Stedelijke ontwikkeling & architectuur2 april 2015

Petra Blaisse: “Het Collectiegebouw is een belediging voor Boijmans”

Is het Museumpark een park, een tuin, een kunstwerk of dat allemaal tegelijk? En wat gaat het Collectiegebouw voor impact hebben op deze publieke ruimte? Ontwerpster Petra Blaisse, betrokken bij de totstandkoming van het Museumpark, spreekt zich uit over het Collectiegebouw.

Petra Blaisse over het Collectiegebouw
Petra Blaisse over het Collectiegebouw Beeld: Jeroen van de Ruit

Sinds museum Boijmans van Beuningen vorig jaar het ontwerp voor een nieuw Collectiegebouw presenteerde, woedt er een felle strijd om het plan. Het gebouw moet een publiekstoegankelijk depot worden, waarin zowel de collectie van het Boijmans als particuliere collecties kunnen worden opgeslagen en getoond. Met name de locatie, het Museumpark, doet veel stof opwaaien.

Dit park zal door de komst van de spiegelende pot van architectenbureau MVRDV een compleet ander aangezicht krijgen. Een stem voor of tegen het Collectiegebouw is dus automatisch een stem tegen of voor het Museumpark in zijn huidige vorm.

Voorstanders van het depot bekritiseren het weinig groene karakter van het park. Tegenstanders bepleiten de waarde van een open ruimte in het centrum van de stad. Wat is de waarde van deze groene strook?

Die vraag stond centraal vorig jaar bij een lezing van ontwerpster Petra Blaisse, die vanaf het begin betrokken was bij het ontwerp van het park. Blaisse, die met haar bureau Inside Outside op dit moment in Rotterdam te zien is met een installatie in Huis Sonneveld, vertelde over de tijd waarin het park ontworpen is. “Ik was aanvankelijk alleen betrokken als vertaler voor hoofdontwerper Yves Brunier. Maar ik groeide in mijn rol. Later werd ik ook als ontwerper actief betrokken bij de uitwerking en de aanleg van het park.”

Onnatuurlijke landschappen

OMA, als derde partij betrokken bij het ontwerp van het park en ontwerper van de aangrenzende Kunsthal, had de Franse landschapsarchitect voorgedragen. Blaisse: “Hij was een grappige jonge knul die duidelijk veel talent had. Hij had een enorm schilderachtige fantasie, die hij inzette om een soort onnatuurlijke, ik noem het synthetische, landschappen te maken. Dat past ook in de Franse traditie van landschapsontwerp. Hij zette de natuur naar zijn hand.”

Het Museumpark werd in 1993 opgeleverd. Tijdens de aanleg van het park overleed Yves Brunier, waardoor het park één van zijn weinige voltooide ontwerpen is.

De inzet van de gemeente toentertijd was duidelijk: maak van het Museumpark een kunstwerk, dat functioneert als verbindend element voor alle instellingen rondom het park. Blaisse: “We hebben het park ontworpen als aaneenschakeling van belevenissen. Via een aantal kamers brengt het park je vanuit het drukke stadsleven naar de Kunsthal en maakt je zo ontvankelijk voor de kunst. Achtereenvolgens kom je door een witte tuin met appelbomen, een urbaan, opgetild vlak en ten slotte loop je via een bruggetje over een romantische tuin. De Kunsthal met het blauwe plein is de vierde en laatste kamer.”

Wat tijdens de avond in het Nieuwe Instituut bewust niet ter sprake kwam, was het Collectiegebouw. In haar atelier in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt neemt Petra Blaisse desgevraagd echter geen blad voor de mond: “Ik denk niet dat het Museumpark zo’n verandering kan absorberen. Sterker nog, ik denk niet dat het Boijmans het kan absorberen. Wat er nu van de plannen bekend is, ziet er zo groot en bot uit dat het hele park opnieuw zal moeten worden ontworpen. En in verhouding tot het Boijmans, dat een heel elegant monument is, is het een belediging. En daarmee wil ik niet zeggen dat MVRDV geen goed bureau is, maar ik vind dit gebaar totaal de kracht en de schoonheid van het Boijmans ondermijnen. Dus als ik het Boijmans en de gemeente was, zou ik het gebouw verkleinen en helemaal opnieuw laten ontwerpen.”

