Wetenschap en onderwijs27 mei 2015

“Als je slechts volle zalen wilt, kun je beter een econoom op het toneel zetten”

Rotterdamlezing over de waarde van kunst in de stad

Tijdens de Rotterdam Lezing op 1 juni geeft universitair hoofddocent Liesbeth Noordegraaf-Eelens haar visie op de publieke waarde van kunst: architectenbureau ZUS bouwt een nieuwe gemeenschap onder de oude Hofbogen, Wunderbaum verwerkt het trauma van de bewoners van Pendrecht in theater op locatie. “Kunst zou als sport in de samenleving verankerd moeten zitten.”

Liesbeth Noordegraaf-Eelens, mei 2015 Beeld: Ruben Hamelink

We hebben afgesproken in Café Floor, de kantine van de Rotterdamse Schouwburg. Die twee delen het dak en het wifinetwerk. De perfecte plek om het over kunst te hebben, zou je denken. Maar van de 41-jarige econoom en filosoof hoeft het niet meer uitsluitend op deze locatie te gebeuren. Soms moet de kunstenaar zijn publiek bezoeken.

Hoe het anders kan

“De waarde van kunst wordt te veel in geld uitgedrukt, of in bezoekersaantallen. In een rapport van de Raad van Cultuur staat dat kunst goed is, maar dan bedoelt men vaak dat het toeristen of hoogopgeleiden naar de stad trekt. Dat is mooi, maar kunst heeft meer te bieden. De taak van de kunstenaar is het stellen van de vraag ‘Hoe kan het anders?’, en dat idee in de hoofden van mensen krijgen. Een econoom stelt die vraag omdat het efficiënter moet, een arts omdat het gezonder moet. Maar kunst is de enige discipline die die vraag zelf kan stellen, puur om het stellen van de vraag. Mensen nemen dat mee voor de rest van hun leven, zodat ze ook thuis en op hun werk over verschillende perspectieven gaan nadenken.”

Kijkers aan de kunst

Als programmaleider Humanities ontwikkelt Noordegraaf onderwijsprogramma’s met betrekking tot kunst en cultuur voor studenten van het Erasmus University College, een academisch studieprogramma met internationale focus. Dat doet ze niet alleen om kunst in de koppies van studenten te krijgen, maar ook om ze de stad in te trekken en echte Rotterdammers van ze te maken.

Kunst in de koppies van studenten krijgen en echte Rotterdammers van ze maken

“We vragen studenten: programmeer één avond het Rotterdams Philharmonisch. Hoe ziet die avond eruit? Ze moeten dan het hele orkest verkennen. Afspreken met de dirigent, praten met de artistiek directeur maar ook met de marketingmanager. Het concertbezoek daarna gaat dan leven aan meerdere kanten.
“De colleges zijn populair. Iedereen komt altijd, oma’s gaan nooit dood. Ik zie het als de taak van een universiteit om mensen in aanraking te brengen met werelden waar ze zelf niet of nauwelijks bij in de buurt komen.”

Hoogopgeleiden die je in aanraking moet brengen met kunst? Dat lijkt de laatste doelgroep die je hierin moet stimuleren. Maar ook met studenten gaat het niet altijd van een leien dakje, vertelt Noordegraaf.
“De meeste studenten kenden het Rotterdams Philharmonisch niet. En de moderne kunst die we ze bij TENT lieten zien vonden ze grote onzin. Totdat we ze context gingen bieden.”

Potje kunst kijken

“Kunst zou als sport moeten zijn. Mijn zoons zitten op voetbal en die jongens zijn altijd voetballers. Op vakantie is het eerste wat ze doen vriendjes zoeken, teams samenstellen en het spel spelen. Kinderen zouden zo ook van jongs af aan een kunstmentaliteit moeten ontwikkelen. Met sporten begin je idealiter ook niet pas op je achttiende.”

“Mensen vragen me soms wat ik nou precies bedoel. Een vriend van me vertelde dat hij zijn broer voor het eerst mee had genomen naar het museum. Zijn broer was enthousiast en wilde vaker teruggaan. Ik zei: Dat hij teruggaat is mooi, maar waar het om gaat is dat het museum nu in je broer is gaan zitten.”

Het museum is nu in je broer gaan zitten

Het museum kan natuurlijk ook naar die broer komen. Door het raam van Floor kijken we aan tegen de coulissen van het Vlaamse openluchttheater Marius. Zij spelen Figaro, midden op het plein, buiten de Schouwburg.
“Wunderbaum speelde een paar jaar geleden op Pendrecht een voorstelling gebaseerd op de verhalen van bewoners van afbraakflats in die wijk. De acteurs konden de gevoelens van de bewoners verwoorden zoals ze dat zelf niet hadden gekund. Samen hebben ze ontdekt wat kunst kan bieden. De flatbewoners kwamen naar de voorstelling kijken en organiseerden buurtbarbecues. Het moet geen leermodel zijn, waarbij de kunstenaar wel even komt vertellen hoe men tegen de dingen aan moet kijken. ”

De waarde van kunst zit dus niet alleen in het aantal verkochte kaartjes. Maar moet een kunstenaar zich dan helemaal niet bezig houden met geld verdienen?
“Geld verdienen hoort erbij. Maar eerst moet hij aan zijn publiek verantwoorden waar hij mee bezig is. Er moet wederzijdse interesse zijn. Werk dat alleen voor de kunstenaar zelf interessant is, doet ‘ie maar onder de douche. En als het publiek de waarde van kunst inziet, dan verkopen de kaartjes zichzelf. De Kuip zit toch ook iedere zondag vol?”

Liesbeth Noordegraaf-Eelens houdt 1 juni 2015 de jaarlijkse Rotterdamlezing. Deze vindt plaats in de Hofpoort, 20e verdieping, Hofplein 20. Tijd: 20:00 uur. De toegang is gratis. Meer informatie en aanmelden.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Erasmus University College, kunst en cultuur, rendementsdenken, rotterdamlezing, wunderbaum en ZUS

Sectie: Wetenschap en onderwijs

kaart: Hofplein 20, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *