De Donkere DagenKunst & Cultuur2 januari 2014

Dagen bij Donker – 75 jaar uitgeven in Rotterdam

De Donkere Dagen

Hilde Westerink was een jaar lang uitgeefster-in-opleiding bij een van de oudste uitgeverijen van de stad: Ad. Donker. Voor de Donkere Dagenspecial schreef ze een persoonlijk profiel van dit familiebedrijf, dat in 2013 het 75-jarig bestaan vierde.

Het is een zonnige herfstdag in 2012 als ik aanbel bij de metershoge deur. Aan de muur hangt een plakkaat met in serieuze belettering ‘Uitgeversmaatschappij Ad. Donker’. Tijdens het sollicitatiegesprek zit ik tegenover Willem A. Donker aan zijn tafel in de directiekamer. Langzaam rookt hij een sigaret, voorzichtig nip ik van de sterke koffie. Nieuwsgierig kijk ik om mij heen naar de boeken, schilderijen en krantenknipsels aan de muur. ‘Wanneer kun je beginnen?’, vraagt de uitgever. ‘Meteen’, zeg ik.

Geen makkelijke business

Uitgevers zijn er niet veel in onze stad, het kloppende hart van de boekenwereld bevindt zich in Amsterdam. Uitgeverij Donker zit echter al vijfenzeventig jaar in Rotterdam, waarvan een flink aantal jaren in een fraai herenhuis aan het statige Koningin Emmaplein. In het souterrain en op de begane grond woont de familie, op de eerste verdieping is het kantoor. De etages erboven worden bewoond door foreign exchange students van Codarts. As ik kom werken woont er in het magazijn een Griek die graag tot één uur ‘s middags slaapt. Zijn cello staat in de hoek van de kamer.

Willem Donkers
Willem A. Donker – uitgever Beeld: Geertje van Achterberg

Vader Adriaan (Ad.) Donker richt de uitgeverij op in 1938, zijn zoon Willem neemt het 1980 van hem over. Uitgeven is nooit een makkelijke business geweest, maar op dit moment beleeft de sector zware tijden. Wat het familiebedrijf inmiddels vijfenzeventig jaar gaande houdt, is een grote liefde voor het boekenvak. En risico’s nemen. Om het hoofd boven water te houden moet je blijven publiceren. Er verschijnen romans, reisgidsen, biografieën van nazikopstukken en de correspondentie van Desiderius Erasmus. De motor achter uitgeverij Donker is Le Petit Prince van Antoine de Saint-Exupéry. Van dit boek, dat in 1943 in het Frans is verschenen, zijn wereldwijd meer dan 150 miljoen exemplaren verkocht. Uitgeverij Donker heeft weliswaar geen megabestsellers op de lijst, het aankopen van de Nederlandse rechten is zeker een van de beste beslissingen die de oude heer Donker ooit heeft genomen.

Uitgeverij Donkers
Oprichter Ad. Donker en zijn vrouw Beeld: Geertje van Achterberg

Boeken en reizen

‘Heb je tijd voor een verhaal?’ vraagt Willem vrijwel dagelijks, als er koffie is ingeschonken. Er is altijd wel een e-mail of krantenknipsel dat hem herinnert aan zijn tijd in Spanje, New, York, Zuid-Afrika of Denemarken. De familie Donker houdt niet alleen van boeken, maar is ook reislustig, ‘Ik heb mijn kinderen en kleinkinderen altijd gezegd dat ze iets van de wereld moeten gaan zien.’
Ook bezoekers worden getrakteerd op smakelijke anekdotes. ‘Waarom schrijf je geen autobiografie’, hoor ik menigeen vragen. Maar Willem aait over zijn snor en wuift dat grinnikend weg, ‘wie interesseert dat nou?’. Toch lijkt een leven in de boeken onmiskenbaar avontuurlijk, zelfs mystiek. Donker herkent dat wel: ‘Je kunt aan tafel zitten met een rechter, een chirurg, een internist en een advocaat, als je zegt dat je uitgever bent, dan draaien alle hoofden naar jou.’

Willem, nu zelf vijfenzeventig jaar oud, zit al ruim een halve eeuw in het vak. In familiekring is geen opvolger beschikbaar die de uitgeverij kan overnemen. Zijn kinderen en kleinkinderen hebben gekozen voor het kunstenaarschap. Het kantoor en de woonkamer hangen vol werk van zijn drie zoons; expressieve, figuratieve schilderijen. Mijn favoriet is een zelfportret van zoon Aad, met bokshandschoenen en een blauw oog. Kleurrijke sterretjes cirkelen rond zijn hoofd. Hij overleed in 1998, slechts 31 jaar oud.

Uitgeverij Donkers
De bokshandschoenen van zoon Aad Beeld: Geertje van Achterberg

A lousy gamble

Nu de onderneming het jubileum achter de kiezen heeft, kan Willem zijn favoriete uitspraak van de Canadese uitgever Jack McLelland bezigen: ‘Publishing is a lousy gamble.’ Het is een spannende samenvatting van het vak. Elk boek is ook een gok, de kans op succes is doorgaans gering. In Nederland worden er jaarlijks zeker 20.000 boeken op de markt gebracht, die ook nog moeten concurreren met andere vrijetijdsbestedingen. Het is lastig om gezien te worden, zeker als je weigert mee te dansen in het ballet van moderne marketingtechnieken.

Ofschoon niet meer de jongste zal Willem Donker nog wel een tijdje moedig voorwaarts blijven marcheren in zijn eigen niche. ‘Uitgeven is een afwijking’, was de favoriete uitspraak van zijn vader. ‘Maar dan wel een ontzettend leuke’, denk ik, terwijl ik de deur achter mij dicht trek.

Reageer of deel op Social Media

Tags:ad. donker, boeken, de kleine prins, koningin emmaplein, uitgeven, uitgeverij en willem donker

Secties: De Donkere Dagen en Kunst & Cultuur

kaart: Koningin Emmaplein 1, 3016 AA Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *