Stedelijke ontwikkeling & architectuur26 juni 2012

Welkom in de Drievriendenbuurt

KRAAK EN SMAAK
De politiek en esthetiek van het illegale wonen

Wereldwijd zijn er naar schatting één miljard krakers. Hoewel het kraken in Nederland sinds 2010 weer illegaal is, kiezen ook in Rotterdam nog steeds mensen voor deze ingrijpende levensstijl. Wat motiveert ze? En wat geven ze terug aan hun buurt?

Deze wervende tekst en foto kondigden de gidsentour aan die ik voor de afgelopen editie van het meerkunstenfestival Motel Mozaïque organiseerde. Wat voor mij begon als de fascinatie voor een levensstijl, ontwikkelde zich tot een tocht vol gastvrijheid, illegale burenhulp en triomfantelijk slachtofferschap. Welkom in de Drievriendenbuurt.

Zaterdag 21 april 2012. We staan met dertig mensen in de keuken van Femke in een bovenwoning aan de Drievriendenstraat. Ze legt uit dat ze de bovenwoning twee jaar geleden samen met een vriendin kraakte. Nadat ze de voordeur hadden opengebroken, zagen ze tot hun verbijstering dat het interieur grondig was gesloopt. De helft van de trap naar zolder lag in de hal, al het sanitair was kapotgeslagen. Femke legt uit dat sloopteams van woningcorporatie Woonstad hun eigen woningen onklaar maken om het krakers moeilijker te maken de panden te bewonen. Met een fris pragmatisme en vindingrijkheid maakten ze hun nieuwe pand weer bewoonbaar. Opgewekt vertelt ze dat een wc-pot werd gevonden op Marktplaats. Trots wijst ze ons op haar aanrechtblad, dat niets anders is dan de stalen voordeur die bedoeld was om haar te beletten binnen te komen. Onze ogen wennen aan de paarse tinten die ze overal heeft aangebracht.

Een steektrap vervangt de door de woningcorporatie gesloopte treden.
Een steektrap vervangt de door de woningcorporatie gesloopte treden. Beeld Chris Luth

Ze daagt ons uit haar te volgen naar de zolder. Een steektrap die tegen de muur rust vervangt de gesloopte treden, waardoor de zolder bereikbaar is geworden voor bewoning. Eén voor één stappen we op deze iets voorover hellende plankjes, totdat we met ons gezicht tegen de zijmuur staan. Dan is het zaak een kwartslag te draaien en onze voet op de eerste nog resterende traptrede te plaatsen. Het duurt even voordat we allemaal bovenkomen, waar we in stilte verder luisteren naar haar verhaal. Ze vertelt over hoe de krakers elkaar helpen met allerhande praktische zaken. Er heerst bovendien een groot onderling vertrouwen. Zo heeft ze heeft de voordeursleutels van vijf van haar buren, waar ze ook vaak over de vloer komt. Het blijkt een nogal diverse groep van twintigers en dertigers, afkomstig uit Nederland, verschillende Scandinavische landen en de Verenigde Staten. Velen hebben creatieve of kunstzinnige beroepen. Buiten op straat wachten we elkaar op. We kijken elkaar in stilte aan. Femke begint te lachen. ‘Wacht maar tot jullie het huis van Jeroen zien!’

Een paar panden verder duwt ze tegen een voordeur die los in de sponning hangt. We volgen haar naar boven en komen terecht in een half verduisterde ruimte met een penetrante urinelucht. In het midden van de bijna lege kamer staat een klein mannetje hard te lachen. Hij begint onrustig heen en weer te lopen en gesticuleert druk. We groeperen ons voorzichtig om hem heen en terwijl onze ogen wennen aan de duisternis en onze neuzen aan de geur, horen we zijn verhaal aan.

Zestien jaar lang woonde hij op de verdieping van dit huisje. Tot vorige week. Eind 2011 had hij niet genoeg geld meer om zijn huur van € 120 per maand te betalen. Zijn schuld liep op tot € 600. Woningcorporatie Woonstad spande een proces aan en na veel moeite lukte het hem de huurachterstand terug te betalen. Voor de proceskosten had hij echter geen geld meer. De politie zette hem zijn huis uit en nam al zijn spullen in beslag. Woest was hij. ‘Ik kraak het morgen terug!’ had hij geroepen.

Jeroen doet zijn verhaal.
Jeroen doet zijn verhaal. Beeld Chaim Smallegange

Zijn buurtbewoners hadden zijn uitroep gehoord en besloten hem te helpen. Op vrijdagavond, de avond voor de rondleiding, kraakten ze het huis waar hij al zestien jaar had gewoond. Ook hier heeft een sloopteam huis gehouden, we zien de in tweeën geslagen toiletpot. De stalen panelen voor de ramen moeten er nog afgeschroefd worden.

Jeroen geniet zichtbaar van onze aandacht. Triomfantelijk begint hij zijn avonturen nog een keer te vertellen, als was het zijn favoriete hoofdstuk uit een jongensboek. We kijken naar het smoezelige matrasje waar hij op staat, zijn ongewassen kleren, het sjekkie waar hij aan trekt. Meer bezittingen heeft hij niet.

We lopen naar de Drievriendendwarsstraat, een idyllisch voetgangersstraatje met bomen, planten en fietsen. Boudewijn, die er in 1984 een schattig huisje heeft gekocht en er nog steeds met veel plezier woont, legt ons uit hoe hij de wijk heeft zien veranderen. Er zijn ooit nog mensen in het straatje getrouwd, weet hij. Later stond het vol met auto’s, maar het werd al snel een voetgangersstraat. Er kwamen bankjes waar om onduidelijke redenen vooral Turkse jongeren graag zaten. Na verloop van tijd verdwenen de bankjes en daarmee de Turkse jongens. Lange tijd was het een route voor drugsgebruikers, die van het Centraal Station naar drugspanden gingen, verderop in de wijk. Vanaf 2008 begonnen bewoners weg te trekken, nadat de toenmalige woningcorporatie De Nieuwe Unie bekend maakt haar woningen in de buurt te gaan slopen in verband met paalrot. Leegstaande huizen werden dichtgetimmerd en de straat kreeg een grimmig uiterlijk. Blij was Boudewijn dan ook toen de eerste krakers zich meldden. Ze haalden de platen weg, hingen doeken of gordijnen op en beschilderden soms hun gevels in vrolijke kleuren. Het verval werd een halt toe geroepen. Woonstad, de nieuwe woningcorporatie die ontstond na een fusie tussen De Nieuwe Unie met Woningbedrijf Rotterdam, was er niet blij mee en schakelde leegstandbeheerder Ad Hoc in om de resterende woningen preventief te laten bewonen door antikrakers. Inmiddels zijn er geen geblindeerde ramen en deuren meer en kennen veel buurtbewoners elkaar in het straatje. Er wonen nu privé-bezitters, nog enkele huurders, en vooral antikrakers en krakers. Een gemeenschap, zo blijkt.

Boudewijn in zíjn straat.
Boudewijn in zíjn straat. Beeld Chris Luth

Omdat hij helemaal geen scheuren in zijn wanden en plafonds zag, vertrouwde Boudewijn de constatering dat er paalrot zou zijn niet. Met eigen handen heeft hij daarom verschillende diepe kuilen gegraven zodat een bevriende techneut de paalkoppen kon inspecteren. Hij heeft er nog pijn in zijn rug van. Maar paalrot, dat was er niet. Hij wantrouwt de woningcorporatie nu en denkt dat ze, na jaren van achterstallig onderhoud, een excuus nodig hadden om de woningen te slopen en nieuwbouw te realiseren. Omdat die nieuwe woningen vooral voor de verkoop waren, zou er toch winst worden gemaakt. En veel meer winst dan wanneer de huidige woningen met achterstallig onderhoud zouden worden verkocht. Winst ten koste van de huidige bewoners, voor wie woningbouwverenigingen ooit zijn opgericht met als doel betaalbare woningen aan te bieden.

Boudewijn is duidelijk trots op zijn buurt, waar hij heel bewust is komen wonen in de jaren ’80 van de vorige eeuw. Voor hem zijn krakers hetzelfde als kopers: beiden bewonen ze woningen, voelen zich er verantwoordelijk voor, investeren erin. Leegstand, dat is hem een doorn in het oog.

Een paar weken voor de rondleiding kreeg de Drievriendenbuurt de status van gemeentelijk monument. Het nieuws is op 21 april nog niet bij iedereen doorgedrongen. Woningcorporatie Woonstad wordt nu gedwongen nieuwe plannen te maken en haar woningen op te knappen. Op termijn zullen de krakers en antikrakers – degenen die de buurt leefbaar hebben gehouden – plaats moeten maken voor nieuwe huurders en kopers.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:drievriendenbuurt, kraken en leegstand

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

kaart: Drievriendenstraat 73, 3014 JP Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *