Human interestPolitiek27 juli 2015

Aboutaleb in Zomergasten: de menspoliticus in optima forma

Veel Rotterdammers keken gisteren naar het optreden van Aboutaleb in Zomergasten. Vincent Cardinaal deed dat ook voor Vers Beton. Onze burgemeester zat goed in zijn vel en had de touwtjes in handen, toch heeft Vincent wel een advies: show, don’t tell, Ahmed. Ook illustrator Femke van Geffen geeft haar eigen interpretatie van de uitzending.

'De weg naar school' Beeld: Femke van Geffen

Beste Ahmed,

Zo, daar zat je, aan tafel bij een andere Rotterdammer in een studio in Hilversum. De ogen van heel intelligent Nederland, en misschien ook wel iets minder intelligent Nederland, op je gericht. We zagen beelden van een man, joggend langs de Kralingse Plas en van diezelfde man, een stuk jonger – docerend in een of andere redactieruimte. Of was het een klaslokaal? We zagen je met de ambtsketen om de nek aan de Coolsingel, op de dag dat je burgemeester werd.

Je gaf in het introductiefilmpje aan dat je de ‘mens’ achter de burgemeester wilde laten zien. Een aantal van je burgers zaten zondagavond samen in de bioscoop, om collectief naar je optreden te kijken. Dan ben je als eerste burger van een stad geslaagd. De mensen vertrouwen je, en zijn trots op je.

De menspoliticus

Wilfried de Jong viel met de deur in huis, en vroeg zich af waarom iemand de ‘mens’ achter zijn professie wilde laten zien. Je kwam er niet helemaal uit, behalve dan dat het je heilzaam leek als de kijker je als iets anders dan een burgemeester zou zien. Gek misverstand, dat bij wel meer politici heerst – alsof we er allemaal vanuit gaan dat jullie géén mensen van vlees en bloed zouden zijn.

Met je wens om de ‘mens Aboutaleb’ te laten zien schetste je onbewust de transformatie die dit programma heeft doorgemaakt. Ooit was het de speeltuin van intellectueel Nederland – en ging het gesprek over de fragmenten van de gast, vaak een wat stichtelijke en pretentieuze ‘ideale tv-avond’. De laatste 15 jaar is het een marathoninterview geworden. De fragmenten staan nu in dienst van de opdracht om zo veel mogelijk los te peuteren over het persoonlijk leven van de gast.

Het aardige aan jouw uitzending – en ik gebruik nadrukkelijk jouw – was dat eigenlijk vanaf de start duidelijk werd dat jij beide uitersten van het concept Zomergasten vertegenwoordigt. Ja, je wilde de mens tonen, maar die was per definitie verbonden aan de politicus. Ik kan denk ik niemand opnoemen bij wie die combinatie zo natuurlijk is. Je bent de menspoliticus in optima forma.

Je gaf college, en je hield de touwtjes in handen. Wat zat je verder goed in je vel – deze rol schikt je. Je hield het drie uur moeiteloos vol.

De kleine bokser

Het eerste fragment sprak boekdelen. Mohammed Ali tegen Joe Frazier, in Manilla. Je repte van een kleine Marokkaanse jongen, een Berber, en dat dit zijn eerste tv-herinneringen waren. Dat wil ik best geloven, maar we konden ook direct aan de slag met de metaforische kwaliteit van deze keuze. Je vertelde van zeven kilometer wandelen naar school, van pestkoppen vermijden, van je langzaam losmaken van je geboortedorp. De kleine Ahmed, in de wieg gelegd om zich een weg naar een beter bestaan te boksen. Daarna ontstond de eerste rode draad – poëzie. Of, hoe je een geboren communicator bent. Nee, je had zelf niet voor de poëzie gekozen. Waarom werd niet echt helder. Even dacht ik omdat je vindt dat zoiets voor vrouwen is, maar het was volgens mij eerder een gevolg van ‘roeping’. Zie daar de tweede rode draad van deze uitzending – je ziet de politiek als een roeping. Niet voor niets ging het tweede gedeelte bijna helemaal over profeten. Daarover straks meer.

'zachte kracht' Beeld: Femke van Geffen

Ik wil je eerst nog even meegeven dat ik het ‘Idols-voor-poëzie’-fragment waanzinnig vond. Helaas verpestte je het bijna zelf door direct na afloop de kwaliteiten van een vrouw met hoofddoek te gaan roemen. “Zie je wat allemaal onder die hoofddoek zit!?” – je hijgde er zelfs een beetje bij. Terwijl – het door iedereen van gebrek aan ziel betichte Abu Dhabi, dat zomaar een miljoenenprogramma over gedichten maakt…en wij in het westen maar holle talentenjachten brengen. Die konden we ook zonder je schoolmeestertoevoeging collectief in de zak steken. Show, don’t tell, Ahmed.

De regisseur

Daarna kwamen we bij het midden van je uitzending. Inmiddels deed je ook zelf geen moeite meer om te verbergen hoezeer persoonlijke drijfveren voor jou verbonden zijn aan je beroep. Ook werd duidelijk hoezeer je deze uitzending had geregisseerd. Een – fraai – betoog over stad boven staat volgde, en daarna, exáct halfweg dit college kwamen Wilders en Charlie Hebdo op de proppen.

Was het toeval dat de regie je gezicht al in full close-up had toen je over je vader in relatie tot Wilders begon? Het doet ook er ook niet echt toe, want Nederland kreeg een politicus te zien die zonder een centje pijn het persoonlijke universeel maakte. Hier werd deze aflevering definitief een masterclass die tot in lengte van jaren gedoceerd zal worden bij mediatrainingen. Je vraagt je af waarom je partij nog dweept met Samsom en Asscher. Maar dat terzijde. Je stelde de indringende vraag of Geert Wilders misschien persoonlijk aan je vader wil uitleggen waar hij heen moet volgens hem.

Wel was je denk ik iets te zeker van het succes van deze passage, want aansluitend bracht Wilfried je nog bijna in de problemen. Eerst kwam er een vreemd twistspel over hoe je als ‘politicus’ en als ‘mens’ verschillend tegen de aangiftekwestie aankeek. Toen een warrig betoog of je al dan niet het premierschap ambieert. “Je zou hier toch als mens zitten?” riposteerde Wilfried dan ook terecht.

Lees ookPolitiekAhmed Aboutaleb: “Ik doe niet aan politiek, ik heb een stad te managen”

De uitlegger

Het meest veelzeggende gedeelte over wie jij bent als menspoliticus kwam met de ‘Rot op!’-passage. Het volgende viel De Jong niet op, maar mij wel. Ik parafraseer: “Ik heb Rot op! uitgelegd in Washington, in Parijs, in Abu Dhabi. En ik kom het op verzoek overal uitleggen.” Uitleggen. Niet praten, niet debatteren, discussiëren of wat dan ook, nee – je komt het uitleggen. Hier kregen we een écht kijkje in de ziel. Ahmed Aboutaleb – een roepingspoliticus, die de ‘lead pakt’ (jouw woorden) en het uítlegt.

Na dit mocht het geen verrassing zijn dat je een lofzang op profeten begon. We kregen Gandhi, Mandela, Jezus, Mohammed. Stiekem was dit het spannendste deel van de avond. Je zei dat een natuurlijk leiderschap voor jou prevaleert. Dan hoef je niet eens democratisch verkozen te zijn. Neem Mandela, misschien wel het meest ambivalente product van verkiezingen versus leiderschap. Het presidentschap kwam hem bijna als geboorterecht toe, vond je. De bewondering straalde onze huiskamers in.

Er zat een vreemde opwinding in hoe je zélf tegen het charisma van dit ‘natuurlijk leiderschap’ aanschurkte, en tegelijk bescheiden probeerde te zijn. Een keer trapte je in de val van Wilfried. Hij memoreerde een ‘man die sprak na Van Gogh en Charlie Hebdo’. “En die heet Aboutaleb” – zo sprong je net wat te gretig in op zijn suggestie.

Dat geeft overigens niets. Ik denk dat we politici veel te vaak belonen voor (valse) bescheidenheid. En ook ik heb liever een profeet dan een premier. Een mens die losstaat van de partijen, en poëzie en retorica tot de max kan toepassen in zijn metier. Daar hebben we zeker behoefte aan.

De man met roeping

Zo kwamen we bij het einde. Wat ik van je geleerd heb staat hierboven. Wel vond ik het opmerkelijk dat je graag benadrukte dat natuurlijke leiders niet verkozen zijn, alsof je kanttekeningen plaatst bij het democratisch proces. Daar ben je zelf toch ook 100 procent een product van? Alhoewel: verkozen ben je volgens mij zelden. Behalve toen je in 2006 op de lijst van de Amsterdamse PvdA stond. Je koos ervoor wethouder te blijven, ondanks de meeste stemmen. Daarna ging je in gestrekte pas van staatssecretaris naar burgemeester. Vind je de volksvertegenwoordiging een te langzaam voertuig? Ik zou het bijna gaan denken. Pas je op dat je jezelf niet teveel een uitverkorene begint te voelen?

Je passage in Zomergasten was doorleefd, berekenend, soms dubieus en altijd enerverend. Dat je college gaf, en daarmee stiekem campagne voerde, zal ik je niet kwalijk nemen. Dat is als een vos verwijten te gaan watertanden zodra deze het kippenhok waarneemt. Wel nog een kritiekpuntje. Goed, laten het er zelfs twee zijn.

Waar waren de vrouwen? We zagen ze als artiesten, maar een leidinggevende rol leek je ze niet toe te dichten. En hoewel je humaan overkwam, en voor een politicus zeer benaderbaar was, heb ik toch niet veel over de privémens-Ahmed geleerd. Waar was je tijd in Amsterdam? Je familie? Wat doe je eigenlijk buiten het politicus-zijn? Mijn gok: niet veel, behalve voor je vader zorgen, poëzie vertalen en naar de moskee gaan. Je hebt nu eenmaal een roeping, he?

Blijf je nog even bij ons voor je naar Den Haag gaat? Als het trouwens maar niet die vreselijke Europese Commissie wordt over zes jaar.

Warme groet,

Vincent

PS – Waarom in ’s hemelsnaam Out of Africa als keuzefilm? Je liet bijna tien minuten uit Gandhi zien – notabene je held! Het is nog een betere film ook.

'vrijheid aan iedereen die schept' Beeld: Femke van Geffen
Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:#zg15, Aboutaleb, Ahmed Aboutaleb, burgemeester Aboutaleb en zomergasten

Secties: Human interest en Politiek

kaart: VPRO, Hilversum, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *