Advertentie

Pionect top banner_V2
Voor de harddenkende Rotterdammer

In februari besteedde het VPRO programma De Slag om Nederland een onderwerp aan de leegstand in Rotterdam en voorspelde dat Rotterdam een spookstad zou worden. Architectuurhistoricus Wouter Vanstiphout bekritiseerde in dit programma het bouwbeleid van de gemeente Rotterdam. Op Vers Beton reageerde Tim de Bruijn vervolgens met een opiniestuk waarin hij Vanstiphout feitelijke onjuistheden verweet. Is het allemaal echt zo hopeloos gesteld met de stad? Of is er toch nog hoop? Vooruitlopend op het debat ‘De Bouwbubbel van Rotterdam’ op dinsdag 21 mei in Arminius, sprak Vers Beton alvast met Wouter Vanstiphout.

Wouter_compilatie01
Wouter Vanstiphout Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Om te beginnen bij het begin: gaat het echt zo slecht met Rotterdam zoals geschetst in de uitzending? Hoe staat het bijvoorbeeld met de leegstand aan de Coolsingel?
“Toen ik op die flat dat interview aan DSON gaf zei ik dat er zo’n vier of vijf gebouwen aan de Coolsingel leegstaan. Ten eerste: de Hofpoort staat helemaal leeg; dat is 15.500 m2. Hofplein 15 staat ook helemaal leeg, om de hoek staat de Blaak Office Tower (voorheen Fortis) bijna volledig leeg, dat is 18.365 m2. De Robecotoren staat nog niet leeg maar er wordt nu al 19.000 m2 op de markt aangeboden per 2016. Onlangs heb ik ook vernomen dat Allianz, een grote Duitse verzekeraar, aan het overleggen is om de Coolse Poort te verlaten. Dan zijn er ook nog twee gebouwen in de Aert van Nesstraat die voor een kwart leeg staan. Het gaat om tienduizenden vierkante meters. Het is echt niet overdreven.”
Leegstand in de kantorenmarkt is een probleem in heel Nederland. Welke reden heb je om extra alarmerend te zijn over Rotterdam?
“Wat betreft de leegstandspercentages is Rotterdam géén geval apart, ze zitten met 15,5 % iets boven het landelijke gemiddelde. Rotterdam is in twee dingen apart, en volgens mij hebben die met elkaar te maken: het eerste is dat van alle grote Randstadgemeenten, de leegstand in Rotterdam in 2011 met 20 % is gestegen. In Amsterdam, Den Haag en Utrecht is de leegstand maar een beetje gestegen met 2, 3 of 4 %. Het tweede is dat in Rotterdam er nog steeds wordt doorgebouwd, en dat er nog steeds veel projecten in voorbereiding zijn, waar de gemeente financieel al diep inzit.”
“Veel steden hebben een héél actief leegstandsbeleid, dat het probleem bij de bron probeert aan te pakken, namelijk de productie van nieuwe leegstand door nieuwbouw. Dat is niet alleen een kwestie van keiharde regulering. Het gaat ook om kennis en monitoring, de gemeente moet echt iedere verdieping in de gaten houden en het zien als een positieve uitdaging. Vooral in Amsterdam zien ze het bestrijden van leegstand als een cultuuromslag.”
“Anderhalf jaar geleden was er een bijeenkomst in het Schieblock waar mijn studenten bij waren. Iemand opperde het idee om een kaart te ontwikkelen waarmee je die leegstand in de gaten kunt houden. Wethouder Karakus heeft toen gezegd: dat moeten we niet doen, want daarmee vererger je het imagoprobleem van Rotterdam alleen maar. Dat is dus een geheel andere filosofie over stadsontwikkeling.”
In maart heeft de gemeente bekend gemaakt dat er een kwart van de leegstand in kantoorruimte is weggewerkt, dankzij het Transformatieteam Rotterdam, dat in 2010 is opgericht. Vind je nog steeds dat Rotterdam geen actief leegstandsbeleid voert?
“In Rotterdam wordt wel hoog opgegeven van het feit dat 150.000m2 leegstand is hergebruikt, maar ten eerste is een groot deel van dit hergebruik tijdelijk. Ten tweede is het een ‘end of pipe’-oplossing. Een echt leegstandbeleid begint bij de bron en gaat niet met pleisters en stopverf de gaten dichten, maar probeert ze te vermijden. Dat zie ik in Rotterdam niet, integendeel: men bouwt door en verwacht dat het straks allemaal wel weer goed komt.”
Tim de Bruijn zei in zijn artikel op Vers Beton dat er nu juist een trend is dat kantoren uit randgebieden terug naar het centrum gaan.
“Ja, Shell is teruggekomen, maar vergelijk dat eens met de twee gebouwen die ze 15 jaar geleden hebben verlaten. Ik zie nog steeds structurele problemen. De kantorenmarkt in het centrum is nog steeds voor het overgrote deel een verplaatsingsmarkt. Ik las een rapport van Bert Rietmeijer van CBRE, een van de grootste makelaars van kantoren, waarin staat dat door het nieuwe werken er de komende vijf jaar 8 miljoen m2 kantoorruimte bij komt in heel Nederland. Dat is een verdubbeling van de leegstand. Dat zegt een man met een stropdas en een leaseauto hè, geen schreeuwlelijk zoals ik. We gaan naar 30% leegstand in heel Nederland in 2016.”
Kun je uitleggen waarom leegstand erg is? Als een privaat gebouw leeg staat, is het ook niet een privaat probleem? Zal er niet vanuit de markt uiteindelijk een financiële noodzaak ontstaan om die gebouwen te herontwikkelen?
“Uiteraard is de leegstand een symptoom, niet de kwaal zelf. De ziekte is de overgedimensioneerde actieve grondpolitiek, waar de gemeente nu per jaar tientallen miljoenen op verliest. In gemeentes als Apeldoorn en Lansingerland heeft het geleid tot keiharde bezuinigingen, die de burgers echt treffen. Rotterdam kan nog enkele jaren teren op haar reserves, maar dan zullen de mensen hier ook de tekorten van honderden miljoenen gaan merken.”
“Maar leegstand zelf is ook een probleem: ten eerste financieel, voor al die pensioenfondsen en de Duitse en Nederlandse beleggers die eigenaar zijn gaat het enorme impact hebben als ze moeten afschrijven. Ten tweede: je kunt het niet eeuwig in de mottenballen laten zitten: je moet er iets mee. Maar wie gaat dat betalen en ontwikkelen? Daar is leiderschap voor vereist, die deels ook de wethouders ten boven gaat, dat kan Karakus niet oplossen.”
“Er zijn grote blokkades om te herontwikkelen. Die gebouwen zijn officieel iets waard. En dat moet terugkomen in de huurprijs. Stel dat je zegt: dan kunnen we daar toch studentenwoningen van maken, dan moet eerst het hele gebouw afgewaardeerd worden. Je mag niet een gebouw dat zoveel waard is voor zoveel onder de prijs verhuren. Partijen zullen dus hun verlies moeten gaan nemen op die gebouwen.”
In het programma DSON werden winkelruimtes en de kantorenmarkt op één hoop gegooid. Zijn dat niet twee verschillende zaken?
“Het winkelverhaal en het kantorenverhaal hebben veel met elkaar te maken. Mensen zeggen: ‘er is geen probleem met de winkels, want er is geen leegstand’. Nee, dat klopt! Leegstand is nu het acute probleem bij de kantoren. Leegstand is nu niet het acute probleem bij de winkels, maar wél in de toekomst. Bovendien komen beide zaken samen bij de totaal overgedimensioneerde grondpolitiek die door gemeenten al jaren wordt gefaciliteerd; dat heeft niet eens zoveel met de crisis te maken, maar met de perverse prikkels in het systeem.”
“Mensen verschuilen zich achter de crisis als een incident, dat we zullen overleven en waarna we weer doorgaan. Maar we zitten allang niet meer in de crisis… dit is de nieuwe situatie. Stel dat die crisis er niet was geweest, dan hadden we nog steeds te maken met internetwinkelen en het nieuwe werken: twee structurele, behoorlijk fundamentele veranderingen die effecten gaan hebben op de kantoren en de winkels.”
In de discussie in DSON over het bouwen van Forum aan de Coolsingel wordt dit nieuwe winkelcentrum vaak tegenover kleinere winkels op de Nieuwe Binnenweg geplaatst. Maar is dat niet een heel ander segment van winkelen?
“Ontwikkelaars die grote nieuwe projecten neerzetten zijn gebaat bij het creëren van een unieke sfeer. Zo is Koekela bijvoorbeeld gevraagd om in de markthal te gaan zitten. In het raadsdebat over Forum ontstond iets interessants. Karakus benadrukte dat Forum bedoeld is om winkelconcepten naar Rotterdam te halen die wij nu missen, het ‘plussegment’. Eén van de sprekers, de belegger van Syntrus Achmea en eigenaar van de Lijnbaan wilde daarom officieel afspreken dat er geen winkels van binnen Rotterdam daar naartoe verhuizen. De reactie van MultiVastgoed was: wij gaan dat niet afspreken want we zijn privaat ondernemer. En bovendien: winkels hebben ook het recht om te verhuizen. Karakus vindt dus dat wij Forum moeten ondersteunen omdat het iets toevoegt aan de stad wat er nog niet is. Vervolgens blijkt dat daar geen enkele garantie voor is.”
Om een ander argument van De Bruijn aan te halen: het is toch niet de taak van de gemeente om die winkeliersvereniging van de Lijnbaan het hand boven het hoofd te houden?
“Nee, maar wat is dan wél de rol van de gemeente? Karakus staat nu met zijn portret in het prachtig glossy aanbiedingsboek van MuliVastgoed. Hij verdedigt het project alsof hij het zelf heeft bedacht. Hij stopt al zijn politiek kapitaal in dat project. Is het dan zijn rol om de projectontwikkelaars wél de hand boven het hoofd te houden?”
Als een ontwikkelaar wil investeren, mag je daar als wethouder bouwen toch blij mee zijn?
“Ik zou willen dat een wethouder met zijn portefeuille zich zou bezig houden met de stad als geheel. De stad wordt nu gezien als een serie projecten achter elkaar die ieder met een economisch verhaal worden rond gerekend. Ik vind dat hij daarin tegelijkertijd een meer afstandelijke rol moet hebben ten aanzien van die projecten zélf. Dat betekent dus niet met zijn portret in het boek van MultiVastgoed, en ook niet actief geld van de gemeente gaan investeren in projecten als Markthal en Calypso om ze weer van de grond te krijgen.”
De gemeente opereert met twee petten op: die van de verdediger en controleur van de publieke belangen én die van een partij die op winst uit is. Dat vind ik één van de grootste problemen van dit beleid. Dat kan eigenlijk niet in een democratisch bestel. Het leidt tot achterkamertjespolitiek, tot een wethouder die de raadsleden veel te ‘tactisch’ voorlicht. Veel gemeenten in Nederland – die minder financiële reserves hebben dan Rotterdam – zijn hier op een keiharde manier achtergekomen en proberen dat te veranderen. Zolang Rotterdam nog niet door haar reserves heen is, kan zij nog steeds doorgaan alsof er niets aan de hand is.”
“Rotterdam wordt nog steeds gezien als een grote blauwschuimen maquette. Ik vind dat er nog steeds wordt gehandeld alsof de wederopbouw nog in volle gang is, dat we nog steeds van die grote gebouwen moeten neerzetten.”
Met het actief investeren van geld van de gemeente in die projecten doel je op het terugkopen van erfpacht. Dat geld komt toch op de lange termijn weer terug bij de gemeente?
“Dat lukt toch niet helemaal. Bij Calypso is er een dikke kans dat de gemeente die canon van 25 miljoen nooit terug gaat krijgen. Bij het Central District is het nog erger. Ik zou vier jaar bedrijfskunde en rechten willen studeren alléén maar om die zaak van LSI (projectontwikkelaar, red.) te begrijpen. LSI heeft die grond gekocht voor 26 miljoen euro, één jaar later heeft de gemeente die grond teruggekocht voor 52 miljoen euro. Want in een jaar was kennelijk die grond enorm in prijs gestegen. Waarom is die prijs gestegen? Vanwege het Central Districtproject. Waarom is dat Central Districtproject er? Omdat de gemeente dat wilde faciliteren. Nu het project is stilgevallen, kunnen ze fluiten naar de canon van die 52 miljoen. Maar ik ben niet geschikt om daar of moreel of technisch over te oordelen. Wat ik belangrijker vind, is het idee erachter: dat Rotterdam denkt door te bouwen beter uit de crisis te komen.”
Je denkt dus niet dat er snode plannenmakers achter zitten?
“Was het maar zo! Het is een systeemfout en een gebrek aan verbeelding van de gemeente Rotterdam. We moeten een nieuw beeld gaan bedenken van Rotterdam en een nieuw verhaal. Ik wil niet worden gereduceerd tot ‘Hoor hier bonkt het nieuwe hart van Rotterdam’. Als iemand die ongelooflijk van Rotterdam houdt herken ik me daar niet in.”
“Het woord ‘durven’ is vaak gevallen in deze discussie. Je hebt mensen die durven en mensen die niet durven. Maar wat veel meer moed vergt is het stopzetten van die machine. In Rotterdam is dat misschien wel extra moeilijk. Andere steden hebben nooit zo hun identiteit verbonden aan het bouwen van grote projecten. Dus als Rotterdam die machine moet stopzetten is dat bijna een ideologisch probleem. Want wat hebben we dan? Als we niet kunnen bouwen, wat zijn we dan wel?”
Wat zou dat nieuwe verhaal van Rotterdam dan moeten zijn?
“De klushuizen, de vernieuwing van de Nieuwe Binnenweg en het Stadsinititaief vind ik goede projecten. Het zijn kleine dingen; maar ik zie ze als de kleine zoogdiertjes die rondscharrelen terwijl de dinosauriërs aan het uitsterven zijn. Het nieuwe verhaal van Rotterdam moet in bredere zin gaan over de toenemende rol van de bevolking van Rotterdam in de planning en inrichting van de stad, na decennia van een veel te top down gericht beleid van stoere wethouders, architecten en grote ondernemers. Het moet gaan om de identiteit van Rotterdam, als een gelaagde, diverse, complexe stad, in plaats van die simplistische bouwputtenheroïek. Het gaat ook over een nieuwe economie, die niet langer is gebaseerd op brute kwantiteiten van het grootste gebouw of de meeste containers, maar over hergebruik, waardetoevoeging, duurzaamheid en historisch erfgoed. Het is niet uitgesloten dat er geen grote gebouwen gemaakt meer zullen worden maar die zullen vanuit een andere vraag worden gemaakt.”
Als je nu terugkijkt op jouw deelname aan het programma van DSON, heb je spijt van dingen die je zelf daar hebt gezegd, of de manier waarop het programma het probleem in kaart heeft gebracht?
“Het had langer gekund, met meer analyse. Ik ben heel blij met de commotie. Het is ongelofelijk hoe weinig interesse en kritiek er bestond in Rotterdam op de bouwwoede en De Slag om Nederland heeft daar echt veel aan kunnen doen. Van één ding maar heb ik echt spijt: ik heb gezegd dat de Marconipleintorens zijn bedekt met Cararamarmer, maar dat is travertijn!” [lacht]
Zou je zelf misschien wethouder bouwen willen worden in Rotterdam?
[lacht] “Natuurlijk moet ik nu ja zeggen: anders zou mijn verhaal ontzettend makkelijk en flauw zijn. Ja dus…maar dan alléén in Rotterdam.”

Dinsdag 21 mei 2013 organiseren Arminius en AIR een debat over ‘De bouwbubbel van Rotterdam’ met onder andere wethouder Karakus,  Wouter Vanstiphout, Tim de Bruijn en Anke Griffioen.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Eeva Liukku

Eeva Liukku

hoofdredacteur

Eeva Liukku (1983) begrijpt niet waarom mensen ergens anders zouden willen wonen dan in Rotterdam, maar heeft wel in Amsterdam wijsbegeerte gestudeerd.
eeva@versbeton.nl

Profiel-pagina
frank hanswijk

Frank Hanswijk

Fotograaf

Frank Hanswijk (Rotterdam, 1971) is een Rotterdamse fotograaf. Hij ontwikkelde zich breed met werk in journalistiek, reclame, theater en architectuur. De laatste jaren concentreert zijn werk zich steeds meer op architectuur en landschap. Hij benadert de architectuur niet als object maar als plek waarin de mens, al dan niet op de foto aanwezig, een cruciale rol speelt.

Profiel-pagina
Lees 30 reacties
  1. Profielbeeld van Marie
    Marie

    Die Wouter Vanstiphout is niet op zijn achterhoofd gevallen, complimenten voor het interview! (dus ook voor Eeva) Zijn kundige, goed onderbouwde argumenten zijn n.m.m. een verademing vergeleken met die van gemeente- en Karakuslover Tim de Bruijn.

  2. Profielbeeld van Lucette
    Lucette

    Nee. Het verschil van MIN 26 mln euro die ten laste van de gemeentebegroting gegaan is, is het resultaat van de rekensom 26 – 52 = 26

  3. Profielbeeld van Lucette
    Lucette

    Dat is waar: 52 mln euro voor een lapje grond dat enkele jaren geleden van de hand ging voor 26 mln.
    Verschil:26 mln euro.

      1. Profielbeeld van Henk de Vries
        Henk de Vries

        Tim is de gemeente Rotterdam jouw geloof en hoogbouw je kerk? Je legt hier een soort gelovig fanatisme aan de dag.

        Je kan toch wel toegeven dat naar alle waarschijnlijkheid dat geldbedrag onder de huidige omstandigheden niet meer volledig “eruitgehaald” gaat worden.
        Als je het als 26 miljoen in de boeken zet dan is dat ook gespeculeer.

      2. Profielbeeld van Tim de Bruijn
        Tim de Bruijn

        Rotterdam is mijn stad en hoogbouw mijn passie. Geloven doe ik niet aan, dromen wel. ;)

        En ik wil dat best toegeven, ik weet het alleen niet. Het heeft er alle schijn van dat het Schiekadeblok een heel lastige case is zeker als LSI over de kop zou gaan wat in de huidige tijd natuurlijk nooit onrealistisch is. Als de gemeente te risicovolle deals gesloten heeft dan moet de gemeenteraad dat boven tafel krijgen en dan moeten de verantwoordelijken daarvoor boeten. Tot op heden is dat echter niet boven tafel en blijft het speculeren want niemand hier weet wat er precies voor afspraken gemaakt zijn. En ik heb geen zin om voor de fanfare uit te lopen. Ik laat dat oordeel over aan mensen de echt weten hoe de vork in de steel zit.

      3. Profielbeeld van Lucette
        Lucette

        Tim, de afspraken over de erfpachtregeling met LSI inzake het Schieblock heeft Karakus al een poosje geleden toegelicht op verzoek van de gemeenteraad. Dat heeft ook in het AD/RD gestaan maar kan je vast ook terug vinden in het raadsinformatiesysteem op de gemeentewebsite Rotterdam.nl.
        De gemeente kan de erfpachtregeling laten vervallen als de pachter langer dan twee jaar geen erfpacht betaalt, dit geldt evengoed voor het Schieblock en LSI.
        Voor wat betreft het inschatten van het risico hoeft er niets meer boven water te komen want we weten al wat er is betaald en we weten ook dat het bouwproject, dat in relatie staat tot de door de gemeente betaalde grondprijs van 52 miljoen euro, niet door zal gaan.
        Daarmee is duidelijk dat is betaald voor een project dat nooit van de grond kwam. En daarmee is duidelijk dat het risico is onderschat op het moment dat de koop gesloten werd. Dat was in 2009.
        Vrij snel daarna hebben raadsleden van onder andere SP (Leo de Kleijn) en VVD (George van Gent) daar ook vragen over gesteld juist OMDAT ze het risico dat de gemeente nam met die 52 miljoen euro veel te hoog vonden.
        Op het moment dat de gemeente de regeling laat vervallen omdat LSI de erfpachtrekeningen niet betaalt, is de deal verbroken. Dan is het verlies voor de gemeente een feit.
        Voor hoeveel de grond dan in de boeken komt, is inderdaad nog niet duidelijk. Maar onwaarschijnlijk is het dat deze nogmaals gewaardeerd kan worden op 52 miljoen. Als er geen nieuw bouwplan voor komt, kom je niet verder dan de oorspronkelijke prijs van 26 miljoen euro en dan is het verlies van – minimaal – 26 miljoen euro een feit.

      4. Profielbeeld van Henk de Vries
        Henk de Vries

        Volgens mij heb je dit in al die posts bij elkaar al gezegd. Ik denk niet dat het doordringt tot Tim of dat hij je gelooft.

      5. Profielbeeld van Tim de Bruijn
        Tim de Bruijn

        Ik zie een herhaling van de feiten die we allemaal kennen afgesloten met wederom speculatie. We kunnen namelijk nog helemaal niet met zekerheid stellen dat er verlies wordt geleden en zo ja hoeveel.

