Human interest17 april 2013

Saamhorigheid door armoede en huizen van geluk: een Crooswijker vertelt

Vijf jaar woont Iris van der Spoel nu in Crooswijk, maar de meeste van haar dagelijkse activiteiten spelen zich ver af van deze van origine echte Rotterdamse volkswijk. Tot een mooie zaterdagmiddag in maart, toen Iris besloot om de wijk, die inmiddels omgedoopt is tot ‘wijk met ambitie’, écht te leren kennen. Ze maakte een uitgebreide wandeling met Ton Geenen – geboren en getogen Crooswijker.

Ton Geenen
Ton Geenen Beeld: Menno Bouma

Ton Geenen (70) is zelfverklaard wijkjournalist van Crooswijk. Vier jaar geleden maakte zijn broer een website voor hem, die hij nu regelmatig van een update voorziet. Er staan nu al 170 filmpjes op, en die gaan maar over één ding: Crooswijk. “Wat er in de eigen achtertuin gebeurt, dat is wat de Crooswijker interesseert”, aldus Geenen.
Ton komt overal in de buurt: “Ik ben het gezicht van Crooswijk geworden.” Hij filmde de alcoholisten in Burgerhotel De Zon, maakte een portret van slagerij Haak op de Crooswijkseweg, maar bracht ook verslag vanuit islamitische gebedshuizen.

Een stem voor iedere Crooswijker
We wandelen de wijk door, beginnend in de Van Meekerenstraat, waar ik woon en waar Ton geboren is, en passeren moskee Othman op de Boezemdwarsstraat.

“Hier heb ik ook vrije entree. Want ik respecteer de mensen die ik voor de camera heb. Als ze niet in beeld willen, dan film ik ze gewoon van achteren,” legt hij uit. Ton kan over het algemeen prima overweg met de ‘import’, ook al zullen dat nooit échte Crooswijkers worden. “De Turken, die hebben hun eigen koffiehuis hier. Maar dat wordt nooit wat joh. Het integreert niet. Ze verdommen het om de taal te leren. De goeien te na gesproken dan hè? Maar ik ga goed met ze om, want ik zeg het ook gewoon tegen ze. En ik heb totaal geen hekel aan hoofddoeken, mijn moeder droeg er vroeger ook één.” Op Tons website (‘Een Crooswijker vertel’) krijgt iedere Crooswijker een stem.

Eens een Crooswijker…
We lopen langs de Boezem, voorbij café Jet’s Place (“Daar is nog een deel van de film de Marathon opgenomen”) voordat we via het voormalige Slachthuisterrein in Nieuw Crooswijk aankomen. Een deel van de huizen, daterend van rond 1900, werd hier gesloopt in het kader van het Masterplan Nieuw Crooswijk om plaats te maken voor appartementen in moderne hoogbouw.

“Crooswijk heeft geen hart meer,” zegt Ton over de meest recente ontwikkelingen. De nieuwbouw trekt in elk geval andere bewoners aan. Mensen die afkomen op moderne appartementencomplexen met een parkeergarage. Complexen die namen dragen als ‘Huis van Geluk’ en ‘Huis van Inspiratie’ en die dichtbij het Kralingse Bos, de snelweg én het stadscentrum liggen. Crooswijk als ideale randwijk voor de yup of het jonge gezin.

De oud-Crooswijker lijkt langzaam te verdwijnen, en daarmee misschien ook wel ‘het echte Crooswijkgevoel’. Ton moet er even over nadenken, maar uiteindelijk laat dat gevoel zich het beste omschrijven als ‘saamhorigheid door armoe’: “Vroeger woonden hele families in één straat, met meerdere gezinnen ‘op één trap’. Maar toen kwam de huursubsidie in de jaren ’70 en gingen al veel Crooswijkers al naar een huisje met een tuintje in bijvoorbeeld Barendrecht. Dat werd toen betaalbaar voor ze. Nu kunnen ze niet blijven omdat de huizen hier te duur worden,” legt hij uit.

Sommige oud-bewoners verhuisden zelfs naar de andere kant van de wereld, maar blijven op de hoogte via zijn website. “Ik heb in de afgelopen vier jaar al 800.000 hits gehad, onder andere vanuit Canada en Finland. Dat zijn Crooswijkers die zijn geëmigreerd, hun vrouw achterna. Dat heb ik ook gedaan,” grapt Ton. Hij volgde haar van Oud naar Nieuw Crooswijk, over een afstand van toch ruim een kilometer. Ook de weggetrokken Crooswijker blijft geïnteresseerd in wat er in de wijk speelt, want: eens een Crooswijker, altijd een Crooswijker.

Ton met Nieuw Crooswijk op de achtergrond
Ton met Nieuw Crooswijk op de achtergrond Beeld: Menno Bouma

Pareltjes
“Het is een wijk die altijd veel klappen heeft gehad,” vervolgt hij. “De werkloosheid die hier heerste toen het abattoir verdween, Jamin (wij zeggen Sjamin) en natuurlijk Heineken.” Nu de sloopkogels ook nog het laatste restje geboren Crooswijkers de wijk uitjagen, blijft er van Tons Crooswijk weinig over. “Ik wil de geschiedenis van Crooswijk vastleggen. Want als het hart verdwijnt, dan hebben we dadelijk niks meer.”

Daarbij stuit Ton nog wel eens op een pareltje, zoals het dagboek van Aart Kragt die in november ’44 tijdens een razzia aan de Paradijslaan werd meegenomen om naar een werkkamp afgevoerd te worden, maar halverwege wist te ontsnappen. Een spannend verhaal, wat Ton voorzag van een inleiding, illustreerde met oude foto’s en in PDF-vorm op zijn website plaatste. “Je kunt je wel voorstellen wat ik voelde toen ik dat dagboek in handen kreeg. Dat zijn de echt bijzondere verhalen. Die wil ik bewaren. Maar je moet nog snel wezen, want voor je het weet zijn ze dood.”

Geen poespas
We bezoeken de Algemene Begraafplaats, waar de voor Rotterdam belangrijke filosoof Pierre Bayle begraven ligt -“dat is erfgoed dat je door je strot geduwd krijgt, het heeft niks met Crooswijk te maken. We kunnen z’n naam niet eens uitspreken”- en lopen vanuit de Paradijslaan de Rakstraat in, een smalle straat op de grens van Oud en Nieuw-Crooswijk, met huizen van rond 1900.

Posters van leegstandsbeheerder Ad Hoc ontsieren de binnenkant van de toch al vuile ramen. Daar wonen geen echte Crooswijkers meer, zoveel is duidelijk. Als we op de hoek van de straat komen wijst Ton op de zelfgefabriceerde terrasjes voor de huizen die het halfvervallen straatje in mijn ogen eigenlijk best een beetje opfleuren. “Kijk, een Crooswijker zou dit nooit neerzetten,” zegt Ton. “Die houden niet van poespas.” Doe maar gewoon…? “Precies.”

Na een bezoek aan de speeltuinvereniging zijn we na een goede twee uur lopen bijna aan het einde van onze wandeling, maar niet voordat we even bij Stien geweest zijn in de Isaäc Hubertstraat. De 72-jarige Stien Weijgertse zet zich vurig in voor de bewoners van haar wijk. Óók de Turkse. Ze praat Ton even bij over de ontwikkelingen rond het leegstaande Burgerhotel De Zon, dat onverwacht als woonhuis blijkt te worden verhuurd. “We dachten toch dat er een aannemer in zou komen? Je wordt begodverredomt waar je bij staat,” beklaagd Stien zich bij Ton. “Ja, ze laat nog wel eens een knoopie vallen,” geeft hij toe. Ik leer weer een nieuw werkwoord.

Ton Geenen
Ton Geenen Beeld: Menno Bouma

Op z’n eind
Na een welkome kop koffie van Stien maken we na 2,5 uur het rondje compleet. We lopen de Crooswijkseweg op, ik als een hijgend postpaard, Ton ogenschijnlijk zo fris als een hoentje.

“Crooswijk is ten dode opgeschreven,” concludeert Ton mistroostig. De wijk bestaat nog wel, maar het karakter verandert. Voor Ton is er maar één Crooswijk, en dat is het Crooswijk waarin hij is opgegroeid, waar hij zijn vrouw heeft leren kennen, waar hij nooit meer weggaat. ”Ik woon tussen de twee begraafplaatsen in. Ik zeg altijd tegen mijn kinderen: als ik dood ga, dan ga ik zelf lopen.” Maar tot die tijd wil hij preserveren, voordat het te laat is. Of de kinderen die geboren worden in de Huizen van Vreugde aan de vers beklinkerde Boezemlaan nog iets van het ‘echte’ Crooswijk zullen begrijpen, is de vraag. Maar als er nog iemand leeft met het oude Crooswijkgevoel, dan is het wel wijkjournalist Ton Geenen. Sinds een week zelfs op Facebook.

Ton’s website vind je op www.eencrooswijkervertel.nl. Verder is er eenmalig een glossy over Crooswijk uitgegeven, ‘De Croos’, met veel verhalen over het-Crooswijk-van-toen. Wil je er één hebben? Geef dan een seintje, want Ton heeft er nog “een stuk of 1000” liggen.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Crooswijk, Nieuw Crooswijk en Ton Geenen

Sectie: Human interest

kaart: Paradijslaan 81B, 3034 SH Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *