Voor de harddenkende Rotterdammer

In een opiniestuk dat Joost Eerdmans afgelopen week schreef op Vers Beton neemt de Leefbaar Rotterdam-lijsttrekker uitgebreid de gelegenheid om het Rotterdam Climate Initiative (RCI) ten grave te dragen. Daarbij maakt hij echter een aantal flinke uitglijders. Een factcheck door Henri Bontenbal (CDA). 

Illustratie
Illustratie

Laten we dit artikel vriendelijk beginnen, want Eerdmans schrijft een aantal zinnige dingen. Net als ik, vindt Eerdmans dat het RCI anders moet worden opgezet. We moeten inderdaad stoppen met geld verspillende projecten die geen zoden aan de dijk zetten. Dat D66-wethouder Van Huffelen 220.000 euro besteedt aan internationale profilering van het Rotterdamse klimaatprogramma om de European Green Capital Award binnen te slepen, is zonde van het geld. Daarvan hadden heel wat sociale huurwoningen geïsoleerd kunnen worden. In het Programma Duurzaam is de kosteneffectiviteit van de verschillende projecten onvoldoende onderbouwd, zoals ook de Rotterdamse Rekenkamer vond. Omdat we elke euro belastinggeld zo goed mogelijk moeten besteden, moeten we nog eens goed naar alle projecten kijken. Kunnen we geld dat in groene gevels en groene daken wordt gestoken, niet beter in andere projecten steken die meer resultaat boeken?
Het CDA heeft in haar verkiezingsprogramma opgeschreven dat het RCI een andere koers moet gaan varen. Een beter milieu begint dicht bij huis: een schone straat, een goede luchtkwaliteit. CO2-uitstoot zegt de Rotterdamse burger niet veel, maar schone lucht, een lagere energierekening en groene wijken des te meer. Daarop moet de focus liggen. Maar dat betekent niet dat CO2-reductie onzinnig is, windmolens onrendabel zijn of de opwarming van de aarde gestopt. Op dat punt gaat Eerdmans flink de mist in. Dat wordt goed duidelijk als we zijn uitspraken eens door de factchecker halen.
Quote: “Maar weinig beleidsmakers onderkennen dat CO2 geen luchtvervuiling oplevert en zelfs niet het voornaamste broeikasgas is – dat is simpel waterdamp.”
Eerdmans lijkt te suggereren dat CO2-uitstoot geen probleem is. Het overgrote deel van de klimaatwetenschappers vindt echter van wel. Het lijkt me verstandiger naar deze experts te luisteren dan naar – de van huis uit bestuurskundige – Eerdmans. Het klopt dat waterdamp het belangrijkste broeikasgas is, maar de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer is afhankelijk van de temperatuur. Hoe hoger de temperatuur, hoe meer waterdamp. Die temperatuur wordt vooral bepaald door de concentratie van broeikasgassen, zoals CO2, waarna extra waterdamp de opwarming van de aarde weer versterkt! Voor de lokale luchtkwaliteit zijn andere stoffen (zoals stikstofdioxide, fijnstof en roet) belangrijker dan CO2, maar de uitstoot van deze stoffen gaat meestal gezamenlijk op met de uitstoot van CO2. Rotterdam kan dus best tegelijkertijd de CO2-uitstoot terugdringen én de luchtkwaliteit verbeteren. Bijvoorbeeld door het stimuleren van schone mobiliteit.
Quote: “Windenergie [is] verre van duurzaam. Het duurt namelijk jaren om de materiële investeringen en aanpassingen aan het elektriciteitsnet terug te verdienen.”
Eerdmans haalt een aantal populaire mythes over windenergie van stal. Onderzoek wijst echter uit dat een gemiddeld windpark gedurende de levensduur zo’n 20 tot 25 keer meer energie produceert dan de energie die nodig is om het park te bouwen en te onderhouden. Dat betekent dat een gemiddeld windpark tussen de 3 tot 6 maanden nodig heeft om de energie op te wekken die nodig was voor de bouw. Voorlopig zijn geen grote aanpassingen van het elektriciteitsnetwerk nodig om windenergie in te passen. In Nederland staat nu voor ongeveer 2,7 GW aan windvermogen opgesteld. Tot zo’n 12 GW is windenergie goed inpasbaar in het bestaande netwerk.
Wat wél klopt is dat windenergie nu nog duurder is dan elektriciteit uit kolen en gas. De nieuwe kolencentrales op de Maasvlakte veroorzaken echter schade aan de gezondheid van Rotterdamse burgers en aan het milieu. Die kosten zijn niet in de prijs van de stroom verwerkt, maar worden afgewenteld op de samenleving als geheel. Als je die kosten in de prijs van kolenstroom zou verwerken, zou duurzame energie al minder duur zijn en soms zelfs goedkoper dan grijze stroom. Eerdmans vindt dat de kolencentrales op de Maasvlakte niet open mogen omdat ze zoveel schade aan de gezondheid van burgers veroorzaken. Hij zou dan ook voorstander moeten zijn van het meenemen van deze schade in de kosten van grijze stroom. Gelukkig daalt de kostprijs van windenergie nog steeds en is die inmiddels bijna gelijk aan de kostprijs van kolenstroom. Het duurt niet lang meer voordat windenergie op land geen subsidie meer nodig heeft.
Quote: “Daarnaast is windenergie, in tegenstelling tot de vraag naar energie, uitermate wisselvallig. Dit zorgt juist voor een veel lager rendement en dus voor meer uitstoot van conventionele centrales die de pieken en dalen van de windenergie moeten opvangen.”
Opnieuw haalt Eerdmans een mythe van stal die al diverse keren weerlegd is. Ik verwijs hiervoor naar het artikel ‘Slordig denken over windenergie geeft onjuiste conclusies’ van Bart Ummels en Jan Paul van Soest.
Quote: “Duitsland stookt nu meer bruinkool en steenkool dan ooit dankzij een overkill aan gesubsidieerde windenergie.”
Hier legt Eerdmans een verband dat er niet is. Creatief, maar onwaar. De CO2-uitstoot in Duitsland was vorig jaar inderdaad 1,5% hoger dan het jaar daarvoor. De oorzaak is echter niet de overkill aan gesubsidieerde windenergie, maar de uitfasering van kerncentrales. Het gat dat deze kerncentrales laten vallen, wordt nu opgevuld met elektriciteit uit kolen. Eerdmans ‘vergeet’ overigens te melden dat Duitsland haar uitstoot van broeikasgassen reduceerde met 25,5% ten opzichte van 1990 en de duurzame energiesector in Duitsland goed is voor 380.000 banen. Daar kan Rotterdam een voorbeeld aan nemen. Investeren in duurzame energie levert meer banen op dan investeren in fossiele energie.
Quote: “Op windenergie moeten we in Rotterdam dus ook niet inzetten.”
Windmolens worden gesubsidieerd uit de SDE+, een subsidieregeling van het Rijk. De gemeente Rotterdam betaalt daar dus niet aan mee. Het is eerder omgekeerd: zij ontvangt bouwleges en onroerende zaak belasting (OZB) voor elke windturbine die in Rotterdam wordt neergezet. Natuurlijk moeten we windmolens niet zomaar overal neerzetten in onze gemeente, maar alleen op plekken waar ze weinig overlast veroorzaken. Er zijn genoeg mogelijkheden. Helemaal mooi zou zijn als de inwoners van Rotterdam kunnen profiteren van de opbrengsten van deze windmolens, door een aandeel in deze windmolens te bemachtigen. Op dit moment krijgen inwoners van Rotterdam bijvoorbeeld voorrang en een extra rendement bij de aanschaf van windobligaties in Windpark Suurhoffbrug, een windmolenpark op Europoort. Of burgers worden lid van een windcoöperatie en worden zo zelf eigenaar van een windmolen.
Quote: “Van enige mondiale opwarming is immers al zestien jaar geen sprake meer.”
Ook deze uitspraak is aantoonbaar onwaar. De stijging van de mondiale gemiddelde temperatuur is vertraagd (niet gestopt), maar de warmte is vooral in de oceanen gaan zitten, met alle gevolgen van dien. The Guardian berichtte daar enkele dagen geleden op haar website nog over en schrijft: “Over 90 percent of the overall extra heat goes into the oceans, with only about 2 percent heating the Earth’s atmosphere. The myth of the ‘pause’ is based on ignoring 98 percent of global warming and focusing exclusively on the one bit that’s slowed.” Overigens zijn de gevolgen van klimaatverandering niet overal gelijk. Juist steden gaan de gevolgen merken, zoals extra neerslag en warme, en vochtige dagen. Door het warmte-eilandeffect blijft de warmte beter in steden hangen. Tijdens een hittegolf kan het in de stad 9 graden warmte zijn dan op het platteland. Rotterdam moet zich daarop voorbereiden.
Quote: “De zeespiegel stijgt als voorheen met een minieme 2 mm per jaar en de meest recente rapporten van het VN klimaat panel (IPCC) schetsen zelfs nog een veel gematigder beeld.”
Schetst het laatste rapport van het IPCC een gematigd beeld? Het is duidelijk dat Eerdmans het rapport niet eens heeft ingekeken. Het rapport schetst een zeer zorgwekkend beeld van de opwarming van de aarde en klimaatverandering. Het tempo van de zeespiegelstijging was de afgelopen twintig jaar 3,2 mm per jaar, aldus het meest recente IPCC-rapport. En vorige week nog publiceerden negentig experts een studie waarin zij stellen dat de IPCC-voorspellingen van de stijging van de zeespiegel te conservatief zijn. “Things are worse than we thought.” Juist Rotterdam zal zich moeten voorbereiden op deze stijgende zeespiegel. Aan het eind van deze eeuw is de zeespiegel voor Nederland met tientallen centimeters gestegen, aldus het KNMI.
Quote: “Het Rotterdam Climate Initiative kost miljarden aan belastinggeld, maar de jaarlijks vermeden uitstoot (20 megaton in 2025) is nog geen druppel op de gloeiende plaat: China stoot in één dag namelijk al meer dan die 20 megaton uit en heeft geen enkele intentie dit terug te schroeven.”
Het Programma Duurzaam van de Gemeente Rotterdam heeft een begroting van zo’n 30 miljoen euro per jaar. Dus miljarden? Wat China betreft slaat Eerdmans opnieuw de plank mis. Op dit moment investeert China massaal in duurzame energie. In de periode 2011-2015 wordt 235 miljard euro geïnvesteerd in energiebesparing en projecten met een lage CO2-uitstoot. In 2010 investeerde China al meer in windenergie dan de Verenigde Staten en Europa samen. Niet Rotterdam, maar China investeert dus miljarden in duurzame energie.
Uit het deze factcheck is één ding duidelijk geworden: Joost Eerdmans is gezakt voor zijn examen energie en duurzaamheid.
Waar we de komende collegeperiode op moeten inzetten is een Rotterdams duurzaamheidsprogramma waar de burger iets van merkt. Geen gratis spaarlampen uitdelen, maar de Rotterdamse woningvoorraad samen met woningeigenaars en woningcorporaties energiezuiniger maken. Goed voor de portemonnee en goed voor het milieu. Ook de luchtkwaliteit moeten we aanpakken en groen in de wijk moeten we stimuleren. Daarover zijn Joost en ik het eens. Maar Eerdmans probeert zijn pleidooi kracht bij te zetten door zijn onderbuikgevoelens – want feiten zijn het niet – over duurzame energie en klimaatverandering de vrije loop te laten. Hij creëert daarmee een tegenstelling die er niet is. Duurzame energie zorgt voor een schone lucht en tegelijkertijd voor een forse CO2-reductie. Een win-winsituatie dus. Een goed milieu begint thuis, in de eigen leefomgeving, maar houdt daar niet op. Want wie bereid is z’n eigen leefomgeving schoon en gezond te houden, zal ook bereid zijn de aarde als geheel op een goede manier aan onze kinderen en kleinkinderen door te geven. En dan zullen we toch echt iets aan klimaatverandering en duurzame energie moeten gaan doen.

