Voor de harddenkende Rotterdammer

Vorige week debatteerden de Rotterdamse gemeenteraad en de Tweede Kamer over het rapport van de onderwijsinspectie naar de gang van zaken bij de enige islamitische middelbare school van Nederland, Ibn Ghaldoun. Aanleiding was de diefstal van 27 examens afgelopen zomer. Maar uiteindelijk ging de discussie daar helemaal niet over. Die ging over allerlei andere wantoestanden die daar al jaren aan de orde van de dag waren. En gezien de vele problemen die nu voor heel Nederland zichtbaar zijn geworden, lijkt sluiting van de school niet meer dan logisch.

Ibn Ghaldoun
Ibn Ghaldoun, locatie Schere

Rijschoolhouder

De school blijkt onder andere gebukt te gaan onder een schuld van een paar miljoen euro. Die was veroorzaakt door illegale reisjes naar Mekka en het betalen van loon aan imams die geen aantoonbaar onderwijs hadden gegeven. Het geld dat daarmee gemoeid zou zijn geweest, ruim een miljoen euro door de jaren heen, moest de school terug betalen aan het ministerie van onderwijs. De oorspronkelijke oprichter, Belgacem Naas, een rijschoolhouder uit Tunesië, moest daarom het veld ruimen. Maar daarmee was het financiële gat dat hij achterliet natuurlijk niet verdwenen.
En dat is nog niet alles. Ook bij de gemeente Rotterdam had de school meer dan een miljoen euro schuld uitstaan. Zo had de vorige directie in 2011 een paar ton nodig om de dertiende maand aan de leraren uit te kunnen betalen. Tegen het einde van het jaar was de kas kennelijk leeg en moest de wethouder van Onderwijs Hugo de Jonge (CDA), bereid gevonden worden om het bedrag voor te schieten.
Daarnaast had de school rekeningen uitstaan voor de renovatie van de gebouwen van de gemeente waar ze in zaten. Die schijnen nogal aftands geweest te zijn en moesten daarom opgeknapt worden. Tot medio 2012 waren dat er vier. Dus dat zal enkele tonnen gekost hebben, zegt de nieuwe directeur van Ibn Ghaldoun Bart Renders. Al vindt hij dat die rekening nooit bij de school terecht had moeten komen. ‘Er stond ineens een schilderploeg. Om de gevel op te knappen. Waarom moest de school dat betalen?’
Volgens Renders tekende de toenmalige directie een schuldbekentenis omdat ze anders de lening voor de dertiende maand niet zou krijgen. Als dat waar is, heeft de vorige directie niet alleen een rekening geaccepteerd die niet in haar kasboek thuishoorde, maar ook een besluit genomen dat financieel onverantwoord was. Ze had er namelijk helemaal geen geld voor. Inmiddels zit de school in twee – wederom verouderde – gebouwen in Rotterdam-Zuid. De Havo en VWO-klassen zitten in het pand aan de Schere. De VMBO-klassen huizen in het gebouw aan de Putse Bocht. Het laatste stond op de lijst voor de sloop.

Nieuwe directie

Alles bij elkaar was de situatie behoorlijk slecht toen de directie die er nu zit, aantrad in 2012. Toch besloot de Inspectie van Onderwijs toen dat de school nog wel door mocht gaan. De nieuwe leiding zou de boel met een degelijke aanpak verbeteren en er een normaal functionerende school van maken. De nieuwe directeur, Bart Renders, was zelf inspecteur geweest in dienst van het ministerie van Onderwijs. En hij zou orde op zaken komen stellen.
Dat heeft hij ook gedaan. Zo is ook de mening van staatssecretaris Dekker van Onderwijs (VVD) die uiteindelijk verantwoordelijk is voor het voortbestaan van de school. Toch heeft de staatssecretaris besloten de school te sluiten, omdat de basis waarop de school rust naar zijn oordeel niet in orde is.
Renders is nu kwaad, omdat de seinen voor doorstart in zijn ogen op groen stonden. De onderwijskwaliteit van drie van de vijf opleidingen – VWO, Havo en VMBO-k- was verbeterd van zwak naar voldoende. Een vierde VMBO-opleiding zou in aanmerking komen om van zwak naar voldoende te stijgen, volgens Renders.

Blunders

Het is goed te begrijpen dat de huidige directie teleurgesteld is in het feit dat de school nu dicht moet vanwege fouten uit het verleden. Voordat hij aantrad, waren die immers ook al bekend. Uiteindelijk zijn drie grote blunders Ibn Ghaldoun fataal geworden, zo bleek uit de politieke debatten.
De eerste is de miljoenenschuld. Die is voorlopig nog niet afgelost. Zo was er in 2012 er opnieuw te weinig geld om de dertiende maand uit te betalen, vertelde Renders aan Vers Beton. Alleen had de school dit keer een regeling weten te treffen met de leraren. Die hadden toegestemd het geld in de loop van het nieuwe jaar verspreid over vier maanden te ontvangen.
De tweede blunder is het feit dat veel leraren ‘onderbevoegd’ zijn. Dat betekent dat ze hun onderwijsbevoegdheid nog moeten halen. Tot die tijd, zijn ze slechts tweedegraadsbevoegd. Volgens de regels van de wet mogen deze docenten geen les geven aan de hoogste klassen van de Havo en het VWO, terwijl dat bij Ibn Ghaldoun op grote schaal gebeurde. Bij sommige vakken was zelfs honderd procent van de leraren ‘onderbevoegd’.
Nu is het zo dat dat de nieuwe directie afspraken gemaakt heeft met de leraren dat ze hun bevoegdheden gaan halen. En dan mogen ze wel lesgeven aan de hoogste klassen. Maar dat betekent nog altijd dat de leerlingen nog jaren doormoeten met onvolleerde docenten, die binnen de school ook geen supervisie kunnen krijgen van eerstegraads bevoegde collega’s. Die zijn er namelijk bijna niet.
Was dat probleem overkomelijk geweest? Misschien wel. Als dat het enige was. Maar dat was het niet. Er was meer aan de hand. In enkele gevallen waren de leraren namelijk zelfs geheel onbevoegd.
Vooral over die laatste kwestie buitelden Kamerleden en raadsleden over elkaar heen van verbazing. Leraren die onbevoegd zijn, hebben namelijk geen enkel vakdiploma. Ook al zijn het er ‘maar’ zes van de zestig – 10 procent dus en geen 80 procent zoals de politici, inclusief de staatssecretaris, structureel riepen – dat blijft een slechte zaak. Dat vond de directie ook, maar geld om ze te ontslaan was er niet. Wel waren er afspraken gemaakt dat ze hun diploma zouden gaan halen. Het is beter dan niks. Maar daarmee hadden de leerlingen van Ibn Ghaldoun nog altijd met docenten te maken die hen les gaven in een vak waarin ze niet afgestudeerd waren.
De derde zwakke plek was het feit dat sommige leraren de Nederlandse taal niet machtig waren. Ook dat was een erfenis uit het verleden. En ook zij zijn niet ontslagen. Je vraagt je af hoe het kan dat deze mensen ooit een vaste aanstelling gekregen hebben. Maar wie oprichter Belgacem Naas hoorde praten in talkshow Pauw & Witteman afgelopen week, krijgt een vermoeden. Zelf spreekt hij namelijk ook gebrekkig Nederlands.
Dat is jammer. Niet alleen omdat hij daardoor waarschijnlijk weinig belang hechtte aan de beheersing van de Nederlandse taal binnen zijn docentenkorps. Maar ook omdat het daardoor moeilijk te begrijpen was wat hij nu precies te vertellen had. Zo probeerde hij duidelijk te maken dat het niet waar is dat er heel veel onbevoegde leraren les gaven. Daar had hij een punt. Het waren er immers ‘maar’ zes.  Maar dat pikten de interviewers niet op. Waarschijnlijk omdat de man moeilijk uit zijn woorden kwam.

Schuld

Dat de school kampt met een grote variatie aan problemen maakt een hopeloze indruk. Maar de schuld van de huidige schoolleiding is het niet. De Inspectie kende de tekortkomingen bovendien al jaren. Vanaf 2008 kwam ze elk jaar langs en wisten ze van de hoed en de rand. Inspecteurs gaan in de klassen zitten. Ze praten met de leraren, ze weten wat hun opleidingsniveau is en of ze goed of slecht Nederlands praten. Dat ze daar nu pas achterkomen, dat kan gewoon niet waar zijn, betoogt Renders. En als het aan hem gelegen had, waren die mensen natuurlijk ook nooit aangenomen.
Wat hij kon doen heeft hij gedaan: afspreken dat ze in afzienbare tijd hun diploma halen. Doen ze dat niet, dan kan hij ze ontslaan. Maar zover was het nog niet. Daarom is het zuur voor de directie, de leraren en de leerlingen die wilden blijven dat de school dicht moet. Juist nu de gang naar verbetering is ingezet.

Sluiten is beter

Toch is sluiten beter. De miljoenenschuld drukt op de school. Hij drong – en dringt – de directie in een zwakke positie. Die moet de leraren vragen om uitstel van betaling van de dertiende maand. Die moet jaren door akkeren met leraren zonder diploma en wachten tot ze die eindelijk gehaald hebben voor ze bevoegd zijn.
Een school die er financieel zo slecht voor staat, kan weinig hebben. Zo vertrokken er na de examendiefstal al leerlingen. En nadat wethouder Hugo de Jonge voor de zomervakantie zei dat de school wat hem betreft beter kon sluiten, vertrokken er nog eens 40 leerlingen. ‘Dat scheelt dan 40 X 9000 euro per jaar’, rekent Renders uit. Bijna vier ton dus. Op een leerlingenaantal van 700 scholieren tikt dat hard aan. De klassen kunnen wel eens te klein worden en de leraren per klas te duur.

Rest van Nederland

Renders maakt zich kwaad over het feit dat het debat niet ging over de examendiefstal. Maar dat is niet terecht. De rest van Nederland wist tot voor kort namelijk niets van de wantoestanden bij Ibn Ghaldoun en heeft daar daarom nu ook een mening over. Als het debat eerder plaats gevonden had, was de school ook eerder dicht gegaan. Het is dan ook goed dat het nu alsnog gebeurt.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Lucette Mascini

Lucette Mascini

Lucette Mascini studeerde van alles en nog wat in overal en nergens. En schrijft over politiek en economie in Rotterdam. En houdt van jazz en kunst en literatuur en andere dingen die er te doen zijn. En daar schrijft ze dan soms ook over.

Profiel-pagina
Lees 4 reacties
  1. Profielbeeld van amberben2013
    amberben2013

    Een goed artikel dat een overzicht geeft van alle relevante gegevens.
    Helaas mis ik een belangrijk verwijt dat aan het maar gedogen van de school in het verleden steeds verbonden is geweest en waarover best ook wel iets had gezegd mogen worden. Namelijk de omstandigheid dat er in al die jaren telkens leerlingen werden “afgeleverd” aan de maatschappij die essentiële kennis misten om daarin vervolgens succesvol te kunnen zijn. Ik denk dan aan voldoende spraakkennis van het Nederlands maar ook algemene kennis over dit land en zijn geschiedenis, aspecten die het dagelijks samenleven ook voor hen zeker zouden kunnen hebben vergemakkelijken maar ook nog eens omgekeerd zouden hebben kunnen werken.
    Dat is voornaamste verwijt dat zowel de school als zijn gedogers te maken valt en nu net dit onderwerp is helemaal niet benoemd in dit artikel.

    1. Profielbeeld van Lucette Mascini
      Lucette Mascini

      @AMBerben De conclusies die je trekt zijn niet hard te maken op grond van de rapporten die de inspectie de afgelopen jaren vrij gegeven heeft. De kinderen hebben examen gedaan, en deze in vele gevallen ook gehaald.
      De kwaliteit van de school fluctueerde. Soms kwalificeerde inspectie deze als zwak, soms als voldoende.
      De laatste twee jaar was er een opwaartse beweging te zien. Bijna alle opleidingen scoorden voldoende. De Ibn Ghaldoun-school is niet de enige school waarvan de kwaliteit de ene keer beter uitvalt dan de andere keer.
      Dat is uiteindelijk dan ook niet de reden geweest om de school te sluiten.