        Karakus beweert dat er geen probleem is, Lucette beweert van wel. Vooralsnog heb ik niet genoeg inzicht in de materie om te kunnen inschatten wie de waarheid spreekt maar die ligt vast ergens in het midden. :)

      6. Profielbeeld van Lucette Mascini
        Lucette Mascini

        tim, waar heeft Karakus gezegd dat Schieblock-grond geen probleem is? kan je de link naar de brief even in het reactievakje plakken? thnks

      1. Profielbeeld van Stefan van Hoek
        Stefan van Hoek

        @Tim Hoewel inderdaad alles nog speculatie is, lijkt het me inzake het Schieblock erg onwaarschijnlijk dat “de waarheid in het midden ligt”. Wat zou dat betekenen? Een half ontwikkeld Schieblock?

        Ik denk dat Karakus de zaken bij het bouwbubbeldebat – zoals te doen gebruikelijk bij politici – veel te rooskleurig heeft voorgesteld. Er sprak meer hoop dan realisme uit zijn woorden. En het is hier dat Wouter Vanstiphout met zijn visie het gelijk geheel aan zijn zijde heeft: “niet langer gebaseerd op brute kwantiteiten”. Karakus hield zich goed staande in het debat, maar al zijn argumenten ademden het oude vastgoeddenken. Juist door het nieuwe werken zou er weer behoefte aan nieuwe kantoorruimte komen. Mijn idee is dan: pas de leeg staande kantoorruimte maar aan. Rotterdam wenst zich te profileren als duurzame, CO2-neutrale en weet ik wat nog meer voor blablastad, dan moet Rotterdam er ook maar eens naar gaan handelen. Als dat betekent dat bepaalde bedrijven niet naar de stad willen komen, gaan ze maar lekker ergens anders heen. Met zo’n opstelling zou Rotterdam zich vele malen meer profileren dan met de volgende torens of eindelijk een die wel de 200 m overstijgt. Verlaat het dictaat van het eendimensionale economische denken. Dat betekent ook dat het eventuele verlies van 26 miljoen maar moet worden genomen en dat er van moet worden geleerd.

        Zoals het Schieblock momenteel op beganegrondniveau functioneert, is het in ieder geval een verademing. In de bezetting van de verdiepingen heb ik te weinig inzicht, al is er in ieder geval geen sprake van totale leegstand.

  4. Profielbeeld van Lucette
    Lucette

    @Tim.
    De cijfers zijn niet speculatief. Die hebben o.a. in AD/RD gestaan. Als een projectontwikkelaar 26 mln verdient op een project dat de gemeente wilde redden terwijl het de gemeente uiteindelijk een kostenpost van 52 mln oplevert waar vooralsnog niets tegenover staat, is de vraag stellen of de deal verstandig was en beter voorkomen had kunnen worden volkomen terecht.
    Dat LSI geen erfpacht betaald heeft, heeft de gemeente eerder al bevestigd.

    1. Profielbeeld van Tim de Bruijn
      Tim de Bruijn

      De cijfers zijn niet speculatief nee dat zeg ik ook niet.

      En er staat wel wat tegenover die 52mln: grond.

      En de vraag stellen is zeker terecht. Ik ben ook benieuwd hoe het precies zit. Probleem is dat veel mensen denken de vraag te kunnen beantwoorden zonder precies te weten hoe het zit. En dat noemde ik speculeren. Ik denk niet dat we van al die speculaties veel wijzer worden.

  5. Profielbeeld van Lucette
    Lucette

    @Tim in het geval van het Schieblock is het ingewikkelder.
    Het punt is namelijk dat projectontwikkelaar LSI daar kantoortorens op zou bouwen. Maar als die er niet komen – er is nog geen steen gelegd – zijn er ook geen kopers of huurders waarmee de erfpacht verrekend kan worden.
    Het erfpachtcontract vervalt als er – als ik me goed herinner – twee jaar niet aan de betalingsverplichtingen wordt voldaan. In dat geval blijft de gemeente eigenaar van de grond en verliest LSI haar rechten op het bebouwen ervan.
    Je kunt je daarbij natuurlijk wel afvragen of de gemeente een goede deal heeft gesloten door 52 mln te betalen voor dat lapje grond waar niks nieuws mee gebeurd is.
    In elk geval heeft LSI er dan 26 mln netto aan verdiend.

    1. Profielbeeld van Tim de Bruijn
      Tim de Bruijn

      Je kunt je heel veel afvragen maar ik ken het contract niet dus weet niet wat precies de afspraken zijn geweest. Ik zie iedereen alleen maar speculeren en met getallen smijten zonder precies te weten hoe de vork in de steel zit.

      Mocht er geen erfpacht betaald worden dan heeft de gemeente in ieder geval nog de grond en die is gewoon geld waard. Je hebt dus sowieso geen verlies van 52 mln. De vraag is dan hoeveel die grond waard is nu. En uiteindelijk zal er gebouwd gaan worden in het Schieblock. Maar dat gaat niet binnen nu en een paar jaar zijn.

      @ Stefan van Hoek
      Mee eens ik ben blij dat de gemeente met de grondaankoop Calypso heeft mogelijk gemaakt waardoor het centrum er nu vele honderden inwoners bij krijgt en de Westersingel veel meer plintprogramma. En daar gaat nu sowieso erfpacht betaald worden.

  6. Profielbeeld van Stefan van Hoek
    Stefan van Hoek

    Het lijkt me niet vreemd dat overheden in tijden van tegen zittende economie hier en daar bijspringen, indien nodig. Dat hebben hogere overheden met banken ook gedaan. Terwijl een deel van de activiteiten van banken vele malen schimmiger is dan een tastbaar woningbouwproject, dat ook nog eens bijdraagt aan het – al jaren geleden gestelde – uitgangspunt: verdichting van het stadscentrum.

  7. Profielbeeld van Matthijs
    Matthijs

    Interessant artikel! Waarom de gemeente steeds de projectontwikkelaars blijft sponsoren is me een raadsel. De werkgelegenehid die de bouw oplevert is ook te verwaarlozen, althans als je ziet dat de meeste bouwers uit Belgie komen en hun personeel uit oosteuropa, dan hoeft de gemeente Rotterdam daar in ieder geval geen geld in te steken.

    Daarnaast, en dat vind ik eigenlijk een erg belangrijk punt, wordt er de laatste jaren vooral gebouwd om het bouwen (zoals Vanstiphout ook al aangeeft), maar er wordt nogal goedkoop gebouwd. De architectuur is van een minimaal niveau. Zo is de Rotterdam wel ontworpen door Koolhaas, maar het is weinig vernieuwend, ik zou willen zeggen, het is compleet uitgekleed. Blaak 8 is niet om aan te zien (bedrijfsterreinbouw) en ook de Markthal heeft alles in zich om een ramp te worden. Grootse plannen worden compleet uitgekleed en dan als een doorbraak gepresenteerd. Daarom is dit ook een tijd om gewoon te stoppen met bouwen, we worden met allerlei gebouwen opgescheept die we over 20 jaar weer kwijt willen omdat ze niet voldoen aan (vooral esthetische) eisen. Als er dan toch zo nodig gebouwd moet worden, spaar dan even door om het initiele ontwerp van de architect te kunnen uitvoeren en die de versie die door boekhouders is afgeschminkt.

    1. Profielbeeld van Tim de Bruijn
      Tim de Bruijn

      “en ook de Markthal heeft alles in zich om een ramp te worden.”

      Grapjas. :)

      Oh en de gemeente steekt nergens geld in, niks sponsoren dus. Private projecten worden door private partijen gefinancierd. Enkel is bij enkele projecten grond opgekocht wat de gemeente via erfpacht weer terug krijgt.

      1. Profielbeeld van Martijn
        Martijn

        Correctie: wat de gemeente HOOPT terug te krijgen… Wordt de gemeente hier niet in het pak genaaid?

      2. Profielbeeld van Matthijs
        Matthijs

        Daar gaat het nou juist om, dat geld komt nooit meer terug… Lees dat verhaal nou eerst eens, Tim. Er staat toch gemeente verkoopt grond in x voor 26 mio en dan komt de ontwikkelaar in de problemen, dus gemeente koopt grond in x+1 voor 52 mio (het dubbele dus) terug. Dan mag jij me uitleggen waar de gemeente nu geld verdient?

        De markthal wordt een stinkend hol naast een tochtrichel, mark my words

      3. Profielbeeld van Tim de Bruijn
        Tim de Bruijn

        Welk verhaal moet ik lezen Matthijs? Dat jullie roepen dat de gemeente dat geld kwijt is? Dat kan je wel heel vaak roepen en ook heel hard roepen maar dat maakt het nog niet waar. De gemeente beweert het tegendeel, dat geld komt terug via erfpacht. Wie spreekt de waarheid? Zolang daar geen duidelijkheid over is geef ik de gemeente het voordeel van de twijfel en niet een Van Stiphout die zelf al aangeeft er eigenlijk geen verstand van te hebben.

  8. Profielbeeld van Robin
    Robin

    Aanvullend op DSON is het interessant om de docu van Zembla te kijken, hier gaan ze wat dieper in op de achterliggende grond-deals die gemaakt worden en de -onterecht- leidende rol die de gemeentes hebben in deze projecten: http://zembla.vara.nl/Afleveringen.1973.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=89674&tx_ttnews%5BbackPid%5D=1974&cHash=3249a56a14b687370b9783fab12265ef

    Ik ben benieuwd naar vanavond en ook benieuwd of van Stiphout nog steeds vindt dat er een nieuw stadion moet komen (zou een beetje tegenstrijdig zijn met bovenstaand verhaal).

    Als laatste: Bouwen is niet per definitie erg, maar de toezeggingen en afspraken moeten veel harder afgebakend worden. Bij Forum zie je dat men afspreekt dat de Lijnbaan er geen last van gaat ondervinden, maar zodra dat wel gebeurt, wat zijn dan de consequenties? en voor wie? De gemeente loopt vaak achter de feiten aan in zo’n situatie, omdat ze altijd uitgaat van een goede afloop.

    1. Profielbeeld van frank hanswijk
      frank hanswijk

      Beste Robin,

      Waar heeft van Stiphout het over een nieuw stadion, heeft hij dat eerder ergens gezegd?

    2. Profielbeeld van Stefan van Hoek
      Stefan van Hoek

      Beste Robin,

      Het lijkt me dat de discussie over wel of geen nieuw stadion zeer weinig met de kantoren- , winkel- en woningmarkt van doen heeft.

    3. Profielbeeld van Robin
      Robin

      @stefan: Heb je gelijk in. Meer persoonlijke interesse die ik na het debat hopelijk op de man af kan vragen. Hij heeft dat eerder gezegd in een tv-interview.

  9. Profielbeeld van Stefan van Hoek
    Stefan van Hoek

    Ik weet niet in hoeverre de cijfers die Vanstiphout opgeeft, kloppen. Dat doet er ook niet heel veel toe. Hij legt erg goed de vinger op de zere plek. Maar het probleem reikt nog dieper. Er is een gigantische mentaliteitsverandering nodig, die het compleet doorgedraaide kapitalisme onderuit veegt. Het kapitalisme dat sinds de val van het communisme een of andere fictieve overwinning en het gelijk aan zijn zijde heeft geclaimd. Geld moet terug naar zijn oorspronkelijke functie: ruilmiddel. Niet langer een middel zijn om meer geld te kunnen maken. In de situatie die dan volgt, wordt er gebouwd omdat ruimte werkelijk nodig is en zal 10% leegstand van kantoren dus niet als normaal, want immers economisch gezond worden ervaren, maar als ongezond. (Economisch gezond en gezond zijn twee behoorlijk uit elkaar liggende grootheden.)
    Dat zal als consequentie hebben dat er in heel Nederland nauwelijks meer nieuwbouw plaatsvindt. Het zij zo. Wat huizen en kantoren betreft, is Nederland – met een maar erg langzaam groeiende bevolking – ongeveer ‘af’. Herbestemming van functies op reeds gerealiseerd vloeroppervlak is nog een optie. Dan moet een deel van de bestaande bouw – vooral inpandig – worden aangepast. Bouwers en architecten zullen – vrees ik – moeten inzien dat de situatie van voorheen, ook als de economie weer is aangetrokken, waarschijnlijk niet meer terugkeert. Kansen liggen er vooral nog in energiebesparend renoveren. Of duurzame nieuwbouw als dat goedkoper is. Daar is echter niet een bouwsector als die met een omvang als voorheen voor nodig.

  10. Profielbeeld van Jan Klerks
    Jan Klerks

    Die Vanstiphout doet me vooral denken aan de jaren 70, waarop er ook een moment was dat alles van groot was ineens fout was en ‘klein = fijn’ de norm werd. Een stad heeft beide nodig, liefst door elkaar, en van beide het goede. Verder zou je denken dat hij het over een of andere Chinese stad heeft als je hem hoort over de vermeende ‘bouwwoede’. Dat Vanstiphout zich bediend van factoids en interpretaties van halve feiten en veel ‘fearmongering’ nodig heeft maakt zijn standpunt er niet sterker op. Hij zou meer indruk hebben gemaakt als die met frisse ideeën voor de stad was gekomen.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500