Voor de harddenkende Rotterdammer

Het borrelt in het Maritiem District. Met als belangrijkste aanleiding de fusie tussen het Maritiem Museum en het Havenmuseum, wordt er momenteel volop nagedacht over de toekomst van dit stadskwartier. Maar er bruist ook een flink aantal andere initiatieven. Tim de Bruijn nam poolshoogte in dit gebied rondom het Wijnhaveneiland.

Maritiem kwartier
Maritiem District

Schakel tussen stad en haven

Er is de afgelopen jaren al veel veranderd in het Maritiem District, dat opgebouwd is uit de Leuvehaven, Wijnhaven, Scheepmakershaven, Oude Haven en omgeving. Als gevolg van een slim masterplan van KCAP voor het Wijnhavengebied zijn er veel woontorens gebouwd, goed voor enkele duizenden nieuwe inwoners. Hierdoor is het nu meer een stadswijk geworden waar het Wijnhaveneiland vijftien jaar geleden nog een soort bedrijventerrein midden in de stad was. Er zitten ook nog altijd veel kantoren in het gebied en verder is er een sterke onderwijsfunctie. De Willem de Kooning Academie (WdkA) en een aantal andere opleidingen van de Hogeschool Rotterdam zitten met zo’n 5000 studenten in het gebied. In totaal werken en wonen er bijna 15.000 mensen.
Bovendien ligt het Maritiem District gunstig tussen verschillende andere binnenstadskwartieren in. Het Scheepvaartkwartier, het Lijnbaankwartier, het Witte de Withkwartier en het Laurenskwartier liggen om de hoek. Vooral de laatste twee zijn de afgelopen jaren met flink stijgende bezoekersaantallen erg in opkomst. Het Maritiem District ligt precies op de route van Museumpark en Witte de Withstraat enerzijds en Laurenskwartier en Oude Haven anderzijds, maar op het stuk langs de Wijnhaven is nu weinig te beleven. Van noord naar zuid is het kwartier de schakel tussen het winkelhart van de stad en de toeristische hotspots rond de Erasmusbrug, maar daar wordt nu nog niet genoeg van geprofiteerd.

Havens in de binnenstad, stad in de binnenhavens

Op initiatief van instellingen, ondernemers, bedrijven en bewoners in het gebied is er het afgelopen jaar een gezamenlijke ambitie opgesteld voor de toekomst van het Maritiem District. Dit bijzondere initiatief uit het gebied zelf geeft aan dat mensen binding hebben met het gebied waarin ze wonen of werken. Er zijn afgelopen maanden verschillende brainstormsessies en bijeenkomsten geweest waar vaak ook externe partijen en de Gemeente Rotterdam bij aanwezig waren. Daarmee zijn ideeën verzameld en is onderzocht wat de mogelijkheden, wensen en kansen zijn voor het gebied.
Een impuls voor het Maritiem District kan daarbij gelijk oplopen met de ambities zoals die door de Gemeente Rotterdam zelf zijn geformuleerd in de nota Binnenstad als City Lounge en de Stadsvisie. Een gastvrije buitenruimte, meer inwoners in het centrum en een beter vestigingsklimaat voor bewoners en bedrijven zijn daarin kerndoelen waaraan een succesvol Maritiem District zou kunnen bijdragen. Uiteindelijk hebben de belanghebbenden de ambitie geformuleerd dat het Maritiem District de plek wordt “waar de stad en de haven elkaar ontmoeten: havens in de binnenstad, stad in de binnenhavens.”

Maritiem kwartier
Maritiem District

Maritieme uitstraling

Nu het buitenmuseum (voorheen Havenmuseum) en binnenmuseum (Maritiem Museum) gefuseerd zijn tot het Maritiem Museum, is men daar druk aan het nadenken over hoe men zich in de toekomst wil profileren. Uiteraard is de verschijningsvorm van het Maritiem Museum zeer bepalend voor de uitstraling van het Maritiem District. Het museum wil meer gaan doen met de prachtige locatie dan nu het geval is. Het binnenmuseum heeft Professor Plons als drijvende kracht. Het buitenmuseum heeft zo’n grote trekker nu (nog) niet. Misschien dat een attractie als Kids Marina daar naartoe zou kunnen verhuizen? Het museum is nu te statisch. Er moet meer beweging komen en bij elk bezoek moet er weer wat nieuws te zien of te beleven zijn. Die wens leeft bij het museum, maar ook bij omwonenden.
Een groot discussiepunt bij het museum zijn de paviljoens die nu tussen de Leuvehaven en de Schiedamsedijk staan. De paviljoens blokkeren de verbinding tussen de Schiedamsedijk en de haven, zowel gevoelsmatig als fysiek. Bouwkundig zijn ze op en de vraag is nu of ze gesloopt moeten worden of grondig gerenoveerd. Voor de relatie van het buitenmuseum met de stad zou het goed zijn als ze zouden verdwijnen. Dit zou ook mogelijkheden bieden voor een veel vriendelijkere inrichting van de Schiedamsedijk zelf. De vraag is waar de functies die nu in de paviljoens zitten dan een plek kunnen krijgen. Misschien in de deels leegstaande plinten onder de woningen aan de Schiedamsedijk? Hier zal in ieder geval op relatief korte termijn een besluit over genomen moeten worden dat grote invloed heeft en kansen biedt voor de toekomstige invulling van de Schiedamsedijk en de kades.

Dynamiek

Behalve de dynamiek bij het museum zijn er veel andere concrete initiatieven. Zo wil de WdkA heel graag een restaurant en/of expositieruimte aan de straat maken, om de relatie met de Wijnhaven te versterken. TomDavid Architecten heeft hiervoor een plan gemaakt. Een publieke functie op die plek kan een katalysator zijn om de plinten langs de Wijnhaven tot leven te wekken. Binnen enkele weken moet duidelijk worden of de Hogeschool Rotterdam hier budget voor kan of wil vrij maken. De belanghebbenden zijn in ieder geval heel enthousiast over het idee. Ook het FabLab op de hoek Wijnhaven/Posthoornstraat, waar je bijvoorbeeld 3D-prints kan maken van eigen ontwerpen, kan veel meer uitstraling krijgen. Ze willen graag een eigen entree, om de toegang laagdrempeliger te maken, maar ook dit plan is afhankelijk van de medewerking van de Hogeschool Rotterdam.
Daarnaast passeerde in de workshops ook een concreet plan voor een ‘Diner Wheel’ aan de Leuvehaven de revue. Een reuzenrad om in te eten dus, wat een flinke publiekstrekker zou kunnen zijn. Tijdens de workshops was er echter ook twijfel of zo’n rad wel past binnen de maritieme uitstraling van het gebied. Worden de havenkranen van het buitenmuseum straks niet gevoelsmatig weggedrukt door zo’n groot reuzenrad? De belanghebbenden waren het er dan ook over eens om eerst de plannen van het vernieuwde Maritiem Museum af te wachten alvorens hier een besluit over te nemen.

Maritiem kwartier
Maritiem District

Behalve meer leven op de kades is er ook een breed gedragen wens voor meer activiteit op het water. In dat kader zijn er concrete plannen voor een jachthaven en een sloepenhaven: de Red Apple Marina. De Stichting Erfgoedhavens, die de havens beheert, is één van initiatiefnemers en is van plan dit op korte termijn te gaan realiseren. Mogelijk komen er aanlegplaatsen voor passanten in het gebied, maar er zijn bijvoorbeeld ook mogelijkheden voor verhuur van waterfietsen, roeiboten, sloepen of picknickboten. De buurt zou bovendien graag meer watertaxi’s zien in het gebied, zo mogelijk met extra halteplaatsen.

Kantelpunt

Er zit zogenaamd ‘momentum’ in de stad. Rotterdam lijkt de wind mee te hebben met onder andere de oplevering van enkele grote iconen en een flinke kwaliteitsslag in de buitenruimte. Het aantal bezoekers van de stad groeit explosief en Rotterdammers hoeven ineens niet meer aan buitenstaanders uit te leggen waarom ze toch zo verknocht zijn aan deze stad. In het Maritiem District heerst daarom de overtuiging dat nu het moment is om ook in dit gebied door te pakken.
Want terwijl het in omliggende buurten steeds levendiger wordt, geldt dat zeker nog niet voor het Maritiem District. Het Maritiem Museum is zoekende, plinten staan leeg of zijn naar binnen gekeerd, en sterk verouderde kantoorpanden wachten in treurige leegstand op nieuwe woontorenplannen. Ook de vele nieuwe woningen in het gebied hebben nog niet in veel meer levendigheid geresulteerd. Wie vandaag de dag bijvoorbeeld over de Zwartehondstraat loopt, kan niet anders dan intens verdrietig worden, of anders heel bang.
Het is een lang gekoesterde wens van de gemeente om het havengevoel tastbaarder te maken in de binnenstad. Nu is de kans er om dat in het Maritiem District ook echt voor elkaar te krijgen. De concrete plannen liggen er en er is veel dynamiek in de omgeving. Maar voorlopig bestaan de plannen alleen nog maar op papier en staan de plinten van de eind vorig jaar opgeleverde woontoren 100HOOG gewoon nog leeg. Kortom: werk aan de winkel!
Dinsdag 28 oktober organiseert het architectuurcentrum van Rotterdam een stadsgesprek over het Maritiem District. Een mooie kans om mee te denken over de toekomst van dit stadskwartier in hartje Rotterdam. Meer informatie over het stadsgesprek is te vinden op Air.
Verantwoording Dit artikel is mede mogelijk gemaakt door AIR, het architectuurcentrum Rotterdam (Wat betekent dit?)
logo AIR 4kl

Voordat je verder leest...

Vers Beton heeft jouw support nodig! Wij kunnen alleen blijven bestaan dankzij support van lezers. Maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Tim de Bruijn

Tim de Bruijn

Tim de Bruijn is opgeleid als stedenbouwkundig adviseur en houdt zich al jaren bezig met het functioneren van de stad in al haar facetten. Omdat stedenbouwkundig adviseur de lading van dit specialisme niet geheel dekt gebruikt hij daarvoor de term stedoloog. Momenteel is hij actief voor binnenstadsplatform RTM XL en voor ontwerpbureau Studio B Central.

Profiel-pagina
Lees 15 reacties
  1. Profielbeeld van Daan
    Daan

    Zonder gekkigheid: Ik heb dit gebied altijd bij uitstek een plek voor een nieuwe Rdamse rosse buurt gevonden. Is ook typisch des havens. Paar ‘foute’ kroegen erbij, en ik denk dat het de hele stad in de vaart der volkeren meesleurt.

    1. Profielbeeld van John
      John

      Sluit ik me volledig bij aan! Al is het maar omdat ik mijn geld niet graag naar Amsterdam of Den Haag laat wegvloeien..

      Je zou een nu leegstaand kantoorpand kunnen voorzien van “indoor steegjes”, zoals in Duitse steden gebruikelijk is (bv aan de Reeperbahn). Dit voorkomt ook in grote mate overlast voor omwonenden.

  2. Profielbeeld van ro
    ro

    De Bierhaven en Rederijhaven met de oude haven ‘landtongen’ hebben zoveel potentie (kijk een met google streetview)!! Deze plekken worden nu gedomineerd door lelijke, goedkope woningbouw met dode plinten (parkeergarages en vuilnisbakken). De koppen van deze landtongen hebben een fantastisch uitzicht – op de Leuvehaven – en goede bezonning, m.i. een ideale plek om iets voor de stad te doen i.p.v. het ontoegankelijke karakter!

    1. Profielbeeld van Thijs
      Thijs

      Persoonlijk vind ik deze huizen juist prachtig, aan het water en lekker laag tussen alle hoogbouw in. Het oogt echt als een gezellig ‘vissersdorpje’ midden in het centrum van Rotterdam.

  3. Profielbeeld van Stijn
    Stijn

    Kijk een keertje naar het hele Aker Bryge gebied in Oslo. Sloop toch dat Maritiem museum en die paviljoens en bouw er stoere gebouwen met referenties naar de haven. Je laat het Maritiem Museum en het Havenmuseum echt uitpakken door een onderkomen te realiseren waar de rijke historie van de haven echt uitgelicht wordt en waar de Rotterdammer trots op kan zijn. En tegelijkertijd pak je ook nog honderen bewoners mee die langs de Schiedamsedijk/ aan de Leuvenhaven komen te wonen. Ooit de uitgaansstraat van de stad, nu niet meer dan een tochtgat die je van de Coolsingel naar de Erasmusbrug brengt.

    Welke projectontwikkelaar met visie, centen en de juiste architecten gaat dit gebied met zoveel potentie tot wasdom brengen? Aan de potentie kan het niet liggen. Vrijwel alle nieuwbouwprojecten in Rotterdam lopen richting oplevering snel vol. Niemand koopt alleen meer van de tekentafel.

  4. Profielbeeld van Daan
    Daan

    Rdam moet eens beter naar A’dam kijken. Want werkelijk alle projecten daar zijn een doorslaand succes. Of het nou gaat om Noord, de O. Handelskade of Borneo-S: succes is verzekerd.

    Verschil met Rdam: In A’dam doen ze niet aan hoogbouwwaanzin.

    Wil Rdam nog iets gaan bereiken in stedenbouwkundig opzicht de komende jaren, dan is het een vereiste om te stoppen met die hoogbouwwaanzin. Want er is geen hoogbouwproject in Rdam dat enige relatie met zijn omgeving aangaat. Met zulke hoogbouw maak je geen stad, en sterker, je houdt iedere mogelijke ontwikkeling tegen.

    Rdam moet een humuslaag aanleggen. Misschien bedoel ik dat met ‘rosse buurt’. Goeie bouwblokken van 20 a 30 m hoog. Kiosken op straat. Dereguleren. Laten krioelen.

    Misschien dat er dan over een jaar of 250 eens wat meer druk op de grond komt met een natuurlijke(!) hoogbouwontwikkeling tot gevolg.

    Ik denk dat die hoogbouwwaanzin een uiting van hengelen naar trots is. Fallusmania. Wat dat betreft is mn pleidooi voor een rosse buurt niet eens zo gek… ;-)

    1. Profielbeeld van Stijn
      Stijn

      Hoogbouw is het handelsmerk van de stad en staat symbool voor de vooruitgang. Dat er nog veel beter kan op maaiveld klopt, maar heeft geen klap te maken met de hoogte.

      Dat in Amsterdam alles succesvol wordt komt omdat daar een enorme druk op de markt staat waardoor er altijd veel geld naar projecten toevloeit. Dat komt de kwaliteit ten goede. Heeft wederom geen klap met de hoogte te maken. Dat men meer oog moet hebben voor de beleving op straatniveau ben ik met je eens, maar om dan te pleiten voor laagbouw lijkt me onzin.

      Als je wil dat het gaat krioelen moet je naar 25000 inwoners per vierkante kilometer minimaal in het centrum. Dan krijg je een centrum dat zelfvoorzienend is en dynamiek uitstraalt. We zitten nu op iets van 15000. Wil Rotterdam echt potten breken dan moet er een ambitieuze groeistrategie voor het centrum uitgesproken worden qua inwoneraantal. Er is zat ruimte en juist door de hoogte in te gaan kun je het benauwde van de oud-Hollandse steden vermijden. Rotterdam is (gelukkig) geen Amsterdam en moet dat ook niet willen. Laat Rotterdam lekker eigenwijs doen, laat het lekker broeien.

      1. Profielbeeld van Daan
        Daan

        Een blik op Rdam leert dat er een verband bestaat tussen hoogbouw en een slechte plint cq relatie met de omliggende omgeving.

        Omgekeerd zie je in Adam laagbouw en goede interactie met de omgeving.

        kennelijk is er toch een omgekeerde relatie tussen hoogbouw en een goede relatie met de omgeving. Ik constateer dat slechts. Maar als Rdam slechte stedenbouw voor lief neemt vanwege een uit minderwaardigheidsgevoel voortkomende fixatie op hoogbouw, moet ze dat natuurlijk zelf weten.

      2. Profielbeeld van Stijn
        Stijn

        Een blok van een paar lagen voor een goede interactie met de straat en daar bovenop een toren kan dezelfde beleving geven. Dat veel gebouwen worden ontworpen als stand alones ben ik met je eens. Moet je niet willen en bederft de samenhang. Ook daarin kan je van steden leren die met hoogbouw wel een spannende samenhang weten te creëeren. Ik ben overigens niet tegen stedelijke blokken hoor, maar ook niet tegen hoogbouw. Er moet alleen wel een goed idee achter zitten. Misschien maar een wethouder voor plinten aanstellen en daar beleid op laten maken.

      3. Profielbeeld van Tim de Bruijn
        Tim de Bruijn

        Je verband klopt gewoon niet. Er zijn genoeg wolkenkrabbers die een prima relatie hebben met de straat. In Rotterdam Montevideo bijvoorbeeld of WTC. En Delftse Poort binnenkort ook want die komt vol met publieke functies te zitten in navolging op het DE cafe.

        Ik kan ook een hele lijst opnoemen met lage gebouwen met waanzinnig slechte plinten. Maritiem Museum en Mainport Hotel om er maar 2 te noemen in alleen al het Maritiem District.

        Totale onzin om er een hoog versus laag discussie van te maken dus. Het gaat om het maken van kwaliteit.

        @Stijn
        15.000 halen we in het centrum niet eens nu. Laurenskwartier/stadsdriehoek zit tegen de 10.000 aan. Een wijk als het Scheepvaartkwartier zit zelfs maar op 3000. Eens dat dat flink omhoog moet. 25.000 zou een mooi streven kunnen zijn, dan moet je dus naar zeker 60.000 inwoners en dat is een gigantische ambitie als je bekijkt hoeveel je dan zou moeten bouwen.

  5. Profielbeeld van Daan
    Daan

    Stedenbouw is trouwens iets waar ze in Rdam nauwelijks meer aan lijken te doen. Ontwikkeling gebeurt niet in samenhang. Toen Adam z’n grachten aanlegde hadden de daar gebouwde panden allemaal twee blinde muren omdat rekening werd gehouden met te bouwen belendende panden. In Rdam gebeurt dat niet. Daar gaat men ervan uit dat een pand bij oplevering volledig af moet zijn, aan alle kanten. Alles staat zo op zichzelf. Soort facebookcity: alle egootjes zijn zichzelf aan het profileren, in concurrentie met andere gebouwen. De ontwikkeling van Rdam past wat dat betreft wel bij deze tijd.

  6. Profielbeeld van ro
    ro

    Je moet ook de huidige partijen uitdagen om mee te werken aan de levendigheid van het gebied. Aan de wijnhaven zit de Hogeschool Rotterdam. De plint van dit gebouw doet absoluut niets met de straat. Mijn advies: transformeer de plint (low key manier), gooi het open, plaats de cafetaria op de hoek. Kijk naar het voorbeeld van TENT aan de Witte de Withstraat.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.