  2. Profielbeeld van amberben2013
    amberben2013

    Mevrouw Mascini:

    Er zijn gewoon geen onderzoeken gedaan naar het maatschappelijk resultaat van de leerlingen van deze school, netzomin overigens als dat van leerlingen van de meeste andere scholen, u heeft daarin gelijk. Evenwel mag het als een feit van algemene bekendheid worden verondersteld dat bij heel erg veel leerlingen vanuit allochtone gezinnen verhoudingsgewijs weinigen zijn die in die mate doorstromen naar hoger- of wetenschappelijk onderwijs terwijl van hen die dat wel doen, bekend is dat zij er kei- en keihard voor moeten werken, niet zelden in tegenstelling tot hun autochtone mede-studenten.
    Eenzelfde kromme werkelijkheid is helaas waarneembaar op VMBO-scholen waar juist de meerderheid uit allochtone achergronden afkomstig is terwijl het gewoonweg niet zo kan zijn dat allochtonen gewoon in algemeenheid dommer zouden zijn dan autochtonen.
    Maar zelfs indien ik helemaal ongelijk zou hebben – waar ik niet van uit ga – dan nog kan en dient het verwijt aan deze school gemaakt te worden er in het hele opleidingsaanbod te weinig aan gedaan te hebben om leerlingen zo goed mogelijk op een toekomst na de school voor te bereiden.

    Ook de steeds weer fluctuerende kwaliteit van de school heef hieraan zeer zeker bijgedragen en de leiding valt te verwijten dat men deze achterstand te zeer heeft gecultiveerd in plaats van die onmiddellijk tot aan de bodem af te branden opdat de leerlingen er geen last meer van zouden ervaren.

    Uitgaande van het laagste resultaat kan natuurlijk vastgesteld worden dat er sprake is geweest van een opwaardse trent, maar dat is geen alibi! Geen argument om leerlingen jaren lang niet het allerbeste onderwijs te geven dat maar mogelijk is omdat er tegelijkertijd ook nog eens inzet dient te worden gepleegd op onvoldoende kwalitatief scorende teams van leraren en wat er verder allemaal nog voor mocht doorgaan! Daar is die school op geen moment ooit voor bedoeld gewees! Een school is er voor leerlingen en zeker voor leerlingen die het qua afstand tot onze samenleving wellicht al wat minder getroffen hebben. Die leerlingen mogen niet jarenlang belast worden met allerlei gedoe en problemen rond hen die hen zouden moeten onderwijzen zoals hier wel degelijk het geval geweest is. Solidariteit vanuit de directie naar onvoldoende presterende leraren is niets minder dan een steek in de rug van de leerlingen en toont tevens aan dat de directie niet op de taak voorbereid is geweest die in redelijkheid verwacht kon worden.

    Overigens valt bij die opwaardse trend nog wel een kanttekening te maken aangezien ik uit het hele politie-onderzoek heb begrepen dat de sleutel van de kluis waarin de examenopgaves bewaard werden reeds 2 jaar zoek was terwijl ook de plotselinge kwaliteitsverbetering 2 jaar geleden ook her en der wenkbrauwen deed fronsen. Het gaat niet verder onderzocht worden heb ik begrepen maar ik las ook van die plotselinge en onverwachte grote kwaliteitsstijging die zovelen in onderwijzend Rotterdam was opgevallen.
    Dus wellicht is die stijging misschien toch niet zo echt als hij eerder leek.

  3. Profielbeeld van Lucette Mascini
    Lucette Mascini

    @AMBerben

    N.a.v. deze opmerking:

    “Uitgaande van het laagste resultaat kan natuurlijk vastgesteld worden dat er sprake is geweest van een opwaardse trent, maar dat is geen alibi!”

    Inderdaad. Daarom is het goed dat de school alsnog gesloten wordt.

    ‘Opwaarts’ schrijf je trouwens met een ‘t’.

    Dat valt te controleren in het groene boekje van de Nederlandse taal.

    En ‘trend’ is met een ‘d’. Maar dat is vast een tikfout geweest.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.