voordat het Stadsinitiatief er was. Bij de voorwaarden staat alleen dat “het stadsinitiatief niet in aanmerking komt voor subsidie indien de aanvraag valt onder een andere gemeentelijke regeling en voorliggende voorzieningen kunnen worden toegekend”, of als “er reeds een subsidie aan is verleend”. Het lijkt me sterk dat deze 5 ideeën op geen enkele andere manier in aanmerking konden komen voor subsidie en nog nergens anders aangeklopt hadden. Dit Stadsinitiatief is voor deze ideeën gewoon een nieuw subsidieloket, en een heel flinke ook. Ik hoop in ieder geval dat de deelnemers in dezelfde voorwaarden gelezen hebben dat “bij initiatieven die de openbare ruimte betreffen de gemeente de regie op de uitvoering heeft.”

Schijndemocratie
Dan het grootse gebaar: het betrekken van de burger. In de hele wereld blijft het spook rondwaren van volksreferenda, en zeker bij D66. Daarbij gaf wethouder Louwes tijdens de nominatie van de laatste 5 aan dat bij het verzamelen van de stemmen ”alles geoorloofd is”. Ongetwijfeld bedoelde zij dat grappig, maar zijn dat de soort referenda die de D66 voorstaat? Op die manier gaat de prijs niet naar degene met het beste idee, maar naar degene met de meeste organisatiekracht (net zoals we een paar jaar geleden bijna zaten opgescheept met GeenStijl-chips na een merkwaardige democratische impuls bij een chipsfabrikant). Niemand in politiek Rotterdam gelooft trouwens dat de uitslag bindend is, ook al staat dat in de Algemene Bepalingen. Denk maar terug aan de gênante vertoning rondom de keuze voor de architect van het stadskantoor, waarbij de directeur van het NAi op Cruijffiaanse wijze moest uitleggen dat het ontwerp dat nergens de meeste stemmen had gekregen tóch de winnaar was. Het Stadsinitiatief is daarom geen vorm van burgerparticipatie, maar een dure aflaat. Het biedt een legitimatie voor de actie van de gemeente bij gebrek aan visie en eigen verantwoordelijkheid.

Onverantwoord
Op de grootse site van de stadsinitiatieven staat dat de gemeente “innovatiekracht graag wil benutten voor de verdere ontwikkeling van de stad. Daarom worden bestaande subsidiebudgetten nu benut voor goede ideeën van Rotterdammers zelf en dus voor zaken die de Rotterdammers echt belangrijk vinden.” Klaarblijkelijk worden de budgetten daar op dit moment niet voor gebruikt. Ik verkeerde in de veronderstelling dat voor gefundeerde keuzes van overheidsuitgaven de gemeente enorme organisaties heeft opgetuigd. Bij deze mensen is hopelijk de aandacht, ervaring en kunde aanwezig om plannen als de 5 nominaties te beoordelen en daar een redelijke subsidie voor ter beschikking te stellen, en niet gelijk 4 miljoen. Deze mensen voldoen kennelijk niet, en de burger wel.

Maar op grond waarvan moeten zij kiezen? Bij de landelijke politieke verkiezingen nemen burgers zelden de moeite de verkiezingsprogramma’s door te nemen. Bij de stadsinitiatieven kan dat überhaupt niet: van de 5 nominaties zijn er van 4 geen projectplannen op de site te vinden, laat staan een begroting. Kiezen moet daarom op basis van wervende teksten en mooie plaatjes. We mogen niet kiezen met ons hoofd, maar enkel met onze onderbuik. Niet dat ik wil betogen dat de burger niet mee mag doen. Ik denk juist dat op de juiste manier uitgevoerde co-creatie met de actieve burger een zeer waardevol instrument is. Het Stadsinitiatief vind ik daar alleen geen goed voorbeeld van.

Populistisch, visieloos en onverantwoord, dat is groots denken in Rotterdam.
Maar met leuke initiatieven.

Moge de beste winnen!

Illustratie: Jet H.H. Crielaard

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:bezuinigingen, burger initiatieven, Korrie Louwes en stadsinitiatief

Sectie: Politiek

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *