Advertentie

VB_banner_1456x80_2
Voor de harddenkende Rotterdammer

Als kind van de stad werd mij geleerd op te passen voor rondzwervende heroïnenaalden wanneer ik rondom de vijvers van het toenmalig Schouwburgplein rende. ’s Avonds moest ik de meneer die ons portiek als warm toevluchtsoord had uitgekozen rustig laten slapen, en ’s ochtends begon de dag met spanning en sensatie: welke autoruit had het deze nacht moeten bezuren? De eerste keer dat mijn fiets werd gestolen, vloeiden de tienertranen rijkelijk en richtte ik mijn hoop op oom agent. Na dertien afgeknipte sloten accepteerde ik dat fietsendieven en een perron met verslaafden bij de grote stad hoorden. Het waren immers de jaren tachtig, en het was nu eenmaal Rotterdam.
Twintig jaar later wandel ik vanaf het Centraal Station over de Mauritsweg en vraagt niemand mij om een euro voor een slaapplaats. Op de zingende Johan van Dams voor de Bijenkorf na is het straatbeeld van de stad radicaal veranderd. De verslaafden lijken uitgegumd. Losgeld geeft men alleen nog aan mensen met een identiteitsbewijs, en verdwaalde spuiten hebben plaatsgemaakt voor lege zakjes cocaïne die niet aan zwaar verslaafden toebehoren, maar aan losbandige tieners met te veel zakgeld.
Democratisering
Sinds het begin van de jaren negentig heeft Rotterdam zich ingezet voor uitbreiding en vergrote toegankelijkheid van de opvangcapaciteit voor zwaar verslaafden. Anno 2012 lijkt de stad deze groep onder controle te hebben. Steeds vaker vinden zij hun weg naar verslavingsinstellingen zoals Bouman GGZ, Nederlands’ grootste instelling.
Sjef Czyzewski (Raad van Bestuur Bouman GGZ) noemt dit de democratisering van de geestelijke gezondheidszorg (GGZ): “De sector heeft een natuurlijke groei doorgemaakt omdat velen verstoken bleven van hulp. Te weinig hulpbehoevenden wisten de GGZ te bereiken. Zodoende is het niet verwonderlijk dat de sector een dusdanige groei meemaakt wanneer deze mensen de nodige zorg wél vinden.”
Stijgende Kosten
De uitgaven in de GGZ zijn hierdoor aanzienlijk gegroeid. Tussen 2000 en 2007 nam het volume aan zorgproducten binnen de sector in Nederland met gemiddeld 6,4% per jaar toe, wat circa drie 3 procentpunt meer bedraagt dan de volumetoename aan zorgproducten binnen de totale gezondheids -en welzijnszorg. Volgens het Centraal Bureau Statistiek betekent dit per hoofd van de bevolking een stijging van €162 naar €275. De groei vond vooral plaats binnen de ambulante zorg van de sector. Er wordt dan ook gevreesd dat de tot stand gekomen ambulantisering gedurende de komende jaren teniet zal worden gedaan.
Deze stijging, in combinatie met de economische crisis, vormt reden voor minister Schippers (ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) om per januari 2012 de sector voor €600 miljoen aan bezuinigingen op te leggen. Hiervan moeten de instellingen €400 miljoen opbrengen, terwijl de andere €200 miljoen bij patiënten vandaan moet komen. Zij dienen sinds januari 2012 bij opname eenmalig een eigen bijdrage van €200 te betalen. Blijven zij langer dan 31 dagen opgenomen, dan wordt er een maandelijkse bijdrage van €145 van de patiënten verwacht.
Paradigmaverschuiving
De geplande bezuinigingsmaatregel heeft de gehele sector op zijn kop gezet. Met name de eigen bijdrage stuit hevig tegen de borst van de GGZ. Er wordt gevreesd voor de teloorgang van de geestelijke gezondheidszorg wanneer er een onderscheid wordt gemaakt tussen lichamelijke en psychische ziekten. Na jaren van inzet om de GGZ juist te democratiseren en de zwaar verslaafden van de straat te halen, is dit volgens Czyzewski een discriminerende maatregel. “Je zegt toch ook niet dat er te veel kanker -of nierpatiënten zijn? Het gaat om mensen met een geestelijke kwaal die daarnaast lichamelijke gevolgen heeft.”
De ingevoerde bezuinigingen raken hiermee de kern van het probleem. Verslaving wordt namelijk nog steeds niet als daadwerkelijke ziekte beschouwd. Waarom kan de één zich wel beperken tot twee glazen wijn, en neemt de ander er twintig? Hierdoor worden bezuinigingen juist in de GGZ doorgevoerd, en minder snel in de somatische zorg. Czyzewski: “En dat terwijl elke euro die wij aan zwaar verslaafden uitgeven uiteindelijk twee euro oplevert. De baten van de GGZ liggen niet in de GGZ, maar elders in de samenleving. Minister Schippers ziet dat alleen over het hoofd.”
Eigen bijdrage
Czyzewski vreest dat de eigen bijdrage voor zwaar verslaafden dermate afschrikwekkend werkt dat zij deze zorg gaan mijden. De democratisering van de GGZ wordt daarmee in één klap teruggedraaid. Ook de gemeente Rotterdam lijkt de bui te zien hangen en heeft besloten een deel van de lasten op zich te nemen. In ruil voor een premie van zo’n €140 per maand krijgen minima met een collectieve zorgverzekering bij Achmea hun eigen bijdrage door de gemeente vergoed. Volgens Czyzewski is het een gotspe dat de gemeente de verzekeraar nu subsidieert om zorg te kunnen verlenen. Bovendien bereikt deze maatregel lang niet alle zwaar verslaafden, en blijft het probleem in de lucht hangen.
Minister Schippers laat momenteel een monitor uitvoeren die de gevolgen van dit besluit in kaart brengt. In september 2012 worden de resultaten hiervan naar buiten gebracht. Pas dan zullen wij weten of de getroffen bezuinigingen de Rotterdamse jaren tachtig, waarin Perron Nul en de nachtopvang in de Pauluskerk het gezicht van de stad bepaalden, doen herleven.