Voordat je verder leest...

Wij kunnen alleen bestaan dankzij support van lezers. Help jij ons om onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk te blijven maken? Vanaf 6 euro per maand ben je supporter!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Henri Bontenbal

Henri Bontenbal

Henri Bontenbal (1981) studeerde natuurkunde, werkte als beleidsmedewerker voor de CDA-fractie in de Tweede Kamer voor energie, duurzaamheid en milieu. Sinds 2013 werkt hij als Buro Bontenbal als zelfstandig adviseur voor bedrijven en overheden die aan de slag willen met energie en duurzaamheid. Ook is hij adviseur van de Rotterdamse CDA-fractie.

Profiel-pagina
Lees 7 reacties
  1. Profielbeeld van Henri Bontenbal
    Henri Bontenbal

    Beste Marco,

    Je reactie vind ik niet overtuigend. Ik zal kort aangeven waarom.

    Laat ik met het makkelijkste punt beginnen. Je schrijft dat het ijs op de Noordpool zich gelukkig weinig aantrekt van duurzaamheidsdiscussies en je verwijst vervolgens naar een artikel dat over de groei van het ijs op de Zuidpool gaat. Vind ik niet sterk. In de eerste alinea van dat artikel staat overigens: “Why the white splendour is extending there while it is rapidly disappearing in the Arctic is a mystery.” De ijskap op de Noordpool is inderdaad ‘rapidly disappearing’. Het klopt dat de ‘white splendour’ op de Zuidpool aangroeit, maar zo’n ‘mystery’ is dat inmiddels niet meer. Lees bijvoorbeeld dit artikel. De groei van het ijs op de Zuidpool is overigens klein ten opzichte van de afname van het ijs op de Noordpool. Je uitsmijter is suggestief en beargumenteert niets.

    Je eerste alinea is een voorbeeld van een klassieke drogreden, een ad hominem argument: je speelt op de man, niet op de zaak. Ik ga daar verder niet op in.

    Dan de windmolens. Het klopt dat windmolens op zee nog flink duurder zijn dan kolenstroom. In mijn artikel schreef ik vooral over windmolens op land. Op dit moment is windenergie (in Duitsland) onder de meest gunstige omstandigheden goedkoper dan stroom uit kolencentrales, aldus een recente studie van Fraunhofer ISE. Lees bijvoorbeeld ook het artikel ‘Solar Power & Wind Power Now Cheaper Than Coal Power In US’. In Nederland wordt windenergie nog gesubsidieerd. Dat heb ik ook geschreven in mijn artikel. Ik heb ook beschreven waarom dat het geval is.

    Je bent vervolgens kritisch op het artikel van Ummels en Van Soest, maar je komt opnieuw met een ad hominem argument en geeft geen argumenten. Je kunt het artikel ‘blabla’ noemen, maar dan behoor je aan te geven waarom dat zo is. Het argument dat in het artikel er ‘werkelijk niet één berekening in staat’, is een onzinargument. Voor veel goede artikelen geldt dat er geen berekeningen in staan. Daarnaast is het heel valide om de uitgangspunten van een artikel waarin berekeningen worden gemaakt, ter discussie te stellen zonder daar een berekening tegenover te stellen. In het artikel van Ummels en Van Soest wordt overigens naar verschillende andere studies verwezen, o.a. naar het proefschrift van Ummels (een wetenschappelijk verantwoorde studie, in tegenstelling tot de sommetjes van Le Pair). Over de sommetjes van Le Pair zijn al meerdere keren vragen gesteld aan de Minister van EZ. Het antwoord is steeds: de berekeningen van Le Pair bevatten verschillende fouten. Lees bijvoorbeeld deze brief. Citaat daaruit: “Zij [CBS] geven aan dat er op onjuiste wijze gebruik wordt gemaakt van gegevens uit de CBS-statistiek “Productiemiddelen elektriciteit”, zoals gepubliceerd op Statline. De conclusie van het rapport wordt niet voldoende onderbouwd en ook schieten de in het rapport opgenomen denkstappen en aannames op diverse punten tekort, aldus het CBS.” Het rekenwerk van Le Pair is dus allerminst ‘waterdicht’.

    Je schrijft: “Bontebal geeft zelf geen enkel bewijs dat de rendementsverliezen niet optreden.” Waar heb ik geschreven dat er geen rendementsverliezen optreden? Ook Ummels en Van Soest beweren dat niet.

    Wat je kritiek op de Guardian betreft: opnieuw geen inhoudelijk argument, maar slechts een verdachtmaking. De Guardian citeert in het genoemde artikel een recente wetenschappelijke studie naar zeespiegelstijging. Als je het daar niet mee eens bent, moet je met argumenten komen waarom die studie naar jouw mening broddelwerk is.

    Wat betreft China: wat ik in mijn artikel deed is de bewering van Eerdmans weerleggen waarin hij zegt: “China stoot in één dag namelijk al meer dan die 20 megaton uit en heeft geen enkele intentie dit terug te schroeven.” Die intentie is er overduidelijk wel, wat ik ook aantoon en wat ook uit het 12e Vijfjarenplan duidelijk wordt. Lees dit. Daarmee heb ik het argument van Eerdmans voldoende weerlegd, meen ik.

  2. Profielbeeld van Tim de Bruijn
    Tim de Bruijn

    Goed stuk! Straks ga ik nog CDA stemmen. ;)

    Het huidige RCI is naar mijn mening ook teveel PR en te weinig gericht op echte duurzame maatregelen. Die PR is goed voor de stad hoor daar niet van, Rotterdam zet zichzelf wel op de wereldkaart. Maar de realiteit moet er wel bij aansluiten. En de huidige Co2 ambities zijn totaal onhaalbaar met de nieuwe kolencentrales zonder Co2 afvang om maar wat te noemen. (Schreef ik eerder al over hier op Vers Beton)

    En dat Leefbaar samen met partijen als de PVV op de -onderbuikontkenning van klimaatverandering’ speelt is geen nieuws. Zelfs al weten ze zelf dat het gevaarlijke onzin is wat ze roepen, hun kiezers willen het horen en dus roepen ze het. Kiezersgewin over de rug van een gezonde toekomst voor onze planeet…

  3. Profielbeeld van Marco
    Marco

    Als er al zoiets als een examen duurzaamheid bestond, dan is Henri Bontebal bij uitstek een onbevoegde leerkracht. Iedereen met MBO en drie danslessen kan zich duurzaamheidsadviseur noemen. Prima, iedereen z’n hobby, maar ga in godsnaam geen lesgeven.

    De terugverdientijd van windmolens, vooral van windmolens op zee bedraagt vele jaren. De kosten voor onderhoud zijn astronomisch omdat door zout zeewater alles corrodeert. 90% van de windparken worden op zee worden niet op schema en ver buiten budget opgeleverd. Energiebedrijven zijn hier, om voor de hand liggende redenen, niet erg openhartig over.

    Het artikel van de heren Ummels en Van Soest, waarin de rendementsverliezen als gevolg van de sterk fluctuerende windenergie zogenaamd wordt ontkracht is geen wetenschappelijk artikel, maar een reclamefolder. Er staat werkelijk niet één berekening in, het is alleen maar blabla. Niet vreemd want beide ‘experts’ Ummels en Van Soest, verdienen een dikbelegde boterham in duurzame luchthandel, de ene bij BMO Offshore en de ander bij een Duurzaamheids coöperatie. Er wordt in het artikel doorverwezen naar een KEMA rapport waar nu precies geen onderbouwde inschatting in staat van de rendementsverliezen door op- en afregelen van conventionele installaties. Les het commentaar van professor LePair op diezelfde site.

    Voor een onderbouwde berekening van windrendement:
    http://www.clepair.net/windrendement.html

    Bontebal geeft zelf geen enkel bewijs dat de rendementsverliezen niet optreden. Het rekenwerk van LePair is waterdicht. Die verliezen zijn er natuurlijk wel en opgeteld doen ze de ‘winst’ van windenergie teniet.

    “Het duurt niet lang meer voordat windenergie op land geen subsidie meer nodig heeft” Heeft Bontebal zitten slapen? We moeten nu eerst nog even 18 miljard (!) in windenergie investeren, kijk maar naar het energie akkoord. Zoals de Engelsen zeggen: Robbing Paul to pay Peter.

    “Eerdmans ‘vergeet’ overigens te melden dat Duitsland haar uitstoot van broeikasgassen reduceerde met 25,5% ten opzichte van 1990 en de duurzame energiesector in Duitsland goed is voor 380.000 banen”

    Wel even netjes citeren Henri! Het onderzoek is juist uitermate kritisch over de Groene hype.
    http://www.faz.net/aktuell/beruf-chance/arbeitswelt/arbeitsmarkt-studie-naehrt-zweifel-am-gruenen-stellenwunder-12537404.html
    De werkgelegenheid is juist veel minder dan aanvankelijk werd verkondigd en het kost de Duitse belastingbetaler vele vele miljarden!

    Wat een prestatie ook die Duitse Co2 reductie van 25% tov.1990! Tenminste als je vergeet dat een jaar daarvoor Oost-Duitsland erbij getrokken werd. Oost-Duitsland dat volstond met de meest primitieve communistische industrie die in de jaren daarna gesaneerd werd. Dit is de hoofdreden waarom Duitsland zo makkelijk haar Kyoto doelstellingen haalde!

    Bontebal zou moeten kijken hoeveel CO2 er gereduceerd is sinds die “Grüne Wende”
    http://www.spiegel.de/international/germany/commentary-why-germany-is-waging-its-green-revolution-wrong-a-929693.html
    Oh, wow dat valt vies tegen…

    Wat de Guardian, zo ongeveer het meest klimaatalarmistische medium denkbaar, schrijft over opwarming is net zo min relevant als wat Bontebal denkt te weten over opwarming van oceanen, waar de latente opwarming dan allemaal in zou verdwijnen zonder eerst de atmosfeer op te warmen(?) Heeft Bontebal enig idee wat de warmtecapaciteit is van de oceanen vs. de atmosfeer? En dat dus voor één graad opwarming van de oceanen dus duizenden malen meer energie nodig is dan voor één graad opwarming van de atmosfeer? Ik durf er een duurzame daalder om verwedden van niet.

    3,2 mm p. Jaar zeespiegelstijging is samengesteld uit verschillende satellietwaarnemingen die onnauwkeuriger zijn dan getijdemetingen. De satellietwaarnemingen zijn gemiddeld constant en laten dus geen versnelling zien. Dus ook die geven geen enkele aanleiding voor alarm.

    Het voordeel van een getijdemeting is dat deze ook al jaren terug gaan dus zich in historisch perspectief laten zetten en dan blijkt van enige versnelde zeespiegelstijging geen sprake, het tegendeel. Zie bijv:
    http://climategate.nl/2010/03/07/sealevelgate-alarmisme-opnieuw-ontmaskerd/

    De Uitsmijter is evenwel deze:

    “Op dit moment investeert China massaal in duurzame energie. In de periode 2011-2015 wordt 235 miljard euro geïnvesteerd in energiebesparing en projecten met een lage CO2-uitstoot.”

    Laten we omwille van het debat aannemen dat deze bewering klopt -dat doet ie natuurlijk niet omdat China in dit getal elke nieuwe kolencentrale die iets ‘groener’ is dan de vorige, gewoon meetelt!

    Maar waaruit blijkt dan dat deze miljardeninvesteringen enig effect hebben? Met hoeveel megaton is de uitstoot dan reeds teruggedrongen? Het antwoord: met niks.
    De Chinese co2 uitstoot breekt jaar op jaar records 6-8% erbij oftewel momenteel 700 megaton per jaar. En zal dat volgens voorzichtige inschattingen zeker tot 2025 blijven doen.

    Gelukkig trekt het Noordpool zeeijs zich weinig aan van duurzaamheidsdiscussies.

    http://wattsupwiththat.com/2013/10/22/nasa-announces-new-record-growth-of-antarctic-sea-ice-extent/

    1. Profielbeeld van peter anson
      peter anson

      @Marco. Antartica en Noordpool zijn iets anders.
      Wat is het ergste vindt: mijn kinderen zullen rond 2100 nog leven. Maar alle signalen staan op rood/oranje. Bossen, oceanen, voedsel, fijnstof, grondstoffen. We moeten volgens mij dus veranderen. Maar bij elke verandering komt er tegenstand die dit wil tegenhouden. Kom maar eens bij ons in de wijk uitleggen dat er geen fijnstof is. Heb jij enige oplossingsrichting of geloof jij echt dat je de aankomende 50 jaar kan afwachten? (Over Rci is een ieder het wel eens)

  4. Profielbeeld van Mark
    Mark

    Goed stuk, de nonsens van Eerdmans over energie is als ik programma van Leefbaar lees het puntje van de ijsberg als het gaat om fact free politics. Nog wel een kleine fact check terug: het programma duurzaam kost €30mln voor de hele periode van 4 jaar, dus niet per jaar.

    1. Profielbeeld van Marco
      Marco

      Misschien moet je toch even beargumenteerd uitleggen wat er precies goed is aan het stuk?

      1. Profielbeeld van Pepijn
        Pepijn

        Wat is er goed aan? Bontebal zet feiten op een rij met bronvermelding, Eerdmans doet dat niet tot nauwelijks.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.