Advertentie

Pionect top banner_V2
Voor de harddenkende Rotterdammer

Deze week stond er op het stationsplein een proefopstelling van Kissing Earth, het beeld van de Deens-IJslandse kunstenaar Olafur Eliasson. Het beeld krijgt een storm van kritiek over zich heen. Er wordt gediscussieerd over de grootte, over de prijs en over de locatie. Men heeft onderschat hoe snel de inwoners gehecht zijn geraakt aan de aanblik van hun nieuwe station met het bijbehorende plein. Het is alsof de Rotterdammers via hun protest tegen dit werk hun liefde verklaren vóór de leegte, een fata morgana uit de tijd dat de stad nog plat lag.

DSC00762
Beeld door: beeld: Ossip van Duivenbode

Toch kan het beeld op één manier slagen. Mits zich in de toekomst het volgende scenario ontvouwt.
Als eerste blijft het beeld zo groot, want XXL past bij deze stad. Een kleine wereldbol heb ik ook nog wel op mijn kinderkamer staan.
De mecenassen weten het wel beter dan de schreeuwende Facebookpagina’s: ze nemen geen genoegen met een goedkopere uitvoering. De wethouder houdt voet bij stuk. Er wordt nog een miljoen aan privaat geld binnengehaald. Daardoor staan de beste materialen ter beschikking aan de beste vakmensen.
De onthulling haalt de internationale pers en de Lonely Planet gebruikt het als cover van hun nieuwe Rotterdamgids. Het gemor verstomt snel.
Na de onthulling spelen kinderen in de spiegelende bol. Iedereen in Rotterdam is nu in Antartica geweest. ‘Bij de bollen’ is de meest populaire plek geworden om af te spreken in de stad. Onder de plek waar de twee wereldbollen elkaar raken, signaleert men menig kussend stel met een selfiestick.
Als de dagen verglijden, vergeet men hoe het lege plein eruit zag. Het waait er in ieder geval nog genoeg, dus Rotterdammers voelen zich nog thuis. Dat de bollen het zicht ontnemen op de Calypso komt eigenlijk wel goed uit.
Dan, zo’n maand na de opening, publiceert Eliasson een open brief in het NRC én de New York Times:

‘Kunstkenners weten dat mijn werk gaat over ervaringen en belevenissen, en dat het vaak poëtisch speelt met landschappen, locaties, ruimtes en de tijd. Ik werk niet met platte symboliek. Ik heb eerder al eens verklaard niet mee te doen aan kunstcompetities.
Daarom is het niet verwonderlijk dat ik van internationale kunstcritici veel vragen kreeg over mijn meest recente werk dat vorige maand in Rotterdam is onthuld. Ik zal bij deze daar een verklaring over afleggen.
Dit werk is inderdaad atypisch voor mij. Dat is een bewuste keuze. Voor één keer wilde ik niet spelen met water of licht, maar met de zelfperceptie van een volk. Rotterdammers kwamen op mijn pad als uitstekende slachtoffers. Ze troffen mij als het prototype van de chauvinistische en zelfvoldane stadsburgers. Ze meenden in een metropool te wonen. De hele wereld schreef immers over ze, want van alles hadden ze het eerste en het grootste. Dit omdat de stad ooit is gebombardeerd en vervolgens opnieuw opgebouwd. Iemand toonde mij zonder ironie een filmpje waarin de arbeidersmoraal op sentimentele wijze in beeld werd gebracht door opgestroopte mouwen, straatwerkers en havenarbeiders. Geen kunstenaar te bekennen. Dat een bombardement niet iets is om trots op te zijn en dat de holocaust een grotere leegte in de stad had geslagen, daar had niemand het over. 
Toen ik de stad bezocht, was men elke keer dronken van blijdschap als Rotterdam in de internationale pers werden besproken tussen vijftig andere steden op een of ander toeristisch lijstje. Hierdoor vergaten de Rotterdammers dat hun stad nog altijd te kampen had met grote armoede en werkloosheid.
Ze waren ook nog eens apetrots op het meest ongezonde en onsmakelijke gerecht dat ik ooit heb gezien, de zogenaamde ‘kapsalon’. Ik had er nooit van gehoord, maar ze meenden dat het net zo populair als de pizza was geworden. Zelfs hun nieuwe station was geïnspireerd op het goedkope bakje waarin het gerecht meestal wordt geserveerd. Zo groot was hun zelfoverschatting.
Afijn. De Rotterdammers bleken een gewillig onderwerp voor mijn nieuwste kunstproject. Ik werd gevraagd een ontwerp in te sturen voor een kunstwerk. Tussen de regels door begreep ik dat het werk een internationale trekpleister moest worden en dat het de wereldstad die ze meenden te zijn, zou verbeelden. Het beeld zou het eerste zijn dat bezoekers van de stad te zien krijgen.
Ik heb niet lang nagedacht. Ik moest een narcistisch werk maken, een werk waarin de stad zichzelf kust in de spiegel. Voor één keer kon ik uitpakken met de meest platte symboliek die ik kon bedenken: een wereldbol. Ik moest denken aan de Unisphere, die in de jaren vijftig nog stond voor vooruitgang en nu voor het vernietigende kapitalisme.
De Rotterdamse bestuurders en geldschieters vielen als een blok voor het meest populistische en simpele werk dat ik ooit heb gemaakt. Als centrum van de wereld zagen ze zich graag. De gewone Rotterdammers leken zich zorgen te maken over de locatie, in plaats van het werk zelf. Mijn plan was geslaagd.
Met deze brief en dit werk houd ik de stad een spiegel voor en laat ik ze graag in verwondering achter over wat ze hebben aangekocht.
Natuurlijk denk ik niet dat deze zelfvoldane zelfperceptie alleen Rotterdammers eigen is. Ik ben weinig volkeren, naties en culturen tegengekomen die niet de mening zijn aangedaan dat ze uitverkoren zijn. Kissing Earth gaat niet enkel over Rotterdam, maar, net zoals het prachtige werk van Ossip Zadkine in dezelfde stad, over het leed van een heel continent.
Ik maak mij namelijk in het bijzonder zorgen over de huidige toestand in Europa. Terwijl Europa wegkijkt van vluchtelingenproblematiek aan de grenzen, wordt het gegijzeld door nationalisme. Het idee van een gemeenschappelijk, solidair Europa lijkt verder weg dan ooit. Kissing Earth verbeeldt de zelfbevrediging van een naar binnen gekeerd continent.
Tot slot.
Ik voel me een beetje schuldig tegenover de zo vriendelijke medewerkers van het Centrum Beeldende Kunst, omdat ik ze heb voorgelogen over mijn intenties. Het werk zou alleen slagen als de geldschieters en bestuurders deze kleren van de keizer zouden aankopen zonder de echte betekenis ervan te kennen. Omdat ik weet dat deze onthulling Kissing Earth meer aandacht zal genereren, wat het werk in waarde en betekenis doet toenemen, hoop ik dat ze me willen vergeven.’

Als dit scenario zich daadwerkelijk ontvouwt, dan hebben we een buitengewoon, geniaal werk dat internationaal de aandacht trekt.
Als dit niet gebeurt, dan hebben we rotondekunst op een plein dat we net verkeersvrij hebben gemaakt.

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Eeva Liukku

Eeva Liukku

hoofdredacteur

Eeva Liukku (1983) begrijpt niet waarom mensen ergens anders zouden willen wonen dan in Rotterdam, maar heeft wel in Amsterdam wijsbegeerte gestudeerd.
eeva@versbeton.nl

Profiel-pagina
Ossip

Ossip van Duivenbode

Fotograaf

Ossip van Duivenbode (1981) is architectuurfotograaf. “Architectuur en stedenbouw zijn volledig in mijn bestaan verwikkeld. Als ik door een stad loop, ben ik continu aan het observeren. Wat is de invloed van een gebouw op de omgeving, wat zijn interessante details, hoe verhouden die zich tot de mensen?”

Profiel-pagina
Lees 24 reacties
  1. Profielbeeld van Daan85
    Daan85

    Ik had mijn mening nog niet gegeven over de bollen. LELIJK!
    Echt ik hoef ze niet. Ik hou van het mooie plein.
    Het is nog zo vers, open en nieuw. Blijf er van af!!!

  2. Profielbeeld van L. Snoek
    L. Snoek

    Wat zou het plein gezellig kunnen zijn zonder die bollen maar met een serie bankjes rondom.
    Mooie bankjes, kunstwerken, waar mensen even op kunnen uitrusten van het lopen in de stad.
    Zoiets als de Spaanse trappen in Vlaardingen met al die mooie bloemen, dat is pas een kunstwerk.
    Zulke banken zouden beslist niet misstaan op het plein, maar laat de middelste ruimte open.

    1. Profielbeeld van Daan85
      Daan85

      KLinkt als een heel goed idee. Ik vind dat Rotterdam sowieso een hoop plekken mist om te zitten en te genieten. Van mij mag heel dat lelijke Schouwburgplein voor aluminium en rubber op de schop voor een mooi park, fontein en hier en daar een kraampje.

  3. Profielbeeld van Monique
    Monique

    Ik mag toch aannemen dat dit artikel, met name gezien de inhoud van de fictieve brief van de kunstenaar, een ironisch bedoeld pleidooi TEGEN is! Toch… ???

  4. Profielbeeld van John
    John

    Ben erg gesteld op de ruimtelijkheid van het plein zoals het nu is. Schitterende marmeren vloer en mooi uitzicht op de Calypso en Manhattan hotel vanuit de stationshal. Dat doet je direct beseffen dat je een echte stad in wandelt. Dit nodigt meer uit dan de schaduw van twee grote ballen. Kissing world, where two worlds meet, so corny

  5. Profielbeeld van George Knight
    George Knight

    Tja, reageren op een hypothese gaat voorbij aan de werkelijkheid. Zoals de hypothese zelf. Achter de schermen beweegt het de laatste dagen heviger dan op het Stationsplein. De Partij voor de Dieren stelt vandaag raadsvragen aan het college of de aanbesteding wel correct is gelopen. Veel voorwerk speelde zich tot nu toe binnenskamers af in een commissie die om onnaspeurbare redenen een miljardair als voorzitter heeft. De echte hypothese zou wel eens kunnen zijn dat het werk er helemaal niet komt. Straks kan men bij Ladbroke inzetten op de vraag wat meer kans maakt: het Collectiegebouw van Ex of de ballen van De Bruin. Ik wed op Ex.

    Zie:
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2015/08/21/partij-voor-de-dieren-stelt-raadsvragen-over-aanbesteding-eliasson/
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2015/08/20/is-het-project-van-eliasson-bij-cs-rotterdam-correct-aanbesteed/

  6. Profielbeeld van Daan
    Daan

    Ik vind het dan weer wel een erg gaaf kunstwerk. Rdam heeft genoeg leegte, bijvoorbeeld van station Blaak tot en met Pompenburg, de Nieuwe Maas, Coolsingel, Blaak. Rdam wordt vooral stad door elementen toe te voegen een het decor van leegstaande kantoorgebouwen. Aandacht aan het plintniveau ipv zicht vanaf de Brienenoordbrug.

    Waarom zou je het plein voor CS leeg willen houden? Dat was het ook nooit van oudsher. Er stond altijd die scheepskajuit van dat jongerenkoor (nu bij de Boompjes). Daar was ook geen mens tegen.

    En het is natuurlijk gaaf om CS Rotterdam uit te lopen en er twee ballen te zien staan. ‘Een stad met ballen’, dat moet toch aanspreken. ‘Rotterdam, city of testosteron!’

    Die ballen moet gewoon effe goed worden geframed in die zin dat alleen ‘mietjes’ ertegen kunnen zijn. Net als tegen Buttplug. Een beetje Rotterdammer heeft EN twee ballen voor zn station, en een buttplugkunstwerk op een centraal plein.

    De grot vraag is nu alleen nog: Wat voor kunstwerk in deze trant moet er op de Binnenrotte komen??? -> Ballen, buttplug EN …. (?)

  7. Profielbeeld van r.v.dolron
    r.v.dolron

    Rotterdam gaat uit zijn bol alvorens op de trein te stappen. Hoeft niet hoor, die horror vacui. Zie installatie op de Maasboulevard/Boompjes…vervang de Willemsbrug door Rotterdam Centraal Station, en de maquette van de Maasbrug door een (alsjeblieft kleinschalige) maquette van de bollen Kissing Earth, en plaats deze naar analogie van het trompe l’ oeil van Kunst en Vaarwerk op het Kruisplein. Een kijkertje ervoor. Zo zie je ze, zo heb je er geen last meer van.
    Iedereen haar zin….toch. Wij ons plein, zij uit hun bol…ofzo.

    1. Profielbeeld van Ton
      Ton

      Ha!, dan ben ik ook kunstenaar! Ik kan niks, ik doe niks en ik maak niks!

      Bestaat de BKR nog?

  8. Profielbeeld van Hein Henderson
    Hein Henderson

    Een onjuiste analyse banner Rotterdammer en haar en zijn beleving, mening en perspectief.
    Men maakt zich druk om kunstwerk én plek.
    De Rotterdammer is van nature juist niet zelfingenomen.
    Uiterst goed weergegeven in een filmpje van Waardenberg en Rutger van Castricum.
    De lijstjes boeien neo Rotterdammers, die “t’s” plakken achter woorden waar ze niet horen.
    En zeker niet alles wat eerst werd afgekeurd verdient goedkeuring als het er is.
    Kabouter butplug is nog immer wanstaltig en ongewenst.
    Maar we maken er gewoon wat minder een punt van.
    Uiteindelijk de beste en meest tergende reactie voor de pretentieuze kunstenaar of erger zelfbenoemde kunst-/cultuurkenner; het verder negeren, onbelangrijk verklaren. Onnoemenswaardig, geen woorden verder aan vuil maken.
    “Hang er je jas an, dan heb t nog een functie”.
    Misschien kan er een fiets gestald worden in die bollen?
    “Ken je er een vuilniszakkie in hange?”
    Het artikel slaat de plank mis.
    Maakt kenbaar dat de autrice niet luistert, maar een zelfgecreëerde gedachtenspinsel aan de Rotterdammer oplegt.
    Iets dat nogal on-Rotterdams is.
    Amsterdam heb ‘t.
    De Haag wil ‘t.
    Rotterdam hebbet nie nodig.

  9. Profielbeeld van Raymond
    Raymond

    Anderhalf miljoen ekkies voor een ‘spiegel’ om de trotse Rotterdammer te vertellen dat kapsalon goor is en er nog steeds armoede bestaat in de stad.
    Nou, mijn immense dank gaat uit naar deze combi-Scandinaviër voor deze ongelooflijk ‘prachtige’ boodschap.
    Een verkiezingsfolder van Groen Links in m’n brievenbus was goed geweest.

  10. Profielbeeld van Ed de Vos
    Ed de Vos

    Ja, je kunt me nog meer vertellen. Ieder gat volplempen hoort er niet meer bij in Rotterdam anno 2015. Dit is gewoon veel en veel te groot voor dit plein. Zoek er maar een andere plek voor, de Maasvlakte bijvoorbeeld.

  11. Profielbeeld van Daan
    Daan

    En over dit stuk. Als mensen klagen over een lelijk ding op het plein, betekent dat niet ineens een soort poetische ‘terugverlangen naar leegte als net na de oorlog’. Het is een beetje onzin om overal maar diepe betekenis achter te zoeken. Als je dat wilt moet je misschien een interessanter verhaal vinden om over te vertellen. Ik vind die bollen ook lelijk, goedkoop en verpest het uitzicht, zo simpel is het. Niks oorlog trauma :)

  12. Profielbeeld van Ger v.d.Windt
    Ger v.d.Windt

    De ECHTE en helden en kunstenaars van Rotterdam , waren zij die de stad weer hebben opgebouwd De mannen , die van steen en metaal weer huizen bouwden voor de Rotterdammers. We hebben al een bepalend beeld voor Rotterdam. Stond vroeger recht tegenover het station. De man met het gat in het lichaam. Stad zonder hart van Zadkine. Mooi plek voor dit beeld . Thans verstopt naast het Maritiem museum. Drukt m.i. goed uit wat die plek betekend.
    Strandballen kopen we wel bij de Action of zo

    1. Profielbeeld van Daan
      Daan

      Een monument is natuurlijk belangrijk. Maar nu ben ik persoonlijk geen fan van dat wanhopige beeld. Het straalt letterlijk geen hoop uit. Geen positiviteit voor het herbouwen van de stad. Ik vind het dus prima dat dat verdrietige ding verplaatst is. Naar een hoek waar we prive kunnen rouwen, maar niet continu door naar beneden getrokken worden. Kijken naar de toekomst! Dat is wat Rotterdam nodig heeft. Vind ik dan.

  13. Profielbeeld van Sjoerd
    Sjoerd

    Kunst moet toch tot iets inspireren, geen open deuren intrappen. Dit is symboliek zonder diepgang, ook als nu opeens de immigranten problematiek er met de haren bijgesleept wordt. Er zijn nog erg veel lelijke plekken in de stad, laat echte kunstenaars daar eens iets neerzetten waar we blij van worden.

  14. Profielbeeld van Margreet
    Margreet

    Mocht het scenario zich zo ontvouwen -wat ik niet hoop, want ik pas ervoor om het ‘slachtoffer’ te zijn van een of andere cynische betweterige kunstenaar en de Lonely Planet kan me al helemaal gestolen worden- dan zal ik het ding ook niet na een tijdje enorm gaan waarderen en blijft het voor mij een lompe sta-in-de-weg die de kwaliteit van de ‘open’ ruimte volledig teniet doet. Om over de kosten nog maar te zwijgen.

  15. Profielbeeld van Bart W
    Bart W

    Geniaal.
    Het is geen wereldbol maar een dobber. Lokaas voor Randstedelijke bestuurders die happig zijn op meer zelfvertrouwen…

  16. Profielbeeld van George
    George

    Nee sorry, ik vind het nog steeds een afschuwelijk ding. Totaal geen draagvlak vanuit de samenleving en het haalt de dynamiek (die steeds beter wordt) van het plein er compleet uit.

  17. Profielbeeld van Jeroen
    Jeroen

    Mooi stuk.

    Zo gaat het hier tenslotte altijd. Men vindt het niets totdat het er is. Dan is het typisch Rotterdams.

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500