Voor de harddenkende Rotterdammer

De rechtbank van Rotterdam heeft in mei besloten dat deelgemeente Charlois voor haar behandeling van probleemjongeren hun etniciteit niet meer mag registreren. Volgens Charlois heeft dit besluit negatieve gevolgen voor de jongeren. Ook hoogleraar Han Entzinger is negatief over de keuze van de rechtbank. Andere partijen, zoals het Overlegorgaan Caribische Nederlanders, zijn juist positief. Vers Beton sprak met verschillende partijen om te achterhalen wat de voors en tegens zijn.
Charlois registreerde tot voor kort de etniciteit van ‘multi-probleemjongeren’, jongeren die met meerdere hulpverleningsinstanties in aanraking komen. De deelgemeente deed dit om op basis van etniciteit een coach te koppelen aan jongeren. Het registreren van ras is alleen wettelijk verboden. Charlois stelde echter dat er sprake is van een uitzondering op dit verbod omdat dit een voorkeursbeleid betrof: de jongere is erbij gebaat wanneer hij geholpen wordt door iemand die zijn achtergrond en cultuur begrijpt. Toch heeft het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) dit beleid om twee redenen afgekeurd. Volgens de Nederlandse privacywaakhond kan Charlois niet aantonen dat er in alle gevallen sprake is van een achterstand én dat er sprake is van een voorkeursbeleid. De deelgemeente kan namelijk niet met harde cijfers bewijzen dat dit beleid beter werkt dan reguliere hulpverlening.
In reactie hierop is Charlois naar de rechter gestapt, maar deze heeft het CBP in het gelijk gesteld omdat het effect van het voorkeursbeleid niet is aangetoond. Wel maakt zij de opmerking dat de verwerking van de persoonsgegevens ook mondeling kan. In de zin van de wet is dit ook een ‘verwerking’, maar deze is minder verstrekkend omdat er geen etniciteitdatabase wordt opgesteld. In gesprek met Vers Beton werpt Mariëlle Bruning, hoogleraar Jeugdrecht aan de Universiteit Leiden, tegen dat een mondelinge overdracht het probleem niet zal oplossen: “De etnische registratie is problematisch omdat er geen duidelijk gemotiveerde noodzaak tot voorkeursbeleid is. Mondelinge overdracht is dan nog steeds in strijd met de wet.” Zowel Charlois als Gemeente Rotterdam beraadslagen zich op de volgende stap. Gaan ze in beroep bij de Raad van State, of passen ze het huidige beleid aan?

Illustratie
Illustratie

Glenn Helberg is voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders. Dit instituut adviseerde eerder al negatief over mogelijke landelijke etnische registratie van risicojongeren. Hij schaart zich dan ook achter de uitspraak van de rechtbank. “Het is wellicht bedacht onder het mom van hulpverlening, maar daarmee kan je niet vergoelijken dat je de wet opzijzet.” Registratie is er volgens Helberg vaak debet aan dat allochtonen zich gedragen naar hun aangemeten stigma. “Zo hoor je wel eens: ‘Ik ben Antilliaan en dus agressief’, maar dat is helemaal niet inherent aan de Antilliaanse cultuur. In Charlois proberen ze de problemen te kwalificeren en hanteerbaar te maken door ze in hokjes te stoppen, maar dat heeft geen enkele zin.” Om dat te onderstrepen haalt Helberg enkele (inmiddels gepensioneerde) collega’s van het Riagg aan: “De problemen zijn hetzelfde, de kleuren veranderen. Mensen in gemarginaliseerde posities ondervinden al sinds de heugenis van de geestelijke gezondheidszorg dezelfde problemen. Daarbij zitten migranten in een overgangsfase waarin zij op zoek zijn naar evenwicht. Andere factoren, zoals eenzaamheid, slechte huisvesting of lage opleiding, zijn als oorzaak van problemen vaak veel belangrijker dan etniciteit. Zo denken wij dat het niet beheersen van de Nederlandse taal een belangrijke probleemfactor is. Dat maakt het echter onverklaarbaar dat Engelssprekende migranten in Engeland dezelfde moeilijkheden ondervinden als migranten die de taal van hun nieuwe thuisland niet spreken.”
Helberg vervolgt: “Criminaliteit komt overal vaak voort uit achterstand en armoede, dus in het voorkomen daarvan moeten we investeren. We richten ons in Nederland nu al jaren op mogelijkheden om toch de etniciteit te kunnen registreren. Laten we ons liever focussen op onderwijs en de versteviging van gezinnen.” Helberg geeft de voorkeur aan een individuele benadering en stelt dat etnische registratie daar geen onderdeel van hoeft te zijn. “Alleen als etnische benadering uitdrukkelijk nodig is, mag dit mondeling worden overgedragen. In de meeste gevallen is het voldoende om de grondregels van hulpverlening goed te kennen voor je iemand benadert. In die respectvolle benadering kom je heel ver met de mensen. Je kunt ook vragen aan de jongere of hij liever gesteund wil worden door iemand die cultureel dichter bij hem staat.”
De visie van Helberg wordt ondersteund door Albertine van Diepen, onderzoeker bij de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling en opsteller van het adviesrapport ‘Van afkomst naar toekomst’. Begin juni stelde zij tijdens een debat in Arminius dat er geen causale relatie ligt tussen etniciteit en de maatschappelijke problematiek: “Je moet kijken naar de problemen die aangepakt moeten worden, maar daar is etniciteit geen aanknopingspunt voor. Het vereist een interesse in de persoon. Wat zorgt voor het problematische gedrag? Is er sprake van een taalachterstand? Of problemen met geldzaken? Daar is geen etnische registratie voor nodig.”
Han Entzinger, hoogleraar integratie- en migratiestudies aan de Erasmus Universiteit en schrijver van het rapport ‘De Staat van Integratie’, is het daar niet mee eens. Hij stelt juist dat etniciteit wel degelijk een belangrijk gegeven is. Entzinger: “Het is natuurlijk lastig om aan te tonen dat een beleid gebaseerd op etnische afkomst effectiever is. Je kan moeilijk twee coaches op een persoon zetten en dan kijken wat beter werkt.” Hij zet niettemin grote vraagtekens bij de uitspraak van de rechtbank: “We kunnen niet genoeg waken over onze privacy, maar ik vraag me af in hoeverre deze afschaffing van registratie werkelijk een doel dient. Je kunt de gegevens van de probleemjongeren immers gemakkelijk koppelen aan de gegevens van de gemeentelijke basisadministratie, en daar staat de etniciteit gewoon in vermeld. We moeten hier niet krampachtig over doen. Multi-probleemjongeren die al vele trajecten hebben doorlopen, zijn vaak wars van elk volgend traject. Een coach met dezelfde achtergrond of met het juiste begrip voor hun achtergrond kan vaak eerder bij hen doordringen.” Entzinger waarschuwt wel voor het risico dat hulpverleners een sjabloon loslaten op een casus, wat kan zorgen voor een te rigide beleid. “Daar moet een goed controle- en opleidingssysteem voor zijn. Maar door deze uitspraak gooi je het kind met het badwater weg.”
Wat rest is de vraag of Helberg en Van Diepen in een ivoren toren zitten die ver boven Charlois uitsteekt, of dat Nederland echt te laconiek omgaat met etnische registratie. De tweestrijd maakt in ieder geval duidelijk dat de kans marginaal is dat de Raad van State dit geschil positief beslecht voor Charlois. De wetenschappelijke neuzen voor het voorkeursbeleid wijzen namelijk verschillende kanten op, en er is al meerdere malen vastgesteld dat de statistieken ontbreken. De Raad van State kleurt de wet niet in, zeker niet als de viltstiften het niet zo goed doen. Vanwege dat vooruitzicht doet de deelgemeente er vermoedelijk goed aan om het tijdsvretende en prijzige proces bij de Raad van State over te slaan en te roeien met de riemen die zij heeft door het beleid aan te passen met de kennis die zij de afgelopen tien jaar heeft opgedaan.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Screenshot 2017-08-11 16.13.53

Anneke Kortleve

Anneke Kortleve (1985) houdt van verschillende opties, groente, het geluid van een stem door een megafoon en voetbal. En Rotterdam natuurlijk. Ze studeerde rechten en journalistiek. Ze is een weekje gasthoofdredacteur tijdens de Vers Beton fictieweek. Schrijven is haar leven, liefst samen met Sam. Haar bedrijf heet Terra Cacti.