Fotografie Grand Foulard: Dit is één van de daklozen uit de tijd dat de Pauluskerk nog actief was. Hij liep vroeger in plastic gewikkeld over straat. Het gaat nu relatief goed met hem, hij leeft niet meer op straat en is een stuk schoner geworden.

Voordat je verder leest...

Jij kan dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij de support van onze lezers die zo onafhankelijke journalistiek over Rotterdam mogelijk maken. Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Dore van Duivenbode

Dore van Duivenbode

Dore van Duivenbode (1985) is freelance journalist voor print media, online en voor televisie.
Zij maakt portretten, reportages en documentaires voor onder meer NRC, Vrij Nederland, VPRO, IFFR en RTV Rijnmond.

Profiel-pagina
Lees 18 reacties
  1. Profielbeeld van Koen Burgerhout
    Koen Burgerhout

    In september 2011 heeft Bouman GGZ haar zorgen geuit over de gevolgen van de voorgenomen bezuinigingen op de GGZ voor patiënt en samenleving. Wij verwachtten dat patiënten zorg zouden aan mijden met schade voor mens en maatschappij als gevolg. In de eerste maanden van dit jaar hebben wij vele patiënten die behandeling nodig hebben, zien afhaken vanwege de eigen bijdrage. Lees hier meer: http://www.boumanggz.nl/nieuws/3531/

  2. Profielbeeld van Miki
    Miki

    @Koen Burgerhout. De cijfers zijn schrikbarend, ik ben eigenlijk erg benieuwd naar jouw reactie toegespitst op Rotterdam.

  3. Profielbeeld van Nabil Bantal
    Nabil Bantal

    Ik heb een jaar werkervaring op mogen doen in een wijk “op” zuid, en daar zie je een directe relatie tussen het gebruik van zorg, en de kosten die eraan verbonden zijn. De weken dat de zorgverzekeraars de nota’s verstuurden naar hun clienten, zag je een forse afname van het gebruik van zorg. Ik vrees dan ook dat de maatregel van de minister uiteindelijk meer gaat kosten dan opleveren.

    1. Profielbeeld van Dore van Duivenbode
      Dore van Duivenbode

      Beste Koen, dank voor het fragment uit RTL Nieuws.

      Hieronder de genoemde cijfers van GGZ Nederland aangaande de gevolgen van de eigen bijdrage onder 54 GGZ instellingen: ’57 procent van de instellingen ziet dat patiënten door de eigen bijdrage stoppen met hun behandeling. Bij 59 procent van de klinieken is het aantal nieuwe patiënten afgenomen.’

      Verdere informatie is te vinden in de volledige quick scan: http://www.ggznederland.nl/persberichten/resultaten-quick-scan-versie-30.03.pdf

  4. Profielbeeld van Koen Burgerhout
    Koen Burgerhout

    Morgen (7 april) worden het landelijke onderzoek van de GGZ sector over de effecten van de bezuinigingen op de GGZ bekend gemaakt via RTL Nieuws.
    Het item zal zowel in het 18.00 uur als het 19.30 uur journaal te zien zijn. We zijn erg benieuwd naar de resultaten…

    1. Profielbeeld van Dore van Duivenbode
      Dore van Duivenbode

      Goed om te weten! Ik ben ook erg benieuwd naar de resultaten. Morgen dus: RTL Nieuws, 18.00 en 19.30.

  5. Profielbeeld van K Burgerhout
    K Burgerhout

    Heel goed en mooi om jullie betrokken reacties te zien! Dank daar voor! Het klopt dat de minister een onderzoek laat uitvoeren naar de gevolgen van de bezuinigingen op de GGZ. In september zouden de eerste resultaten bekend moeten zijn. De GGZ sector gaat hier echter niet op wachten en zal op zeer korte termijn met de resultaten van een eigen landelijk onderzoek komen!

    Wij zien al dat mensen die dringend specialistische zorg nodig hebben hier vanaf zien vanwege de eigen bijdrage. De financiële lasten zijn te groot. Zodra de cijfers officieel worden gepresenteerd zal ik er hier een link naar plaatsten.

  6. Profielbeeld van Tim de Bruijn
    Tim de Bruijn

    Die verslaafden moeten gewoon zelf verantwoordelijkheid nemen! ;)

    Maar serieus, ik mag toch hopen dat wat we in jaren hebben opgebouwd hier niet door 1 rechter vinger aflikkend kabinet om zeep wordt geholpen. Ik heb nog bewust de laatste paar jaar Perron 0 meegemaakt, en daar willen we niet naar terug! Niet voor de stad, en niet voor die mensen. Was vorige maand nog in Brussel en was blij dat ik weer in Rotterdam was waar deze mensen vaak hulp en opvang vinden en niet bedelend op straat zwerven…

    1. Profielbeeld van Dore van Duivenbode
      Dore van Duivenbode

      Beste Tim, dank voor je reactie. Het zou natuurlijk van de zotte zijn als Rotterdam binnen nu en enkele maanden afglijdt tot de situatie waar het in de jaren tachtig in verkeerde. We hopen dat het huidige systeem dusdanig stabiel is dat de bezuinigingen ondervangen kunnen worden. Echter, bezuinigingen op een dergelijke kwetsbare groep zullen altijd risico’s met zich meebrengen. Zorgmijding is daar één van. Het zou interessant zijn als daar al enkele cijfers over bekend zouden zijn. Ik verwacht echter dat hier binnen dit tijdsbestek nog niet zo bar veel feitelijke informatie over te krijgen is. Dat is ook meteen het makke van regeren: vooruitzien is niet altijd statistisch te voorspellen.

    1. Profielbeeld van Dore van Duivenbode
      Dore van Duivenbode

      Tot dusverre geen verdenkingen Inge. Alleen insinuaties. Ik ben ook benieuwd naar de cijfers. Ik hoop dat Bouman GGZ snel reageert!

  7. Profielbeeld van Miki
    Miki

    Goed stuk over een zeer belangrijk onderwerp. Helaas kunnen we weinig verwachten van een minister die vindt dat we problemen maar in eigen kring moeten “uitvogelen”. Uiteindelijk zie je hier dan dat de gemeenten noodgedwongen bijspringen. Dat de verzekeraar daarvan profiteert lijkt mij niet het punt, de verzekeraar had ook mede geprofiteert als de centrale overheid haar verantwoordelijkheid had genomen.

    Wat treurig is dat de locale overheid nu mag opdraaien voor de holle retoriek van de centrale overheid. En door deze vestzak broekzakpolitiek kan minister Schippers haar straatje bezuinigingen schoonvegen, terwijl het duidelijk is dat de kosten uiteindelijk toch door de overheid zullen worden gedragen.

    1. Profielbeeld van Dore van Duivenbode
      Dore van Duivenbode

      Beste Miki, hartelijk dank voor deze reactie. Ik ben benieuwd wat de door minister Schippers ingestelde monitor ons ter zijner tijd aan informatie zal brengen aangaande de kosten voor zowel de centrale als de lokale overheid. Het lijkt mij dan ook interessant tegen die tijd opnieuw het probleem aan de kaak te stellen. Het is jammer dat de totale gemaakte kosten (in de brede zin van het woord) waarschijnlijk nooit geheel uiteengezet kunnen worden.

  8. Profielbeeld van Inge Janse
    Inge Janse

    Interessant verhaal, want ligt het aan mij, of zie ik de laatste maanden steeds meer zwervers en bedelaars op straat?

    1. Profielbeeld van Dore van Duivenbode
      Dore van Duivenbode

      Is dit vergelijkbaar met een zwangere vrouw die ineens overal om zich heen zwangere vrouwen lijkt te zien? Of is er al daadwerkelijk een dusdanige uitval van patiënten? Ik heb Koen Burgerhout (Bouman GGZ) om nadere toelichting gevraagd. Wellicht zijn er al cijfers voor het afgelopen kwart jaar bekend.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.