Kunst & Cultuur6 januari 2015

Hoe staat jouw hoofd?

Vers Beton schrijft elke maand een column in de Uitagenda Rotterdam, het gratis culturele uitgaansmagazine. In de dubbele editie van januari en februari tipt Ferrie de historische tentoonstelling Tweehonderd jaar Koninkrijk en signaleert en passant een comeback van autoriteit.

Vroeger keken mensen anders. Bekijk een fotoportret uit 1930 en je ziet het meteen: die persoon is rijk/arm, links/rechts, katholiek/communistisch, boer/burger. Na de oorlog verandert dit. Je ziet ineens niet meer wat iemands klasse of afkomst is. Bekijk een foto van Juliana die klungelig op de fiets stapt (1967), en je begrijpt wat ik bedoel: Dat had ook tante Sjaan uit Vreewijk kunnen zijn.

De foto van Juul op de fiets is nu te zien in de Kunsthal, met tientallen andere afbeeldingen van tweehonderd jaar Nederlandse geschiedenis. Het zijn prenten, foto’s en reclamefolders uit de beroemde verzameling ‘Atlas van Stolk’. Een welgestelde Rotterdamse houthandelaar, Abraham van Stolk, begon deze collectie in 1835, met als doel de complete Vaderlandse Geschiedenis in kaart te brengen, van de Batavieren tot zijn eigen tijd.

Romantiek in de file
Romantiek in de file Beeld: Marc Kolle - Ik Rotterdam

‘Majoor van Stolk’ (zijn grootste hobby was schieten) was het toonbeeld van het klassieke gezag. Ik denk dat hij aanvoelde dat de alleenheerschappij van de regentenklasse eindig was, en dat hij daarom alle veranderingen in verleden en heden wilde vastleggen. Portretten van hem tonen een autoritaire man in lichte vertwijfeling: Hij draagt een imponerend militair kostuum en een snor als een kathedraal, maar zijn ogen staan zorgelijk. Abraham moet hebben beseft dat anarchisten, socialisten en communisten aan zijn stoelpoten zaagden.

De Tweede Wereldoorlog is een scharnier in de tentoonstelling. De oude Europese orde wordt vervangen door een optimistisch monsterverbond van commercie, massacultuur en democratisering. De positie van de vrouw verandert, de koloniën worden onafhankelijk, en het traditionele gezag wordt een dienstbare overheid. In de beeldvorming zie je de gezichtsuitdrukkingen veranderen. De Surinaamse vrouw kijkt zelfverzekerd in de camera, de agent leunt ontspannen tegen een muurtje, de minister drinkt een pilsje.

Toch bekruipt me een ongemakkelijk gevoel als ik de beeldvorming van de negentiende en twintigste eeuw overzie. Volgens mij is autoriteit bezig aan een comeback. Kijk ik nu om me heen, dan zie ik arrogante gezichten op reclameposters, boze hoofden van politici en felle blikken van politie-agenten (die nieuwe pakjes werken ook niet mee). Benieuwd wat ze daar over honderd jaar van denken.

Tweehonderd jaar Koninkrijk – Atlas van Stolk is tot 8 maart te zien in de Kunsthal Rotterdam

Reageer of deel op Social Media

Tags:Abraham van Stolk, autoriteit, Juul, kunsthal, uitagenda en Uitagenda Rotterdam

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Westzeedijk 341, 3015 AA Rotterdam
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *