Kunst & Cultuur24 juni 2015

Slavernijmonument: zwaar onderwerp, licht materiaal

Het slavernijmonument van Alex da Silva aan de Lloydstraat

Iedere maand kijkt Sara Wiersma voor Vers Beton naar kunst in de openbare ruimte. Deze keer: het slavernijmonument van Alex da Silva, aan de Lloydstraat. Een zwaar onderwerp uitgevoerd in soms verrassend lichte elementen.

Slavernijmonument van Alex da Silva Beeld: Rosanne Dubbeld

Geen brons maar staal. Een bewuste keuze van Alex da Silva, de maker van het Rotterdamse Slavernijmonument. Geen té zwaar materiaal voor een onderwerp dat van zichzelf al zo beladen is. Toch oogt het verroeste staal waarmee de sculptuur – een gestileerde schip – op de Lloydkade is gemaakt, massief. De lichtere figuren die op het dek staan nemen een andere rol in. Het zijn slaven die zich ontpoppen tot lichtvoetige dansers. Ze lijken zich te verheffen boven hun lot.

Bevrijdend

Op 16 juni 2013 werd het monument onthuld. Precies op tijd voor het jaarlijkse Keta Koti op 1 juli. Tijdens deze feestdag herdenken we de afschaffing van de slavernij in Nederland. In 2013 was dit precies 150 jaar geleden. Een treffend moment voor een mónument, kortom. Alex da Silva (1974, Angola) liet zich bij het maken van het beeld inspireren door dans: “Dans is niet alleen bevrijdend, maar brengt ook culturen samen.”

Bevrijding is exact wat het beeld uitstraalt. Aan de ene kant is het een herinnering aan een tragische periode uit de geschiedenis. Een eerbetoon aan de slachtoffers ervan. Aan de andere kant is het een bevrijdend beeld, zoals Da Silva zelf zegt. De slaven dansen zich letterlijk los uit hun gevangenschap. Waar de eerste figuur nog volledig geketend is, heeft de laatste zijn kettingen los om zijn enkels hangen. Het beeld getuigt van een zwaar verleden en een hoopvol heden.

Lees ookOude KoeienBeeld op zwartZo keek Rotterdam aan tegen zwarte personen

Slavenhandel in het Lloydkwartier

Rotterdam was actief betrokken bij het Nederlandse slavernijsysteem, dat van 1621 tot 1863 duurde. De locatie van het monument is geen toeval. In het Lloydkwartier handelden kooplieden in wapens, aardewerk en sterke drank. Deze goederen werden geruild voor slaven die uit Afrika kwamen. In totaal werden ruim 60.000 Afrikaanse slaven met Rotterdamse schepen naar Suriname en de Nederlandse Antillen vervoerd.

Het Scheepvaart en Transport College aan de Lloydkade, waar het beeld voor de deur staat, heeft het geadopteerd. Dankzij de Gemeente Rotterdam en het CBK is het monument tot stand gekomen, maar de school integreert de thematiek van de slavernij in hun onderwijs. Opdat wij niet vergeten.

"Het gaat je onder de huid zitten, het zet je aan het denken"

Van geketend naar ongeketend

Aan de Lloydkade tref ik Herbert (60), werkzaam bij het Scheepvaart en Transport College: “Het is een sprekend beeld. Van geketend naar ongeketend. Er zijn hier vaak groepjes mensen die de afschaffing van de slavernij komen herdenken.”

Ook de Duitse Gertrud en Hildgard die op fietsvakantie zijn, vinden het beeld treffend: “Het gaat onder je huid zitten, zet je aan het denken. Het is een serieus beeld en daarbij prachtig vormgegeven.”

Talia (29) merkt op: “Als Rotterdam zo’n grote rol heeft gespeeld in de tijd van de slavernij, vind ik het wel schandalig dat er zo weinig aandacht voor is. Dit beeld is belangrijk en de reden dat het er staat helemaal terecht.”
Ricardo (19) die in de buurt woont, wist eigenlijk niet wat het beeld precies voorstelt: “Ik vind het wel mooi. Zeker op deze plek, met de grote schepen die erachter langsvaren. Nu ik weet wat ermee bedoeld wordt, kijk ik er beter naar.”

Verleden en toekomst ineen

Een eensgezind oordeel deze keer. Het Slavernijmonument wordt gewaardeerd om hoe het eruit ziet én om de betekenis die het uitdraagt. De beladen geschiedenis waarbij Rotterdam ooit actief betrokken was, is nooit meer uit te wissen. Maar op de plaats des onheils staat nu een beeld. Een monument. Om te gedenken. Solide en tegelijkertijd licht. Verleden en toekomst ineen. De verankerde tekst op de flank van het schip zegt eigenlijk genoeg: Het lichaam dat slaaf is vertrekt, de ziel die vrij is blijft.

Slavernijmonument van Alex da Silva. Beeld: Rosanne Dubbeld

Op 30 juni 2015 om 19 u vindt bij het slavernijmonument de Rotterdamse Herdenking Nederlands Slavernijverleden plaats. Op 1 juli is er het Keti Koti festival in het Wijkpark aan de West-Kruiskade.

Klik hier voor meer info over Keti Koti Rotterdam en de herdenking

Reageer of deel op Social Media

Tags:alex da silva, buitenkunst, lloydstraat, scheepvaart en transportcollege, slavernij en slavernijmonument

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: lloydstraat, rotterdam
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *