Voor de harddenkende Rotterdammer

Het is een zonnige herfstdag in 2012 als ik aanbel bij de metershoge deur. Aan de muur hangt een plakkaat met in serieuze belettering ‘Uitgeversmaatschappij Ad. Donker’. Tijdens het sollicitatiegesprek zit ik tegenover Willem A. Donker aan zijn tafel in de directiekamer. Langzaam rookt hij een sigaret, voorzichtig nip ik van de sterke koffie. Nieuwsgierig kijk ik om mij heen naar de boeken, schilderijen en krantenknipsels aan de muur. ‘Wanneer kun je beginnen?’, vraagt de uitgever. ‘Meteen’, zeg ik.

Geen makkelijke business

Uitgevers zijn er niet veel in onze stad, het kloppende hart van de boekenwereld bevindt zich in Amsterdam. Uitgeverij Donker zit echter al vijfenzeventig jaar in Rotterdam, waarvan een flink aantal jaren in een fraai herenhuis aan het statige Koningin Emmaplein. In het souterrain en op de begane grond woont de familie, op de eerste verdieping is het kantoor. De etages erboven worden bewoond door foreign exchange students van Codarts. As ik kom werken woont er in het magazijn een Griek die graag tot één uur ‘s middags slaapt. Zijn cello staat in de hoek van de kamer.

Willem Donker
Willem Donker Beeld door: beeld: Geertje van Achterberg

Vader Adriaan (Ad.) Donker richt de uitgeverij op in 1938, zijn zoon Willem neemt het 1980 van hem over. Uitgeven is nooit een makkelijke business geweest, maar op dit moment beleeft de sector zware tijden. Wat het familiebedrijf inmiddels vijfenzeventig jaar gaande houdt, is een grote liefde voor het boekenvak. En risico’s nemen. Om het hoofd boven water te houden moet je blijven publiceren. Er verschijnen romans, reisgidsen, biografieën van nazikopstukken en de correspondentie van Desiderius Erasmus. De motor achter uitgeverij Donker is Le Petit Prince van Antoine de Saint-Exupéry. Van dit boek, dat in 1943 in het Frans is verschenen, zijn wereldwijd meer dan 150 miljoen exemplaren verkocht. Uitgeverij Donker heeft weliswaar geen megabestsellers op de lijst, het aankopen van de Nederlandse rechten is zeker een van de beste beslissingen die de oude heer Donker ooit heeft genomen.

Uitgeverij Donker
Uitgeverij Donker Beeld door: beeld: Geertje van Achterberg

Boeken en reizen

‘Heb je tijd voor een verhaal?’ vraagt Willem vrijwel dagelijks, als er koffie is ingeschonken. Er is altijd wel een e-mail of krantenknipsel dat hem herinnert aan zijn tijd in Spanje, New, York, Zuid-Afrika of Denemarken. De familie Donker houdt niet alleen van boeken, maar is ook reislustig, ‘Ik heb mijn kinderen en kleinkinderen altijd gezegd dat ze iets van de wereld moeten gaan zien.’

Ook bezoekers worden getrakteerd op smakelijke anekdotes. ‘Waarom schrijf je geen autobiografie’, hoor ik menigeen vragen. Maar Willem aait over zijn snor en wuift dat grinnikend weg, ‘wie interesseert dat nou?’. Toch lijkt een leven in de boeken onmiskenbaar avontuurlijk, zelfs mystiek. Donker herkent dat wel: ‘Je kunt aan tafel zitten met een rechter, een chirurg, een internist en een advocaat, als je zegt dat je uitgever bent, dan draaien alle hoofden naar jou.’

Willem, nu zelf vijfenzeventig jaar oud, zit al ruim een halve eeuw in het vak. In familiekring is geen opvolger beschikbaar die de uitgeverij kan overnemen. Zijn kinderen en kleinkinderen hebben gekozen voor het kunstenaarschap. Het kantoor en de woonkamer hangen vol werk van zijn drie zoons; expressieve, figuratieve schilderijen. Mijn favoriet is een zelfportret van zoon Aad, met bokshandschoenen en een blauw oog. Kleurrijke sterretjes cirkelen rond zijn hoofd. Hij overleed in 1998, slechts 31 jaar oud.

Uitgeverij Donker
Uitgeverij Donker Beeld door: beeld: Geertje van Achterberg

A lousy gamble

Nu de onderneming het jubileum achter de kiezen heeft, kan Willem zijn favoriete uitspraak van de Canadese uitgever Jack McLelland bezigen: ‘Publishing is a lousy gamble.’ Het is een spannende samenvatting van het vak. Elk boek is ook een gok, de kans op succes is doorgaans gering. In Nederland worden er jaarlijks zeker 20.000 boeken op de markt gebracht, die ook nog moeten concurreren met andere vrijetijdsbestedingen. Het is lastig om gezien te worden, zeker als je weigert mee te dansen in het ballet van moderne marketingtechnieken.

Ofschoon niet meer de jongste zal Willem Donker nog wel een tijdje moedig voorwaarts blijven marcheren in zijn eigen niche. ‘Uitgeven is een afwijking’, was de favoriete uitspraak van zijn vader. ‘Maar dan wel een ontzettend leuke’, denk ik, terwijl ik de deur achter mij dicht trek.

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

2d38c04bd249ad4f0720a4736b231294

Hilde Westerink

uitgever

Hilde Westerink (1979) kan van alles een beetje, maar veel balletjes in de lucht houden is haar specialiteit. Hilde is uitgever van Vers Beton en daarnaast werkt ze als freelance communicatiemanager voor het Rotterdamse bureau Arttenders.
hilde@versbeton.nl

Profiel-pagina
Lees 7 reacties
  1. Profielbeeld van Tom Gosselaar
    Tom Gosselaar

    Wat een leuk bondig stukje over een dappere uitgever die blijkbaar nog steeds de uitdaging niet uit de weg gaat.
    Weer een bewijs dat Vers Beton in de haarvaten van Rotterdam zit, prima!
    Groet, Tom

  2. Profielbeeld van Lasse
    Lasse

    Mooi stuk Hilde, leuk om het verhaal achter deze legendarische uitgever te horen. Er is ongemerkt al heel wat Donker in mijn boekenkast terechtgekomen.

    1. Profielbeeld van Hilde Westerink
      Hilde Westerink

      Dankjewel Lasse! Ik gok dat er, naast een De Kleine Prins, ook een Erasmus of een nazileider in jouw kast terecht is gekomen. Heb ik dat goed?

  3. Profielbeeld van Stefan van Hoek
    Stefan van Hoek

    Engelsen ‘maken’ een beslissing. Nederlanders ‘nemen’ een beslissing.

  4. Profielbeeld van Stefan van Hoek
    Stefan van Hoek

    De nada. (En niet belerend bedoeld, maar volgens het adagium “zo strikt als mogelijk, zo vrij als noodzakelijk”.)

  5. Profielbeeld van John
    John

    Hallo,

    Ik kom donkere dagen nu pas tegen… ( 20-11-2017 ) leuk en vlot weergegeven, jaren lang buren geweest van de heer Donker met ons bedrijf ook de periode van bisschop Bahr in die tijd. Een mooie tijd aan een prachtig plein zeker het mooiste plein van Rotterdam vroeger genoemd het rijke lui pleintje.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.