Voor de harddenkende Rotterdammer

Een beter milieu begint dicht bij huis. Voor Leefbaar Rotterdam betekent milieu vooral schone singels, nette straten en groene speelplaatsen. Hier is volgens Joost Eerdmans de afgelopen jaren te weinig aandacht aan besteed; welk statement maak je als gemeente met een ‘klimaatstraatfeest’ als het zwerfvuil door diezelfde straat waait?

Eerdmans
Eerdmans

Leefbaar Rotterdam vindt dat in luchtkwaliteit geïnvesteerd belastinggeld in de directe leefomgeving van Rotterdammers aantoonbaar voor verbeteringen moet zorgen. De laatste jaren is in Rotterdam veel geld geïnvesteerd in het terugdringen van de CO2-uitstoot, terwijl maar weinig beleidsmakers onderkennen dat CO2 geen luchtvervuiling oplevert en zelfs niet het voornaamste broeikasgas is – dat is simpel waterdamp. Luchtvervuiling waar mensen echt last van hebben, kennen we in Rotterdam vooral in de vorm van fijnstof, stikstofdioxide en zwavel. Op het terugdringen van díé luchtvervuiling wil Leefbaar Rotterdam dan ook effectief gaan inzetten, onder meer door strikt toezicht en strenge handhaving van regels in de haven. Rotterdam kan en mag de toppositie in de handel en petrochemie immers niet ten koste laten gaan van de veiligheid en gezondheid van haar inwoners.
Daarnaast meent Leefbaar Rotterdam dat echte duurzaamheid zich niet alleen vertaalt in een aantoonbaar beter milieu, maar dat het ook een besparing in grondstoffen en dus in geld oplevert. Echt duurzame maatregelen verdienen zichzelf terug, zoals het geval is bij het benutten van industriële restwarmte en bij energiezuinig bouwen.
In dat licht bezien, is windenergie verre van duurzaam. Het duurt namelijk jaren om de materiële investeringen en aanpassingen aan het elektriciteitsnet terug te verdienen. Maar daarnaast is windenergie, in tegenstelling tot de vraag naar energie, uitermate wisselvallig. Dit zorgt juist voor een veel lager rendement en dus voor meer uitstoot van conventionele centrales die de pieken en dalen van de windenergie moeten opvangen. Duitsland stookt nu meer bruinkool en steenkool dan ooit dankzij een overkill aan gesubsidieerde windenergie. Daarbij betalen Duitse consumenten de hoogste energieprijzen van de Eurozone. Op windenergie moeten we in Rotterdam dus ook niet inzetten.

Wat gaan we anders doen?

Leefbaar Rotterdam wil stoppen met alle Rotterdamse projecten die vooral veel geld kosten en niets opleveren. Het programma Duurzaam met een budget van meer dan 30 miljoen wordt opgeheven. We stoppen met het Rotterdam Climate Initiative; waar we op eigen houtje het wereldwijde C0­­­2-debacle proberen op te lossen. Van enige mondiale opwarming is immers al zestien jaar geen sprake meer, de zeespiegel stijgt als voorheen met een minieme 2 mm per jaar en de meest recente rapporten van het VN klimaat panel (IPCC) schetsen zelfs nog een veel gematigder beeld. Het Rotterdam Climate Initiative kost miljarden aan belastinggeld, maar de jaarlijks vermeden uitstoot (20 megaton in 2025) is nog geen druppel op de gloeiende plaat: China stoot in één dag namelijk al meer dan die 20 megaton uit en heeft geen enkele intentie dit terug te schroeven.
Kort gezegd: we stoppen met het op eigen houtje en op eigen budget te lijf gaan van problemen die door grensoverschrijdende instanties zoals de EU moeten worden opgelost. Vanaf nu investeren we alleen nog in echte maatregelen met een zichtbaar effect.
Dit schaffen we af:
– Waterpleinen, drijvende bollen, klimaatstraatfeesten en groene daken (typische voorbeelden van de ‘groene grabbelton’)
– Mobiliteitscentra voor elektrisch rijden (dit is bij uitstek geen taak voor de gemeente)
– Het plaatsen van ‘gratis’ elektrische oplaadpalen (er zijn nauwelijks elektrische auto’s)
– Biomassa bijstook (misschien wel de schadelijkste ‘groene’ hype tot dusver)
– Sloopregelingen voor oude auto’s (dit draagt nauwelijks iets bij)

Door bovengenoemde, niet aan het milieu bijdragende, symboolmaatregelen te schrappen, besparen we jaarlijks enkele tientallen miljoenen. Dit geld gaan we gebruiken om de lucht in Rotterdam schoner te maken. Dat wordt nog een hele klus, omdat recent weer twee kolencentrales op de Maasvlakte zijn gebouwd, terwijl de schoonste gascentrale ter wereld (de Enecogen) op diezelfde Maasvlakte half ontmanteld werd.
De realiteit is dat Rotterdam Rijnmond het industriële en logistieke hart van Nederland is en inherent daaraan ook een onevenredig deel van de industriële luchtverontreiniging te verwerken krijgt. In verhouding tot de belastingopbrengsten voor het Rijk, krijgt Rotterdam betrekkelijk weinig terug. Dat moet anders. Rotterdam zal nooit de schoonste stad van Nederland worden, maar er kan nog heel veel verbeterd worden als we elke euro effectief inzetten. Leefbaar Rotterdam heeft hiertoe al een grote stap gezet door het stadsbestuur te verplichten van de bestaande maatregelen inzichtelijk te maken wat de werkelijke bijdrage aan de verbetering van de luchtkwaliteit is en tegen welke kosten.
Echt duurzame investeringen moeten ten goede komen aan de Rotterdammers. Voor elke euro die Rotterdam investeert in duurzaamheid moeten Rotterdammers aantoonbaar schonere lucht krijgen, in een schonere straat wonen of een besparing op de energierekening ontvangen. Dat klinkt heel basaal en dat is het ook.
Wij willen:
– Den Haag dwingen meer geld voor luchtverbetering in het Rijnmondgebied te reserveren
– Nieuwe technieken gebruiken om fijnstof in de stad te elimineren, bijvoorbeeld op de ’s Gravendijkwal door middel van elektrostatische filters.
– Verregaande afspraken maken met woningcorporaties en particulieren om energiezuinig te bouwen en meer bestaande huizen beter te isoleren.
– De winst die Eneco maakt (en waar Rotterdam grootaandeelhouder van is) terug laten vloeien naar de Rotterdammer, bijvoorbeeld door te investeren in zonnepanelen en –boilers.
– In samenspraak met de transportsector, het Havenbedrijf en de petrochemische industrie inzetten op een vermindering van de industriële uitstoot, door onder meer containers via het water met schone schepen te vervoeren of via trein op het spoor.
– Strengere controles op, en volledige handhaving van de regels voor de stookolie- en petrochemische industrie in de haven. Stank en milieuovertredingen moeten worden teruggedrongen. Verder willen we kritisch zijn op nieuwkomers, wij willen geen tweede Odfjell.

Leefbaar Rotterdam heeft  de afgelopen jaren sterk ingezet op een herkenbare, eenvoudige en doeltreffende milieuvisie. Deze hopen we de komende periode in daden om te kunnen zetten. Leefbaar Rotterdam wil nu echt aan de slag  met maatregelen die effect sorteren, in plaats van het  symbolische milieubeleid in Rotterdam dat de laatste jaren vooral heel veel geld heeft gekost, maar bijna niks heeft opgeleverd.
Meer weten over de milieuplannen van de Rotterdamse politieke partijen? Vanmiddag vindt in BAR de Groene Conferentie plaats.

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Joost Eerdmans

Joost Eerdmans

Joost Eerdmans (1971) is lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam.

Profiel-pagina
Lees 23 reacties
  1. Profielbeeld van Mark
    Mark

    Een wel heel slecht onderbouwd stuk. Alles waar Leefbaar mee wil ‘stoppen’ zijn grotendeels initiatieven uit de markt. Vervolgens willen ze van alles wat grotendeels al gebeurt (bijv grootschalig energiezuinig maken van woningen, lobby voor betere lucht), maar mag de gemeente hier niet in investeren omdat het duurzaamheidsprogramma is opgeheven..

    De wateroverlast van vorige week heeft bovendien aangetoond dat het oliedom is om op te houden met waterbergingsmaatregelen zoals waterpleinen en groene daken.

    Maw, een stukje fact free politics van de vrienden van leefbaar.

    1. Profielbeeld van Marco
      Marco

      Over ‘fact free’ gesproken …
      Initiatieven uit markt zijn natuurlijk prima, maar daar hoeft dan geen gemeentegeld in. Zeker niet als het niks oplevert.

      Oliedom is denken dat je met miljoenen euro’s voor groene daken en waterpleinen een waterbergingsprobleem effectief kan oplossen. Vooral als dit evengoed, of beter kan voor tienduizend euro d.m.v. een zwaardere pomp of een uitgediepte singel.

      Zoals professor Rijcken al eens zei: ” waak voor modes in de waterwereld !”

  2. Profielbeeld van Elmar Veerman
    Elmar Veerman

    Er zitten best een paar goede plannen tussen, zoals al die maatregelen om woningen energiezuiniger te maken, dat valt me mee van Eerdmans! Maar hij slaat ook een paar keer de plank ernstig mis.

    Bijvoorbeeld: het klopt dat waterdamp het voornaamste broeikasgas is. Maar hoe komt het dat daarvan de laatste tijd meer in de atmosfeer zit? Door opwarming, want warme lucht houdt meer waterdamp vast. En waardoor is de atmosfeer opgewarmd? Voornamelijk door CO2. Dus water de schuld geven, is onzin.

    Ook nonsens: beweren dat Duitsland meer steenkool en bruinkool verstookt doordat het zo veel windmolens heeft. Iedere KWh die een windmolen produceert, vermindert juist de hoeveelheid fossiele brandstof die verbrand wordt. Het sluiten van kerncentrales doet al die winst weer teniet. En het kolenoverschot in de VS (doordat schaliegas voor bodemprijzen wordt verkocht) drukt de kolenprijs, waardoor energieproducenten in Europa eerder voor kolen kiezen dan voor gas.

    De zeespiegel steeg de afgelopen tientallen jaren met gemiddeld 3,2 mm per jaar, en de prognose is dat dit steeds sneller zal gaan.

    Ook onzin: beweren dat de aarde al 16 jaar niet opwarmt. 95 procent van de energie die de aarde opneemt, gaat de oceaan in (Bewijs: de zeespiegel steeg – bij afkoeling zou hij moeten dalen). Dat is gewoon doorgegaan. En aan de Noordpool ging de opwarming de afgelopen 16 jaar juist razendsnel. Dat is niet goed meegerekend in de grafieken die de wereldtemperatuur weergeven, laten deze onderzoekers zien: http://www-users.york.ac.uk/~kdc3/papers/coverage2013/background.html

    1. Profielbeeld van Marco
      Marco

      “Dus waterdamp de schuld geven, is onzin” ? Eerdmans geeft waterdamp nergens ‘de schuld’ van. Dat heeft u niet goed gelezen of niet begrepen. Er staat alleen de constatering dat waterdamp het voornaamste broeikasgas is.

      Hier slaat u, en velen met u, helaas de plank gruwelijk mis:
      “Iedere KWh die een windmolen produceert, vermindert juist de hoeveelheid fossiele brandstof die verbrand wordt” Dat is dus een gruwelijk simplistische voorstelling van zaken.

      De stroomproductie van een windturbine varieert met de derde macht van de windsnelheid. Dus als de wind half zo hard waait als nodig voor het geindiceerde vermogen, er maar 12,5% wordt geleverd. Daarom ook moeten de elektriciteitsleveranciers van te voren goed weten hoe hard het zal gaan waaien, om te zorgen dat ze voldoende klassieke (kolen)centrales op- of afregelen. Een groep van ECN concludeerde, dat de meteorologen in staat zijn om een windverwachting met een foutmarge van ongeveer 10% te leveren

      Een foutmarge van 10% leidt tot een onzekerheid van 30% in de verwachting van de windstroomproductie. Deze onzekerheid wordt door de netbeheerder in rekening gebracht door meedraaiende (conventionele) generatoren achter de hand te houden. De onvoorspelbaarheid van windstroom kost dus extra brandstof. Het is net als een rijdende auto als deze constant optrekt en afremt verbruikt deze veel meer energie dan wanneer hij met een constante snelheid rijdt.

      De ‘64.000 dollar question’ is dus, weegt de sterk fluctuerende elektriciteitsproductie van windmolens op tegen de rendementsverliezen van de kolencentrales die in back-up draaien? Het antwoord is Nee. Zie de berekeningen van o.a. profs LePair, Udo en De Groot.

      Dat het gemarchandeer en geknoei met windenergiecijfers de belastingbetaler miljarden gaat kosten, staat buiten kijf:
      http://www.groenerekenkamer.nl/1979/opbrengst-windenergie-te-hoog-voorgespiegeld/

      Er is, (zelfs onder IPCC adepten) een consensus dat de aarde de afgelopen 16 jaar niet meetbaar is opgewarmd. De zeespiegel stijgt al sinds het Holoceen (11.000) jaar gelden. En er is geen meetbare versnelling opgetreden eerder vertraging; effectief aan de Nederlandse kust bedraagt de stijging een minieme van 2 mm per jaar. In opeenvolgende rapporten schat ook het IPCC de stijging achtereenvolgens lager in. De manier waarop u hier de zeespiegelstijging verhaspeld, is wederom veel te simpel en geeft geen blijk van een groot inzicht in de achterliggende materie.

      Voor een nuchtere kijk hierop zie bijv:
      http://climategate.nl/2011/08/27/het-verband-tussen-zeespiegel-en-temperatuurstijging/

      1. Profielbeeld van Inge Janse
        Inge Janse

        Interessant, die cijfers. Ik denk inderdaad dat het huidige (business/milieu)model niet werkt.

        Even wat feedback zonder cijfers: vergeet niet dat we nog zoekende zijn, en dat de huidige situatie nog niet optimaal is. Absoluut. Maar alleen door te experimenteren kunnen we ergens komen! Er zijn al heel veel mooie initiatieven om op nieuwe manieren om te gaan met de instabiliteit van duurzame energiebronnen. Peakshaving van windenergie door grootgebruikers om Duitse overcapaciteit nuttig te gebruiken. Of om syngas te maken. Of overtollige windenergie omzetten in gas of waterstof.

        Nogmaals: het is nog aftasten, maar we moeten ook een beetje buiten onze gangbare opvattingen zoeken. Voor de huidige infrastructuur en het huidige gebruik is windenergie nog niet alles, maar we moeten experimenteren om de heilige graal te vinden. Dat kost nu geld en tijd, maar dat levert ons op de lange termijn heel veel op. Echt hoor.

        PS De Groene Rekenkamer en Climategate als bronnen gebruiken om te bewijzen dat het wel meevalt met de opwarming van de aarde is als An Inconvenient Truth aanhalen om te bewijzen dat de aarde juist wél opwarmt ;)

        PS 2 ik zit hier vandaag op de Cleantech Business Day, en daar lopen honderden mensen rond die zich bezighouden met duurzame energie, waaronder heel veel windenergie. Als dat echt gebakken lucht (no pun) was, dan zou het hier een stuk leger zijn ;)

      2. Profielbeeld van Inge Janse
        Inge Janse

        Nog even over die Cleantech Business Day: ik zit hier bij een pitch voor startups richting durfinvesteerders, en één van die juryleden is van AKEF, een Amsterdams investeringsfonds voor co2-projecten. Heeft Rotterdam ook zoiets, een investeringsfonds voor projecten die helpen om CO2 af te vangen / her te gebruiken / slim toe te passen? (ik bedoel dus niet het reguliere revolving fund met geld uit AVR en de haven, maar een specifieke pot geld van het RCI voor commerciële co2/milieu/energieprojecten).

  3. Profielbeeld van Jeroen
    Jeroen

    Jullie waren me kwijt bij het niet meer plaatsen van oplaadpalen omdat er nauwelijks elektrische auto’s zijn. Kip, ei en een hele mooie oplossing voor onze vervuilde binnenstad zo de prullenbak in. Mooi jullie punt uiteengezet, maar helaas niet de mijne. Het stelselmatig ontkennen van een klimaatverandering begint een beetje bijbelse vormen aan te nemen.

    1. Profielbeeld van Karin
      Karin

      “Het stelselmatig ontkennen van een klimaatverandering begint een beetje bijbelse vormen aan te nemen”

      Over of en hoe het klimaat verandert, buitelen wetenschappers over elkaar heen, met soms totaal tegenstrijdige onderzoeksresultaten. Ik vraag me dan ook af wat jouw bron is. Ik beken dat ik het gewoon niet weet.

      Leuke vondst die ‘bijbelse vormen’, je zult vast wel weten wat de bijnaam is voor mensen die klimaatverandering stelselmatig bevestigen (en daarvoor heul veul belastingcentjes ontvangen) : maffia.

  4. Profielbeeld van Karin
    Karin

    Toch nog een reden om op Leefbaar te stemmen. Misschien. :)
    Vooral het Rotterdam Climate Initiative is mij een doorn in het oog qua kosten/opbrengst. Op de Coolsingel weten ze ook heus wel dat dit uiterst kostbare speeltje geen zoden aan de dijk zet, maar daar gaat het helaas helemaal niet om. Dit is puur een prestige/PR-project waarmee Rotterdam vooral ook internationaal goede sier wil maken. En levert dat -nu of in de toekomst- dan wat op, dat is de vraag.

    1. Profielbeeld van Mark
      Mark

      Het RCI is niet meer of minder dan een overleg/lobbyplatform van gemeente, Havenbedrijf, DCMR en Deltalinqs, die samen kijken hoe ze de stad duurzamer kunnen maken. Kost dus helemaal niet veel, en levert wel veel op (bijv warmteuitwisseling, stoompijp tussen haven en stad, LNG terminal etc).

      1. Profielbeeld van Martijn ter Haar
        Martijn ter Haar

        Bovendien is het een groeisector met veel banen voor hoogopgeleid personeel op een gebied dat goed aansluit bij wat Rotterdam al heeft.

      2. Profielbeeld van Frank
        Frank

        Zonder RCI waren het warmtenet de LNG terminal er ook gekomen. RCI met Jeroen van der Veer aan het stuur = kansloos.

  5. Profielbeeld van Martijn ter Haar
    Martijn ter Haar

    terwijl maar weinig beleidsmakers onderkennen dat CO2 geen luchtvervuiling oplevert en zelfs niet het voornaamste broeikasgas is – dat is simpel waterdamp.

    Dit is of domheid of sofisme van de ergste soort. Waterdamp is namelijk inderdaad het belangrijkste broeikasgas, maar is totaal onbelangrijk voor de opwarming van de aarde. De hoeveelheid waterdamp volgt namelijk de temperatuur en niet andersom (dat is ook al zo in je badkamer.) De hoeveelheid CO2 daarentegen is onafhankelijk van de temperatuur. Klimaatwetenschappers noemen CO2 een forcing en waterdamp een feedback. En CO2 mag dan nauwelijks giftig zijn in de lucht, de verzuring van de oceanen is wel degelijk een groot probleem.

    Verder zijn de maatregelen die Eerdmans noemt wel prima, hoewel ik bang ben dat die elektrostatische filters vooral een argument zijn om de ‘s-Gravendijkwal niet te hoeven overkappen. Wat me echter enorm tegenstaat is de enorm negatieve droogstoppelmentaliteit van “Als wij er niet direct iets aan hebben, dan doen we het niet” en “Wij hoeven ons leven niet te beteren, want hunnie zijn veel grotere smeerpoetsen” die er uit spreekt.

    1. Profielbeeld van Karin
      Karin

      @Martijn Opmerkelijke visie.
      Het wordt verdomme eens tijd voor een partij, Leefbaar of wie dan ook, die geen geld uit wil geven aan iets waar we niet (direct) iets aan hebben!

      1. Profielbeeld van Martijn ter Haar
        Martijn ter Haar

        Politiek moet ook positief uitdragen wat ze wil met de samenleving en dat stimuleren. Dat betekent steun voor zaken als fundamenteel onderzoek, experimentele cultuur en ook kleine groene initiatieven die misschien nu nog niet effectief zijn, maar wel een basis kunnen leggen voor iets moois. Elektrische auto’s bijvoorbeeld (hoewel je bij mij in de wijk over die oplaadpalen struikelt.)

        Verder is waar je wat aan hebt ook verschillend voor verschillende mensen. Leefbaar Rotterdam wil bijvoorbeeld altijd meer geld uitgeven aan veiligheid, terwijl ik me op dit moment de veiligheid al prima vind.

  6. Profielbeeld van Maurice
    Maurice

    Wat goed dat Leefbaar een visie heeft op milieu! Lijkt wel of de partij langzaamaan volwassen wordt (lees: afstapt van het uitsluitend roeptoeteren over de vermeende onveiligheid in de stad en haar politieke ideologie verbreedt).

    Met betrekking tot Eerdmans zijn ideeen bij het afschaffen van/beginnen met bepaalde maatregelen; dat zijn (zijn) keuzes. Een specifieke onderbouwing per (af te schaffen) maatregel is mager en hoofdzakelijk partijpolitiek gemotiveerd. Maar, dat neem ik hem niet kwalijk. Het uiteindelijke (en inhoudelijke) debat vindt gelukkig op velerlei andere plekken plaats.

    Maatregelen – of het nu ‘klimaatverandering’ of de aanpak van criminele jongeren betreft – moeten altijd een mix bevatten van preventie, curatie en repressie. Wat dat betreft kunnen huidige en beoogde maatregelen best naast elkaar (blijven) bestaan: waterpleinen naast het maken van afspraken met woninco’s over energiezuinig bouwen en de subsidie voor oplaadpalen naast betere controles in het havencomplex. De afweging is het samenstellen van een goede mix, de beschikbaarheid van middelen, het volgen van trends, etc.. Het een sluit het ander niet uit en alle beetjes helpen (wel, Joost!). Er is namelijk niet een allesomvattende oplossing voor het probleem, ondermeer omdat we het zelfs over de probleemdefinitie niet eens zijn (en wellicht nooit worden).

  7. Profielbeeld van Tim de Bruijn
    Tim de Bruijn

    Leefbaar zit nog steeds in de ontkenningsfase als het om klimaatverandering gaat. Goed om te weten, daar stemmen we dus zeker niet opt. Een partij die het grootste wereldprobleem ontkent wat er nu speelt kunnen we natuurlijk niet serieus nemen, zeker niet in een stad die voor een groot deel onder de zeespiegel ligt.

    1. Profielbeeld van Frank
      Frank

      Gelukkig gaat Jan Rotmans ons redden met zijn drijvend Rijnhaven project. Het zal er gezellig druk worden bij een overstroming … en geisoleerd.

  8. Profielbeeld van Rick
    Rick

    Eerdmans heeft natuurlijk een punt dat draagvlak voor milieubeleid gebaat is bij een inzet die zichtbaar is voor mensen en hen ten goede komt. Het moeilijke van klimaatverandering is dat het zo abstract is en mensen (nog) niet direct raakt. Daarbij is het opvallend dat klimaatwetenschap nog steeds als geloofsovertuiging wordt beleefd. Er is niemand die snapt hoe ons hele klimaatsysteem werkt en er zijn nog altijd veel losse eindjes, maar de algemene conclusie dat de aarde opwarmt en dat broeikasgassen daar de oorzaak van zijn, twijfelt vrijwel geen enkele wetenschapper meer aan. Toch worden die losse eindjes in klimaatwetenschap, zoals de rol van zonnevlekken op ons klimaat, of de relatie tussen opwarming en frequentie van orkanen, stelselmatig gebruikt om twijfel te zaaien over of de wetenschap er nu uit is of niet. De enige vraag die je jezelf hoeft te stellen is volgens mij: zijn er wellicht mensen of belangen die baat hebben bij het zaaien van twijfel?

    Voor het antwoord op deze vraag, lees: http://www.gemeynt.nl/files/Pb2011-006.pdf

    1. Profielbeeld van Inge Janse
      Inge Janse

      Grote dank! Dit is inderdaad de essentie van het probleem. Het essay dat je aanhaalt ga ik met veel plezier lezen. Dit sluit exact aan op wat ik als het probleem ervaar, al was het maar vanwege de openingsquote:

      “Niets is lastiger om aan te pakken, hachelijker om er de leiding over te nemen, of minder zeker van succes, dan het invoeren van nieuwe dingen, omdat degene die nieuwigheden invoert, hen die het in de oude toestand goed ging tot vijanden en hen die het onder de nieuwe omstandigheden goed zou kunnen gaan, als lauwe verdedigers heeft”. (Niccolò Machiavelli – De Heerser.)

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.