Profiel-pagina
Lees 10 reacties
  1. Profielbeeld van KING
    KING

    Geregistreerd staan als hulpzoekende doet al genoeg met je leven….daarbovenop wilt men dus ook nog eens etnische 8ergrond aanhalen als een ‘hulpfactor’ ofzoiets….slaat werkelijk nergens op. Volkomen eens met de beslissing van de rechter !! Instanties moeten zich concentreren op de problemen en niet op de ‘rassen’ verschillen.

    1. Profielbeeld van Inge Janse
      Inge Janse

      Klinkt plausibel, maar wat als kennis van de etnische achtergrond helpt om de problemen op te lossen? Natuurlijk zijn er veel mitsen en maren (vooroordelen, misbruik in het geval van een regime met andere ideeën over de maatschappij, et cetera), maar volgens mij kan het zeker nuttig gebruikt worden.

      1. Profielbeeld van Miki
        Miki

        Als ik het overzie dan is juist het probleem dat het positieve effect van etnische registratie niet is aangetoond. Het argument van Entzinger dat dit niet aan te tonen is getuigt wel van heel veel gemakzucht, en ik ben blij dat de rechter in ieder geval zorgvuldiger omgaat met onze persoonlijke rechten. Al vind ik het onderscheid tussen mondeling en schriftelijk wel bedenkelijk, zou een audio vastlegging dan weer wel mogen?

        Ook het argument van Entzinger dat etniciteit al is vermeldin de basisadministratie is naar mijn weten onjuist, in de basisadministratie wordt nationaliteit vermeld, maar toch niet etniciteit?!

        Het klinkt eigenlijk als een overheid, in dit geval onze gemeente en de deelgemeente, star blijft vasthouden aan een fopspeen. Blijkbaar willen ze ondanks dat ze het nut niet kunnen aantonen gebruik blijven maken van etnische registratie. Als sceptische burger vraag ik mij dan af wat de motieven zijn.

  2. Profielbeeld van Kat
    Kat

    Ik ken veel jongeren die een andere etnische achtergrond hebben en juist zo behandelt worden door Nederlanders.
    In het land waar hun ouders vandaan komen worden ze gewoon als Nederlanders gezien.

    Als ze in Suriname zitten voelen ze zich een Nederlander en als ze in Nederland zitten een Surinamer. Dat komt voornamelijk door de omgeving die hen zo bekijkt.

    Ik denk dat ze Duo Penotti zijn en dat we ons niet te veel moeten bezig houden met de etnische achtergronden als ze beiden culturen in zich herbergen.

    We moeten ons wel bezig moeten houden met uit wat voor klasse ze komen. Inleven in hun wereldbeeld. Hoe kijken zij naar de wereld om zich heen en zien ze kansen voor zichzelf om daar in iets in op te bouwen?

    Als we terugkijken naar de rellen in Engeland van 2011 zien we toch ook dat het niet met etniciteit te maken heeft?
    Daar zijn jongeren bevriend met verscheidene etnische achtergronden.

    Vorig jaar waren het vooral boze jongeren.
    Eerst was er een vreedzaam protest voor een man van 29 jaar die dood was geschoten door de politie. Daar gaf de media niet genoeg aandacht aan en dus gingen de jongeren over op een andere tactiek: ongeorganiseerde rellen (er bestaan ook georganiseerde rellen vandaar dat ik het zo noem en ik vraag me af in hoeverre ze (on)georganiseerd waren).

    Een van de jongeren zei tegen een journalist: ´Nu geven jullie ons aandacht, bij een vreedzaam protest niet´.

    Proberen in te leven in de cultuur is niet echt relevant, behalve de wetenschap dan dat die persoon anders is. Is het niet genoeg om te benadrukken dat iedereen gelijkwaardig is maar verschillend?

    Jongeren moeten zelf inzien wat zij kunnen bijdragen en of opbouwen daar heeft hun etnische achtergrond niet zo heel veel mee te maken. Behalve als ze het willen gebruiken als persoonlijke inspiratie.

    Ik denk dat we een beroep mogen doen op hun verantwoordelijkheid, mogelijkheden, discipline en eigenwaarde iets bij te dragen aan hun omgeving. Want zij zijn de toekomst toch?

    Voor stelen en criminaliteit moet je ook discipline hebben.Ik denk dat stoutmoedig zijn niet genoeg is, dus discipline zit er zeker en dat is heel positief.
    Hoe buigen we dat om?

    Uiteindelijk zie ik dat we alleen maar het logo van Facebook zijn en staan we precies zo als die lijntjes met elkaar in contact door heel de wereld heen.
    Actie, reactie, actie, reactie…

    We kunnen het zo groot, psychisch, etnisch, (sub)cultureel en spiritueel mogelijk invullen als we zelf willen om een identiteit te vormen en te presenteren. Choose your lifestyle.

    Los van dit alles denk ik ook dat het registreren van etnische achtergronden ook voorbij schiet aan het feit dat er ook een verschil in klasse zit in Nederland die zorgen voor de problemen onder jongeren.

    Er wordt altijd lacherig gedaan over stadswachten maar vaak zijn het ook mensen met een oorlogsverleden en een universiteitsdiploma in eigen land.

    Zo ben ik wel eens een stadswacht tegen gekomen uit Afghanistan die dokter is in zijn geboorteland. Hier is zijn diploma niet geldig. Zijn kinderen groeien niet op in het rijke gedeelte van Kralingen. Welk wereldbeeld krijgen zij mee in vergelijking met de dokterskinderen van het rijke gedeelte van Kralingen?

    Dan is het een mix van opvoeding thuis en de straat.
    Welke opvoeding gaat overwinnen is altijd maar de vraag.

    Als je echter ouders heb die ook op straat zijn opgegroeid zoals veel Antilliaanse jonge vaders en moeders. Dan nemen ze de straat ook vaak mee naar huis en geven ze ook die opvoeding een beetje mee.

    Dat heeft niet altijd met de etnische achtergrond te maken.
    De Afghaanse dokter heeft welvaart gekend en ervaart het in zekere zin nog steeds. Hij geeft zijn kinderen iets anders mee in opvoeding. Het is een mix van alles; cultuur, de straat, verleden, achtergrond, economische situatie en intelligentie. Bij het ene staat dit weer meer voorop en bij de ander het andere.

    Ik denk zeker niet dat Antillianen van zichzelf agressief zijn, daar hebben ze geloof ik geen speciaal gen voor.

    Ik denk wel dat ze de wereld als uitzichtloos kunnen ervaren en zich kansloos kunnen voelen omdat hun wereldbeeld en kansen anders voelen dan die van kids uit Hillegersberg.

    Ze voelen en ervaren het alleen zo dat betekent niet dat de wereld zo is en dat ze zo zijn en dat ze daar altijd maar in hoeven te geloven.

    En als ze het echt zo ervaren moet er een activist in hun verborgen zitten die de wereld anders wil zien. Echte pessimisten klagen niet toch?

    Laat de activist in hem of haar maar naar boven komen en zet die aan het werk met ludieke acties om aandacht te genereren voor hun omgeving.

    Jongeren hebben een creatief brein en bruisen van energie.
    Daag ze op een goeie manier uit.

  3. Profielbeeld van Bart van der Zande
    Bart van der Zande

    Een verhaal dat mij kort geleden zeer aangreep en wellicht binnen de discussie omtrent de etnische registratie past: Een collega van mij, op mijn werk in Delfshaven, komt elke dag lopend naar het werk, vanuit zijn huis in Rotterdam-Noord. Een uur heen en terug lopen, vrijwel elke dag. Toen ik hem vroeg waarom in godsnaam zei hij dat hij het gezellig vindt om door de stad te lopen. Na ongelovig doorvragen bleek echter dat, wat voor voortuig hij ook rijdt, fiets of auto, hij vrijwel altijd wordt aangehouden door de politie en volledig wordt gecheckt. Omdat hij er gek van werd is hij maar gaan lopen. Schouderophalend reageerde hij op mijn strijdlustige woorden, dat is gewoon hoe het gaat in Rotterdam, ‘ik ben het gewend’.. Je hoort wel eens dergelijke verhalen maar deze vond ik wel erg beeldend en kwam harder binnen dan normaal. Zonder direct een koppeling te maken met de etnische registratie, ik denk dat die moeilijk te maken is, spelen dit soort verhalen naar mijn idee ook een rol in een dergelijke discussie.

    1. Profielbeeld van Anneke Kortleve
      Anneke Kortleve

      Ha Bart,
      Mijns inziens stelt Entzinger dat er inderdaad geen koppeling te maken is tussen registratie en anders worden behandeld door handhavende instantie. De RMO en Helberg zjn echter juist wél van mening dat de registratie hierbij een rol speelt, vanwege een mogelijk stigmatiserende werking.

      Ter overweging:
      Het doel van de etnische registratie in de DOSA was in 2010 braaf ‘het dienen van een voorkeursbeleid’. Echter, voordat het CBP een onderzoek deed naar de DOSA bestond dit doel nog niet. Het doel was toen drieledig, waarbij het derde doel bestond uit ‘handhaving van de openbare orde’. De politie (een hulpinstantie in de zin van de DOSA) had ook toegang tot deze rasgegevens. Tegenwoordig is dit doel teniet gedaan, echter heeft de etnische registratie in de DOSA wel bijna 10 jaar dit doel gediend.

      Ten tweede: In mijn vorige artikel refereerde ik aan minister Verdonk, die de etnische registratie in Charlois in een positief daglicht stelde met daarbij de volgende uitspraak:

      “Mevrouw Verdonk (Verdonk): Waar hebben wij het
      precies over? Groepen Marokkaanse en Antilliaanse
      jongens, die ongeveer vijftien keer zo crimineel zijn als
      Nederlandse jongens. Deze groepen veroorzaken
      problemen in wijken en buurten, pakken tassen uit
      handen van oude vrouwtjes, overvallen winkels en
      burgers, mishandelen mensen, noem maar op. De
      problemen met die groep moeten we nu eens een keer
      oplossen! Die jongens moeten zich aanpassen aan de
      Nederlandse samenleving, anders kunnen ze beter
      verdwijnen. Is de minister dat met mij eens?”

      https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-15839.pdf pagina 9

      Dit geeft te denken. Is het wel zo onschuldig? Wellicht dat hulpverleners de beste bedoeling hebben, maar blijken andere (al dan niet politieke) partijen andere belangen te hebben bij registratie.

      Het is mijns inziens lastig om een oordeel te geven of de registratie een positief effect sorteert en of dit beleid onvervangbaar is. Ik kan slechts een juridisch oordeel geven, waarbij ik stel dat de gemeente Rotterdam niet verder moet procederen en de gegeven uitspraak geen mogelijkheden geeft om het huidige beleid voort te zetten. De rest laat ik aan Entzinger en Helberg over.

      1. Profielbeeld van Eeva
        Eeva

        Even voor de duidelijkheid voor de lezers die niet de moeite nemen om het pdf te openen: Verdonk dit zei was ze zelf géén minister. Ze vroeg dit aan toenmalig minister Van der Laan die toen positief was over etnische registratie in Charlois.

  4. Profielbeeld van Anneke Kortleve
    Anneke Kortleve

    Nee, dit was mij nog niet bekend. Ik had al zo’n vermoeden, dat wel. Dank Eeva!

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.