Kunt u zich voorstellen dat een ander ontwerp op deze plek wel aanvaardbaar zou kunnen zijn?

Nee, eigenlijk niet. Het programma is simpelweg te groot. Ik ben natuurlijk subjectief, want ik ben deel van het team dat het Museumpark destijds ontworpen heeft en een bewonderaar van Yves Bruniers werk. Maar zoals Riek Bakker (destijds directeur Dienst Stadsontwikkeling Rotterdam, red.) zegt: geen enkel ontwerp mag heilig verklaard worden. Ik maak dat ook vaak genoeg mee met mijn ontwerpen. Ze vergaan, of worden weggehaald. Maar in dit geval zijn er een paar andere redenen waarom ik er toch waarde aan hecht.

Allereerst was het de opdracht om met dit langwerpige park alle gebouwen rondom het Museumpark met elkaar te verbinden. Die kwaliteit verlies je. Daarnaast is het Museumpark een werk van een bijzonder talentvolle landschapsontwerper die niet meer leeft. Daarom zou ik het erg mooi vinden als het erfgoed wordt en dus beschermd.

Hoe kijkt u naar de discussie die nu rondom het park ontstaan is?

Ik ben blij dat er een discussie is, dat het niet stilzwijgend passeert. Ik vind het goed dat de Rotterdammer zijn mond open doet. Met alle kritiek van dien. Natuurlijk kun je zeggen dat het park anders of beter kan.

Ik heb zelf veel waardering voor de leegte in Rotterdam. Dat geeft een bepaalde vrijheid van invulling. Het park biedt de mogelijkheid afstand te nemen van de bebouwde omgeving.

Architectuurhistorica Marinke Steenhuis noemde het Museumpark een verfijning in de stad, na al het wederopbouwgeweld destijds. Was het ontwerp bedoeld als reactie op wat er tot die tijd in Rotterdam gebouwd was?

Ja, zeker. Het is een soort juweeltje. Maar wel een juweeltje van die tijd, eind jaren tachtig, begin jaren negentig. Het is niet zozeer een kritiek op de stad, eerder een experiment. Daarom zijn de verschillende routes door het park zo belangrijk.

Je hebt de fast lane, waarover je efficiënt door het park loopt, en juist een route waarbij je door het park dwaalt en alle kamers kunt beleven. Eigenlijk is het een soort kitschtuin, overdreven theatraal.

De romantische tuin met een slingerend paadje met boomschors, dat heeft iets van een miniatuurtje. Je bent er zo doorheen, maar het gaat om het idee dat je door een tuin meandert die vol is van geuren en kleuren die veranderen met de seizoenen.

Naar aanleiding van de bouw van de ondergrondse parkeergarage is het Museumpark heringericht. U was daarbij betrokken. Wat is er veranderd?

Het concept van de vier kamers is nog hetzelfde. In de eerste kamer is een ander soort bomen geplant, acacia’s. In twee kleuren, dat leek ons levendiger. Aanvankelijk was het idee dat ze nog zouden worden geknot, zodat het sculptuurachtige, vreemde wezens zouden worden. Uiteindelijk hebben we het zo gelaten, als romantisch wuivende bomen.

Het opgetilde plein is beschilderd met de Europese vlag. Nu kan het park eindelijk echt gaan groeien en settelen. Want er is veel te veel aan gemorreld.

Tot slot, wanneer is een park af?

Eigenlijk nooit helemaal. Maar na een jaar of vijftig kun je zien, als het goed onderhouden is, wat ermee is bedoeld. Die vierhonderd meter tuin vertelt één verhaal. Het zou mooi zijn als dat volwassen kon worden. Maar ik vind het nu af en toe ook al heel mooi. Er zijn momenten dat je denkt: ‘Wauw, het is echt al wat.’
air - over de stad gesprokenDe sectie architectuur en stedelijke ontwikkeling van Vers Beton wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het architectuurcentrum van Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Boijmans van Beuningen, collectiegebouw, Depot en museumpark

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

kaart: Museumtuinbrug, 3015 Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *