Politiek9 mei 2013

Rotterdamwet ijzersterk voorbeeld van principle-free politics

Als Rotterdam nu eens écht nummer 1 wil zijn op een positief lijstje, dan moet het bestuur eerst een einde maken aan het ‘experimenteren’ met wetgeving die stelselmatig groepen buitensluit, zoals de Rotterdamwet. Dat stelt Gwen van Eijk, criminoloog en stadssocioloog.

“Rotterdam is het Nederland van morgen. Omdat de stad de komst van allochtonen niet als een probleem, maar als een pluspunt beschouwt. Bij ons is geen enkele straat een no-go-area.” Dat zei Marc van Staveren, programmamaker en adviseur van de gemeente Rotterdam, onlangs in het Financieele Dagblad, waarna Vers Beton de lofzang over nam als Maandag Quote.

Toegegeven: mooi gezegd. Het is alleen niet waar. Nog steeds worden bepaalde groepen ‘nieuwe Rotterdammers’ (zoals niet-Westerse allochtonen nu door het bestuur worden genoemd) overwegend als probleem beschouwd. Voor deze groepen zijn delen van Rotterdam wel degelijk ‘no-go-areas’. Zij worden namelijk uitgesloten van de huurwoningmarkt in vijf wijken in Rotterdam.

Weinig tolerant

Van Staverens compliment aan de stad is ook te lezen in de stadsvisie voor 2030 (pdf). Hierin beschrijft het bestuur het Rotterdam van de nabije toekomst als “mondiaal voorbeeld van de moderne interculturele metropool”.  Het beeld verschijnt zo van een tolerante stad die verschillen in cultuur, leefstijl en klasse waardeert en zelfs omarmt. Eigenlijk is Rotterdam die interculturele metropool al – iedereen die de stad en de buurten inloopt kan dat zien. Een mondiaal voorbeeld is het daarentegen geenszins, want het beleid van de stad is vooralsnog weinig tolerant jegens nieuwkomers en culturele diversiteit in wijken.

Het is onduidelijk of de wet enig effect sorteert

Het Rotterdamse bestuur lijkt de komst van nieuwe Rotterdammers dan ook vooral als pluspunt te zien wanneer het bijdraagt aan de creative city. Wanneer het ‘trendy’ kan worden verkocht of de hipheid van een wijk benadrukt, dan is culturele diversiteit welkom. Wanneer cultuur gewoon slaat op ‘manier van leven’ en deze afwijkt van de mainstream (middenklasse, blanke) cultuur, dan wordt het opeens al een stuk minder aantrekkelijk.

Het Rotterdamse buurtbeleid probeert nieuwe Nederlanders met een niet-Nederlandse cultuur dan ook actief uit grote delen van de stad te houden. Om dat te realiseren wordt de Rotterdamwet ingezet. Momenteel is de wet van kracht in vijf wijken. Dat betekent dat in deze wijken huishoudens met lage inkomens (120% van het minimumloon of minder) geen toegang hebben tot de huurwoningmarkt.

Rotterdamwet (Eva Wijers - www.evawijers.nl)
De Rotterdamwet Beeld: Eva Wijers

Totale allochtonenstop

Deze wet was oorspronkelijk bedoeld om de zorgen weg te nemen over de toename van niet-Westerse allochtonen in Rotterdam. In 2003 was de bevolkingsprognose voor 2017 dat meer dan de helft van de Rotterdamse bevolking uit niet-Westerse allochtonen zou bestaan. Een aantal Rotterdamse politici schrok daarvan en waarschuwde dat overlast, criminaliteit en sociale problematiek zich zouden concentreren in wijken waar al veel kansarmen en allochtonen woonden. Zo kwam het dat Dominic Schrijer (PvdA) voorstelde allochtonen te weren uit probleemwijken, terwijl Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) zelfs een totale allochtonenstop voorstelde.

Omdat dát de meeste bestuurders toch te ver ging, discriminatie op basis van etnische herkomst niet is toegestaan, en sommigen ook beweerden dat ‘kleur’ niet het probleem is (hoewel het probleem wel een kleur heeft, zoals ook vermeld staat in het beleidsdocument Rotterdam zet door), werd voorgesteld mensen te discrimineren op basis van hun inkomen. Hoewel de Raad van State en de Commissie Gelijke Behandeling toentertijd vaststelden dat de wet nog altijd indirect discrimineerde op basis van etnische herkomst, werd de wet tóch aangenomen. Het Rotterdamse bestuur (en later ook de toenmalige minister van Vrom, gesteund door een meerderheid in de Tweede Kamer) beargumenteerde namelijk dat de problemen in de achterstandswijken van zodanige aard en proportie zijn, dat discriminatie hier kon worden gerechtvaardigd.

Doodstraf inzetten?

Het is inmiddels tien jaar geleden dat de Rotterdamwet het licht zag: eerst in de vorm van een experiment, en sinds 2006 als nationale wet. Tot op heden is het alleen onduidelijk of de wet enig effect sorteert. Worden de wijken er veiliger en leefbaarder van? Niemand die het kan zeggen. Wel werd de wet geëvalueerd na de eerste termijn van vier jaar, maar toen werd vooral vastgesteld dat het effect niet kon worden vastgesteld.

Het bestuur ‘experimenteert’ met wetgeving die groepen buitensluit

Maar het doet er eigenlijk ook niet toe of de wet effectief is of niet. Als het effectief is om de doodstraf in te zetten om kruimelcriminaliteit tegen te gaan, dan stellen we toch ook niet (al vrees ik er soms voor) dat dat gerechtvaardigd is? Effectiviteit en de ernst van de problemen zouden discriminatie op grond van afkomst niet moeten rechtvaardigen.

Mondiaal voorbeeld

Niettemin worden ondertussen de argumenten om de Rotterdamwet te behouden aangepast aan actuele maatschappelijke ontwikkelingen. Hoewel uit de eerste evaluatie bleek dat de veiligheidsindex en sociale index van de vier wijken waar de wet oorspronkelijk was ingevoerd wel waren verbeterd, betoogden voorstanders van de wet dat deze nog niet opgeheven kon worden. Nieuwe problemen hadden zich immers aangediend: de komst van de MOE-landers, migranten uit Midden- en Oost-Europa. Ook hier zou volgens hen de Rotterdamwet uitkomst bieden, en zo komt de wens om niet-Nederlanders te weren uit ‘probleemwijken’ via de achterdeur weer binnen.

Concluderend is de Rotterdamwet een ijzersterk voorbeeld van principle-free politics: in haar streven om een veilige en aantrekkelijke stad te maken, trekt het bestuur zich niets aan van bij de wet vastgelegde principes zoals gelijkheid en het verbod op discriminatie. Met de interculturele stad heeft het alvast niets te maken. Als Rotterdam nu eens écht nummer 1 wil zijn op een positief lijstje, dan moet het bestuur eerst een einde maken aan het ‘experimenteren’ met wetgeving die stelselmatig groepen buitensluit. Alleen dan kan de stad met droge ogen zeggen dat Rotterdam ambieert het mondiale voorbeeld te zijn van de interculturele stad.

Reageer of deel op Social Media

Tags:allochtonen, rotterdamwet en wetgeving

Sectie: Politiek

kaart: coolsingel 40
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *