Voor de harddenkende Rotterdammer

Een plastic zakje danst door de lucht, het valt op de grond om direct daarna opgepakt te worden door de wind. Het zakje maakt een pirouette en een plié zoals de lichte kniebuiging van een ballerina. Het lijkt een witte ballerina met als decor een rauwe bakstenen muur en op de grond bladeren in dezelfde roodbruine tint.

De ambient muziek van Thomas Newman zwelt aan. De gewaarwording van zoveel poëzie uitgedrukt door een stukje afval is intens. Zo intens dat de maker van de film zegt: ‘(…) it helps to remember, I need to remember, sometimes there’s so much beauty in the world I feel like I can’t take it.’ Deze filmscène uit American Beauty laat een blijvende indruk achter op het netvlies. Wervelende bladeren met stukjes afval worden voortaan geassocieerd met dramatische schoonheid.

Rotterdam is geen schone stad. Er wordt flink gepoetst, elke dag trekken de mensen van de schoonmaakdienst erop uit. De stoepen worden gebezemd en kleine karretjes zuigen met een roterende borstel het afval op. En toch waaien ook in deze stad plastic zakjes op. Ze verzamelen zich op intieme plekken of blijven net als schapenvacht aan scherpe hekken haken.

Maar niet in het stationsgebied. De rode loper, de met rood natuursteen geplaveide strook tussen het station en de Kruiskade, wordt schoon gehouden. Geen blad ligt er langer dan een ochtend, geen peuk langer dan een half uur. Dit is de entree van de stad die zojuist is opgeschoond.

Bushokjes CS
Illustration by Rachel Sender originally for Beeldkanon Beeld door: beeld: Rachel Sender

Oplettende kijker

Het succes van de vernieuwing van het stationsgebied met de recent opgeleverde stationshal en de rode loper heeft kleinere ingrepen in de publieke ruimte overstemd. Alleen de oplettende kijker ziet, staand voor het stationsgebouw in zijn ooghoeken ook de abri’s van het busstation. Aan de Conradstraat, ingeklemd tussen de oksel van het station en het Groot Handelsgebouw, ligt het busstation. Boven de asfaltplak waar de bussen de dienst uit maken, bieden deze hokjes soelaas voor het oog. Het Central District, gedomineerd door de kleuren grijs van het Groot Handelsgebouw, de Nationale Nederlanden, het Station en de bestrating is hier verlicht door fladderende bouwwerkjes in subtiel roze.

Deze stalen overkappingen zijn van het architectenbureau Maxwan. Rients Dijkstra, medezaakvoerder van het bureau, is niet toevallig ook de supervisor van het stationsgebied. Er bleek onvoldoende geld voor een buitengewone overkapping over het middenperron van de bussen, waardoor een wildgroei van kleinere bushokjes dreigde. Dijkstra pleitte voor een investering van het geldbedrag voor doorsnee abri’s in een alternatieve wachtruimte en kreeg de ontwerpopdracht. Het resultaat van de architectonische studie zijn drie baldakijnen, één neerhangend en twee opbollende vlakken op vier ferme poten.

De passagiers die op deze plek een moment tussen aankomst en bestemming beleven, hebben een passende markering gekregen. De haast tijdens de reis wordt benadrukt met een suggestie van beweging en dynamiek in de vorm van de daken. Het bol staan en het neerklappen doen denken aan de beweging van vlaggen of het uitkloppen van dekens. Tegelijkertijd is de vluchtigheid van het ogenblik gevat in de ijlheid van de constructie. Hoewel de poten standvastig lijken, zijn het in wezen dunne stalen platen die een even zo dun dak dragen. De stalen daken lijken elk moment weg te kunnen waaien.

Natte schoenen

Wanneer tijdens het wachten de schoenen of broekspijpen nat worden, zal dat ongemak de architecten moeten worden vergeven. De wind komt tijdens een forse regenbui onder het dak en voert dikke druppels tot onder het bouwwerk de sokken in. De bushokjes bieden geen bescherming, het dak is te hoog en de wachtruimte wordt niet omsloten. Eerder maken de abri’s de plek herkenbaar en geven het busstation een eigen identiteit. Tussen alle kolossen is hier een eigenzinnig element toegevoegd.

Het oog wordt bedrogen en dat is het krachtige van het ontwerp. In al zijn subtiliteit is het echt Rotterdams. De paviljoens bestaan uit vier samengestelde dakvlakken die elk alsnog te groot zijn voor een bouwbedrijf.

Voor het fabricageproces is gebruik gemaakt van een techniek uit de Nederlandse scheepsbouw. De bushokjes zijn gemaakt van koud gewalst staal en hebben de bolling gekregen bij een scheepsbouwer. Deze verwerking van het materiaal maakt het taaier dan de meer gebruikelijke warme verwerking van staal, waardoor het niet verder zal buigen. Extra aandacht is uitgegaan naar de afwerking: het moesten geen olietankers maar luxe jachten worden.

Verluchting

Spijtig is alleen dat de architecten er niet in zijn geslaagd de gemeente en exploitant te overtuigen ander dan het standaard assortiment windschermen en bankjes te plaatsen. Of omgekeerd is het jammer dat er geen opdracht is gegeven voor het ontwerp van bijpassend meubilair. De willekeurig geplaatste zitelementen van de stad en de doelmatige windschermen van de exploitant komen de plek als geheel niet ten goede.

Maar de speelsheid van de overkappingen zijn een verluchting van de plek. Dit beeld wordt versterkt door het idee dat de bouwwerken enigszins misplaatst zijn. De schoonheid van het dansende afvalzakje is onverwacht. Datzelfde geldt voor de bushokjes van Maxwan. De plek wordt omgeven door grootstedelijke gebouwen die zwaar op de grond staan.

Tegelijkertijd verwacht een reiziger naast het station functionele, fantasieloze en met name vandalismebestendige gedrochten. In plaats daarvan wordt deze verrast door een eloquente en tedere verschijning. De roze constructies zijn een licht herkenningspunt in de omgeving. Het grote contrast van de overkappingen op deze plek bevestigt de schoonheid.

air - over de stad gesproken

De sectie architectuur en stedelijke ontwikkeling van Vers Beton wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het architectuurcentrum van Rotterdam. (meer info)

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Elsbeth Ronner

Elsbeth Ronner

Elsbeth is afgestudeerd architect, liefhebber van de stad en van mooie woorden. Ze werkt met haar collega’s van Lilith Ronner van Hooijdonk aan autonome projecten in de buitenruimte en klassieke opgaven in opdracht.

Profiel-pagina
sender

Rachel Sender

Illustrator

Rachel Sender (illustrator) is nieuwsgierig naar mensen. Wat doen ze, waarom en hoe? Maar ook wil ze weten hoe wij als mensen ons gedragen in een stedelijke omgeving. Haar werk concentreert zich op die vragen. Dat maakt haar illustraties geschikt voor redactionele toepassingen. Door haar ervaring als grafisch ontwerper gaat ze vrij om met ruimte, verhouding en kleur. Het is fleurig en speels en maakt de kijker op slag medeplichtig.

Profiel-pagina
Lees 16 reacties
  1. Profielbeeld van Pim Smit
    Pim Smit

    “Wanneer tijdens het wachten de schoenen of broekspijpen nat worden, zal dat ongemak de architecten moeten worden vergeven.”
    Ik ben het dan meteen kwijt.
    Maar, maak er roze wapperende dakjes op en dan is de burger happy. Dan ook nog twee gele ballen op het plein. Een gouden haan op de punt van de stationsoverkapping. De winkels in de passageslechts toegangkelijk voor reizigers die hebben ingecheckt en Rotterdam staat bovenaan op de Roughguide….
    Tsjonejongejonge….

    1. Profielbeeld van Rob Kaper
      Rob Kaper

      Rotterdam Centraal is gebouwd voor reizigers, dat inchecken is toch geen issue. Het zal toch wel meevallen met het aantal niet-bezitters die speciaal met de auto naar Rotterdam Centraal gaan om dáár iets te kopen terwijl diezelfde winkels ook gewoon in de stad te vinden zijn.

      1. Profielbeeld van Pim Smit
        Pim Smit

        We hebben het hier dus over architectuur, infrastructuur, organisatiekunde en flowmanagement. Als ik dan deze ontwikkelingen zie is in mijn optiek iedereen op zijn eigen eilandje bezig. Mensen die dus van de ene kant van het station naar de andere kant willen wandelen, al was het maar een touristisch kijkje, worden onderscheiden van ‘betalende’ reizeigers. Er is talloze malen aangegeven dat de incheckpoortjes ook onderaan de opgang naar de perrons konden worden geplaatst zodat de passagierstunnel ook een winkelpromenade kon zijn.
        Dat dit niet gerealiseerd is beschouw ik als enorme misser en zwlfs een voorbeeld van blind ontwerp-egoïsme. Ik denk dan:”Nie vir koper.”

      2. Profielbeeld van Joey
        Joey

        Nee, dat is niet mogelijk, want je krijgt die mensenmassa (in een volle intercity passen 1200 mensen) nooit door acht poortjes per perron (okay, 9, want er zal er ook eentje bij de lift moeten staan).

      3. Profielbeeld van Pim Smit
        Pim Smit

        Maar dan komt het op de verantwoordelijkheid van reizigers aan. Je kunt je voorstellen wat er gebeurt als je niet gewoon een hamburger kunt halen….

      4. Profielbeeld van Joey
        Joey

        Sorry, ik neem al vijf jaar dagelijks de trein, als ik iets aan de gemiddelde reiziger moet toevertrouwen (die niet eens snapt dat je op de roltrap ook kan lopen), dan vallen er doden (door verdrukking bijvoorbeeld).

      5. Profielbeeld van Margot Smolenaars
        Margot Smolenaars

        Wie al die mensen zijn: onder andere de bewoners van Noord, die het station als doorgaande weg naar het centrum gebruiken. Het klopt dat daar de fietstunnel voor te gebruiken is. En toch vind ik het (al dan niet expres) ‘vergeten’ van die functionaliteit van een station nogal een forse fout.

      6. Profielbeeld van Rob Kaper
        Rob Kaper

        Bewoners van Noord gebruiken met name de Schiekade of Statenweg, lijkt me. Bewoners van de Provenierswijk inderdaad niet, maar als je op maximaal een paar straten van van een station gaat wonen in het centrum van een grote stad lijkt mij dat je wel een ov-chipkaart op zak hebt. Ik snap gewoon echt niet waarom daar zo moeilijk over gedaan wordt.

      7. Profielbeeld van Tim de Bruijn
        Tim de Bruijn

        Haha, mee eens Rob. Mensen die zo dicht bij CS wonen maar toch geen OV-chipkaart bezitten worden terecht bestraft hiermee. Lekker door de saaie lage fietstunnel lopen. Lekker puh.

      8. Profielbeeld van Joey
        Joey

        Zo laag is die tunnel niet. Kan er met mijn 195cm gewoon doorheen fietsen zonder m’n haar te verliezen.

        Verlies helaas wel m’n gehoor door al die bezorgscooters die er doorheen racen, maar da’s een ander probleem.

  2. Profielbeeld van Joey
    Joey

    Het ziet er leuk uit maar het is totaal niet functioneel. Leuk voor landen waar het nooit waait of regent, maar we wonen in Nederland. Niet alleen omdat de regen naar binnen waait, maar ook omdat al het water gewoon van het dak af stroomt. Had daar nou een soort regenpijp gemaakt…

    Wat wel goed is: Die draaiende stoelen :-)

  3. Profielbeeld van Eeva Liukku
    Eeva Liukku

    Ik word ook erg blij van de vrolijke roze bushokjes. Verfrissend om verfijnd design in het Rotterdamse straatbeeld tegen te komen, en dat het niet een perfect functionerende overkapping is vind ook wel heerlijk rebels :)

  4. Profielbeeld van Jeroen
    Jeroen

    Als design niet functioneert dan is het gewoon mislukt. Het zal vast architectonisch prima uit te leggen zijn (blijkt dus hier ook in het verhaal), maar de gebruiker van deze bushokjes schieten hier natuurlijk niets mee op. Dat de NS/Prorail(?) en de gemeente akkoord gaan met zo’n dikke middelvinger naar de busreiziger is natuurlijk opvallend.

  5. Profielbeeld van Emily
    Emily

    Ik vind het busstation echt zo enorm lelijk en totaal onpraktisch! Is er zo’n mooi treinstation gebouwd, zetten ze er een paar spuuglelijke babyroze partytenten naast die geen enkele beschutting bieden voor de wachtende reizigers.
    Ze hadden beter een bustijdenbord in de grote hal van CS neer kunnen zetten, nu moet je als het regent naar buiten rennen om de vertrektijd te zien en moet je vervolgens weer terug naar binnen (of naar Lebkov) rennen als je droog wilt wachten. Boeh!

  6. Profielbeeld van Tim de Bruijn
    Tim de Bruijn

    Bij een kunstwerk kan je een dergelijke poetisch neergeschreven mening prima verkopen. Mooi of lelijk en waarom. Niemand hoeft het daar over eens te zijn. Heb zelf een hekel aan zwerfvuil en het vergelijk van deze overkappingen met zwerfvuil maakt mijn beeld er niet beter op. Maar goed mijn mening is ook maar 1 mening en niet zo interessant.

    Probleem is dat het hier om een gebruiksvoorwerp gaat waar de gebruiker praktische eisen aan stelt. Deze overkappingen voldoen op geen enkele manier aan het doel waarvoor ze zijn gemaakt. Ze bieden totaal geen beschutting. Bij goede regen sta je beter ver er vandaan dan eronder.

    Als je dan ziet wat voor station er is neergezet, dan komt de busreiziger er wel heel erg karig vanaf. De tramreiziger ook al trouwens, al hebben die niet te kampen met niet functionerende overkappingen maar de lelijke standaard abri’s en te smalle perrons. Die bieden dan in ieder geval nog wel een beetje beschutting.

    De bus is duidelijk het ondergeschoven kindje geweest. Maxwan heeft ons blijkbaar behoed van een busstation vol lelijke abri’s. Maar wat er voor in de plaats is gekomen heeft de busreiziger weinig aan. Ik ben daar niet vergevingsgezind over, het is namelijk geen kunstwerk. Gewoon mislukt ontwerp dus.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500