Politiek8 januari 2014

Op naar een Große Koalition!

Al ruim tien jaar wordt de sfeer in de Rotterdamse politiek bepaald door de na-ijver tussen twee grote sociaal-democratische partijen, Leefbaar Rotterdam en de Partij van de Arbeid. Als de voortekenen niet bedriegen, koersen beide nu eindelijk aan op een coalitie. Dat is goed nieuws voor de stad, betoogt Christian Jongeneel.

Coalitie
Coalitie Beeld: Jeroen van de Ruit

Hoewel Leefbaar Rotterdam en de PvdA elkaar nu al ruim tien jaar te vuur en te zwaard bestrijden, heeft de tegenstelling tussen de twee partijen altijd iets kunstmatigs gehad. Beiden zijn immers gericht op de arbeiders- en middenklasse van de stad. De Leefbaren bedienen daarbij grosso modo de oude (blanke) achterban van de PvdA, die zich verweesd voelde toen de stedelijke elite de allochtone arbeidersklasse als voornaamste doelgroep van haar emancipatiedrang begon te beschouwen. Maar beide partijen hebben altijd de emancipatie van de migranten aan de onderkant van de samenleving als voornaam(ste) speerpunt gehad.

Het verschil tussen de twee partijen bestaat voornamelijk uit twee punten. Ten eerste het doel van de emancipatie. Voor de sociaaldemocratische elite van de PvdA is het doel de arbeider te verheffen tot een wezen als hijzelf: cultuurminnend en kosmopolitisch. De achterban van Leefbaar wil de allochtonen ook verheffen naar eigen beeld, namelijk tot blanke middenklasse (aan wie decennialange pogingen haar cultuurminnend en kosmopolitisch te maken niet helemaal besteed zijn geweest – wat overigens ook opgaat voor de allochtone doelgroep van het emancipatiebeleid).

Het tweede verschil is prozaïscher en valt niet los te zien van electorale overwegingen. De PvdA bereikt haar doel liefst door gewenst gedrag te belonen, terwijl Leefbaar Rotterdam er de voorkeur aan geeft ongewenst gedrag te bestraffen. Dat is een stijlverschil met beperkte praktische waarde. Zowel belonen als straffen kost tijd en geld en beide hebben hun voor- en nadelen, zodat het in de praktijk altijd op een mix uitdraait. De bijbehorende retoriek heeft echter wel een negatieve invloed op de sfeer tussen de partijen en het onderlinge vertrouwen.

Maakbaarheid

De verschillen vallen echter in het niet bij de grootste overeenkomst: beide partijen geloven namelijk rotsvast in de maakbaarheid van de samenleving. Het is niet voor niets dat een megalomaan plan als de verheffing van compleet Rotterdam-Zuid middels een politieke interventie bedacht is door de PvdA en uitgevoerd wordt door Leefbaar-prominent Marco Pastors. Het gedachtegoed van Leefbaar Rotterdam en de PvdA is veel sterker verwant dan ze zullen toegeven, zeker in verkiezingstijd.

De elites van beide partijen weten dit. Programmatisch lagen Leefbaar en PvdA al in 2006 (en misschien zelfs 2002) zo dicht bij elkaar dat een coalitie voor de hand lag. Angst voor reacties vanuit de achterban, behoefte de ander te overtroeven en persoonlijke rancune maakte een coalitie toen onmogelijk. De voortekenen wijzen er echter op dat deze barricades min of meer geslecht zijn.

Eindelijk. Immers, hoe ga je de Rotterdammers op een geloofwaardige manier vertellen dat ze minder langs elkaar heen moeten leven, als op het stadhuis niet het goede voorbeeld gegeven wordt? Zelfoverwinning is een moeilijk proces, maar als flexibele politieke geesten het al niet kunnen opbrengen, wie dan wel?

Gezamenlijk verhaal

De prijs van zo’n coalitie zonder inbreng van liberalen en confessionelen is dat het idee van de maakbaarheid voluit over de stad zal worden uitgerold. Een aantal plekken in de stad zal er, dankzij een fijne combinatie van wortel en stok, aantoonbaar op vooruitgaan. Dat is dan reden voor een groen vinkje op de doelenlijst van het Leefbaar-PvdA-college, ook als zou blijken dat het afvalputje zich alleen maar naar een andere wijk of een buurgemeente heeft verplaatst.

Als je niet in maakbaarheid gelooft, is dit illusiebeleid. De samenleving kiest haar eigen koers en die gaat in Rotterdam niet op enige schaal in de richting van kosmopolitisch en cultuurminnend (richting complete bakfietsenbuurten, zeg maar). Wie een glimp van de geïntegreerde Rotterdamse samenleving wil zien, moet niet bij de plannenmakers op het stadhuis zijn, maar twee deuren verderop, bij de McDonald’s.

Ook een paar jaar illusiebeleid is echter een geringe prijs voor een omslag in het klimaat van polarisatie. De grootste winst van een coalitie Leefbaar Rotterdam-PvdA zal echter het signaal zijn dat ze met haar bestaan afgeeft: dat de stad meer vooruit geholpen wordt door een gezamenlijk verhaal dan door mager gefundeerde insinuaties over en weer (allochtonenknuffelaar! racist!). Zelfs als het beleid weinig effectief zou zijn, biedt de uitstraling van gezamenlijkheid burgers meer vertrouwen dan nu om zelf initiatieven tot opbouw van de samenleving te ontplooien.

Rotterdam zette in 2002 de omslag van het politieke klimaat in Nederland in, op een manier die misschien wel veel duidelijkheid heeft geschapen, maar ook een karrenvracht aan frustraties. Twaalf jaar later kan de stad opnieuw voor een omslag zorgen. Het wordt tijd.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Coalitie, Eerdmans, gemeenteraadsverkiezingen 2014, GR14, Karakus, Leefbaar Rotterdam en pvda

Sectie: Politiek

kaart: Stadhuis, Rotterdam
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *