Wetenschap en onderwijs4 december 2013

Superman op Zuid

Geïnspireerd door een klassieke Schotse eliteschool biedt Superschool Hugo de Groot van directeur Eric van ’t Zelfde orde, veiligheid en excellent onderwijs. Omdat alle kinderen recht hebben op het beste onderwijs, zegt hij, dus ook de kinderen op Zuid. Inge Spaander heeft een dubbel gevoel bij de plannen.

Superschool
Superschool Beeld: Eva Wijers

Middelbare school Hugo de Groot in Rotterdam is volop in het nieuws. Directeur Eric van ‘t Zelfde wil een Superschool opzetten. Het televisieprogramma Tegenlicht portretteert Van ‘t Zelfde als de held van het hedendaagse onderwijsveld en de redder van kinderen op Zuid. Maar is dat wel zo?

Superschool: een school voor de verborgen helden onder de jeugd op Zuid. De megalomane naam van de school komt van een doener. Een man met een plan, Superman misschien wel. Zijn Superschool zal leerlingen in een van de bekendste achterstandswijken van Nederland verder helpen. Op deze school worden leerlingen al vanaf twee jaar oud klaargestoomd voor de maatschappij. Het klinkt sympathiek, maar als docent kijk ik vertwijfeld toe. Is de school van Eric van ’t Zelfde dé oplossing voor de grootstedelijke problematiek aan de Zuidoever? Of is zijn Superschool vooral bedoeld als kweekvijver voor kindertjes die in zijn keurslijf passen?

Schotse rok

Als kind ging Van ’t Zelfde een tijdlang naar een Schotse school. Daar ontdekte hij wat goed onderwijs voor hem is: veilig en excellent. Terug in Nederland zakte hij snel terug in niveau. Volgens van ’t Zelfde kwam dat door het slechte onderwijs hier. Zou het? De Schotse school stond in een statige omgeving, de leerlingen waren gekleed in tweed en werden omringd door pracht en praal. Van ‘t Zelfde kwam er terecht dankzij het bedrijf waar zijn vader werkte. Ineens woonde hij in een groot huis in een mooie wijk en mocht naar een prestigieuze school waar iedereen tegenop keek.  Opgenomen in de Schotse elite kreeg hij plezier in leren. Was het de kwaliteit van onderwijs waardoor hij excelleerde, of het gevoel speciaal te zijn? Van ’t Zelfde roemt veiligheid en excellentie als sleutels tot succes, maar hij gaat voorbij aan de elitaire omgeving buiten school waarin hij verkeerde tijdens zijn jaren in Schotland.

Veilig binnen de hekken

Toetreden tot de Hugo de Groot is lastig. De school hanteert hogere toelatingsnormen dan Cito adviseert en volgt bij twijfel de Citoscore in plaats van het basisschooladvies. Een tussentijdse overstap naar de school wordt bijna onmogelijk gemaakt door de gestelde eisen en kosten die eraan verbonden zijn. Tweedegraads docenten zijn niet welkom. Van ’t Zelfde kiest voor eerstegraads docenten, terwijl dit nu net docenten zijn die pedagogisch minimaal onderlegd zijn. Ook fysiek sluit de school zich af: vlak na de aanstelling van Van ’t Zelfde verdween het gebouw achter een groot hek. De school sluit de rijen.

De afgelopen jaren zijn veel leerlingen van de school verwijderd. Dit heeft de sfeer in korte tijd zo verbeterd dat de school het predicaat Veilige School mag dragen. Wie niet op school kan aarden, ‘mag het niet voor de rest verpesten’. Het roept wel de vraag op wat er met de verwijderde leerlingen gebeurt. Van ’t Zelfde ziet de echte etterbakken zelfs graag de gevangenis in verdwijnen, zegt hij in Tegenlicht. Deze instelling steekt.

Het is mooi dat de school openstaat voor leerlingen die binnenkomen met problematiek die nu eenmaal hoort bij de achterstandswijk, maar Van ’t Zelfde gaat er wel vanuit dat leerlingen deze problematiek snel en zelfstandig achter zich weten te laten. Met alleen een goede school zal dit niet lukken. En zonder school al helemaal niet.

Onderwijs als medicijn

Met zijn Superschool wil Van ’t Zelfde de jeugd op Zuid een kans geven. Prachtig initiatief, maar Van ’t Zelfde overschat daarmee de invloed van school. Als  jongetje kwam hij niet alleen op een mooie school terecht, zijn hele omgeving veranderde mee. Vanuit een arbeidersomgeving kwam hij terecht in een walhalla van geld, aanzien, etiquette en kennis. Van ’t Zelfde groeide op bij een vader die zichzelf ontplooide en ontwikkeling hoog in het vaandel had staan.

School is belangrijk en heeft invloed, maar omgeving is minstens zo belangrijk voor het krijgen van kansen. De kinderen op Zuid groeien niet allemaal op bij ouders die kansen zien, en hun omgeving verandert niet door toetreding tot de elite van de Superschool. Natuurlijk moet je je school zo goed mogelijk inrichten, excellent willen zijn en jezelf durven onderscheiden. Maar als medicijn binnen onze zo gewenste maakbare samenleving is de invloed betrekkelijk. Met hoge cijfers je middelbare school periode afsluiten wil niet zeggen dat je kansen in de maatschappij ook groter worden. Met een diploma op zak kun je thuis nog steeds geslagen worden of tussen de drugsdealers bivakkeren.

Excellentie

Nederland raakt steeds hoger opgeleid, het ambacht verdwijnt. In onze kenniseconomie draait het om diploma’s. De Superschool springt hier handig op in. Maar ook excellent onderwijs maakt niemand slimmer dan hij of zij is, het tovert ten hoogste aanwezige potentie te voorschijn.

Vorige maand verscheen het vierjaarlijks rapport van de Onderwijsraad. De Onderwijsraad constateert dat leerlingen op een lager onderwijsniveau zich steeds vaker buitengesloten voelen. Niet al deze leerlingen zijn aan betere resultaten te helpen, soms zit er gewoon niet meer in. Hoe excelleer je in een samenleving als je tot de steeds kleinere groep lager- of middelbaar opgeleiden mensen behoort? Wat gebeurt er met de leerlingen die na een aantal jaar op de superbasisschool niet voldoende scoren voor een plaatsing op het Hugo de Groot? Denkt Van ’t Zelfde dat de vroege start op zijn basisschool en een paar uur extra les op woensdagmiddag ervoor zorgt dat niemand meer op basis of kader niveau zal fungeren?

Superheld

Excelleren kun je in alles, niet alleen in pak of op naaldhakken. De Superschool zet in op het vergroten kennis en academische vaardigheden, maar laat daarmee de toekomstige ambachtslieden links liggen.

Van ’t Zelfde wil een school voor leerlingen die geen kansen hebben, maar hij richt zich op dat segment leerlingen dat al uit zichzelf van goede wil is, een redelijk tot hoge citoscore heeft behaald en opgroeit bij ouders die bereid zijn meer te betalen. De school zal  wellicht aantrekkelijk zijn voor de pioniers op Zuid. De gezinnen die bewust kiezen voor het wonen op Zuid maar voorheen de wijk uit gingen voor goed onderwijs. De leerlingen die er al beter voor staan aan de start van hun carrière. Zijn deze leerlingen niet al te gemakkelijk te redden?

Erik van ’t Zelfde lijkt een superheld: hij heeft een stevig plan om zijn school tot de beste school van Rotterdam te maken. Van ’t Zelfde zegt dat ieder kind recht heeft op goed onderwijs, maar hij verlangt daarbij wel superheldengedrag.  En dat is niet voor iedereen weggelegd. Niet iedereen heeft een voortdurende stroom van potten spinazie tot zijn beschikking.

His way, or the highway, is het devies. En dat mag. Ik bewonder Van ’t Zelfde om zijn dadendrang en wens om te excelleren. Het wringt alleen wel dat hij over de ruggen van kinderen uit een achterstandswijk steun voor zijn plan genereert, want juist de leerlingen die het echt moeilijk hebben zijn ook bij hem niet welkom.

Superschool? Ja! Maar niet voor de Sjors en Sjimmies onder ons.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:elite, Hugo de Groot, Makers, onderwijs, Rotterdam Zuid, superschool, Van 't Zelfde en Zuid

Sectie: Wetenschap en onderwijs

kaart: osg hugo de groot
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *