Kunst & Cultuur14 augustus 2015

Peter de Krom: ‘Ik heb een haat-liefdeverhouding met dit dorp’

Prijswinnend fotograaf over Hoek van Holland, stokstaartjes en vierkante bomen

Fotograaf Peter de Krom mocht drie Zilveren Camera’s op zijn naam schrijven, won de serieprijs van De Kracht van Rotterdam en wordt met grote regelmaat gepubliceerd in Vrij Nederland en NRC Handelsblad. Nu is het tijd voor nieuwe plannen. Fay van der Wall sprak hem erover tijdens een wandeling door zijn woonplaats én belangrijkste onderwerp: Hoek van Holland.

Peter de Krom Beeld: Willem de Kam

Hoekse Huiskraai

Het is begin juli en de mussen vallen dood van het dak. Op deze bloedhete dag stappen er weinig mensen uit de trein op station Hoek van Holland Haven; de meesten verkiezen een halte verder te reizen, naar het strand. Peter de Krom wandelt het dorp in. Op een lantarenpaal is een gekopieerd A4’tje geplakt met een afbeelding van een vogel erop. “De Hoekse huiskraai. Dat is een vogelsoort die nergens in Europa voor komt, behalve hier. Er is ooit een stelletje met een boot uit Egypte meegekomen, in de jaren negentig. Dat is een populatie van een stuk of dertig kraaien geworden. Maar omdat het ongewenste exoten zijn, worden ze nu door een jager afgeschoten. Typisch zoiets geks dat in Hoek van Holland gebeurt.”

Het vreemde karakter van het dorp fascineert De Krom. “Ik heb hier altijd gewoond. Maar een paar jaar ben ik weg geweest, toen ik in Breda studeerde. Juist als je afstand neemt van iets bekends, kan je er objectief naar leren kijken. Als ik in het weekend thuiskwam, zag ik pas wat een rare plek het hier is. In de winter is Hoek van Holland een totaal andere plek dan in de zomer. Alleen al door het huisjeskamp zijn er in het hoogseizoen zo’n duizend tot tweeduizend bewoners extra, op de tienduizend die er al zijn. De mensen van hier zijn vrij bekrompen en als daar de mensen van de huisjes bij komen, brengt dat ook andere meningen mee. Het zijn mensen die meer van de wereld hebben gezien en een grotere bek hebben. Dat zorgt voor meer gezelligheid. In de zomer woon ik hier met veel plezier, maar de winter is afzien. Ik heb een haat-liefdeverhouding met dit dorp.”

We lopen het centrale dorpsplein op. “Het Brinkplein is ooit tot lelijkste plein van Nederland verkozen. Ik vind het zelf ook afschuwelijk. Alles hebben ze vierkant gemaakt, zelfs de bomen zijn vierkant geknipt. Dorpen waar vierkante bomen groeien zijn typerend voor een grote mate van bekrompenheid en controledrift. Het is een metafoor voor hoe de mensen denken: rechtlijnig. Zelfs de bomen moeten gecontroleerd worden. Je vindt dit in dorpen door het hele land. Het heeft iets zieligs, maar het fascineert me ook.”

De politie treedt op tegen naaktlopers: 'blote billen' worden bekeurd. Deze vrouw komt vragen of 'dit' nog wel mag. Beeld: Peter de Krom

Kleinburgerlijkheid

Via een omweg ontdekte De Krom zijn talent voor fotografie. Toen hij op zijn 23e zijn werk als geluids- en lichtman zat was, kon hij nog precies vier jaar studiefinanciering krijgen. Omdat hij wel eens een foto had gemaakt werd het de kunstacademie. “Ik had toen nog nooit van documentairefotografie gehoord, ging nooit naar een museum.” Ondanks een matig portfolio werd hij toegelaten aan het Sint Joost in Breda. “Eenmaal in het eerste jaar dacht ik: shit, waar ben ik aan begonnen.” Na een worsteling met het kunstonderwijs viel in zijn tweede jaar het kwartje. “Ik vond altijd al overal wat van, en in fotografie kon ik dat verbeelden en aan andere mensen vertellen.”

Na zijn afstuderen in 2010 wilde hij niet in Breda blijven. “Ik stond toen al ingeschreven voor een woning in Rotterdam, toen ik me realiseerde dat de belangrijkste thema’s in mijn werk in Hoek van Holland voor het oprapen liggen. Kleinburgerlijkheid, kuddegedrag, daar is het hier een broedplaats van. Nu woon ik in het oude huis van mijn moeder.”

Het is hier een broedplaats van kleinburgerlijkheid en kuddegedrag

Hoewel De Krom het dorpse karakter van Hoek van Holland benoemt, is het plaatsje bestuurlijk al honderd jaar onderdeel van Rotterdam. “In de 150 jaar dat Hoek van Holland bestaat, heeft het nooit de tijd gehad een eigen identiteit te ontwikkelen. Door onder andere de invloed van de scheepvaart is er veel import en export van bewoners geweest.”

Ook de oorlogen van de twintigste eeuw hebben er huisgehouden. “Er hebben hier Duitse soldaten gezeten, Amerikaanse, Schotse, Canadese, Engelse. Overal zijn ze vandaan gekomen in een periode van 75 jaar. Dat heeft zijn invloed gehad. Nu moeten we onderdeel van Rotterdam zijn. Maar hoe precies, dat weten we nog niet. Toen burgemeester Aboutaleb hier laatst op bezoek was, noemde hij Hoek van Holland ‘het strand van Rotterdam’. Toen kwam er boe-geroep uit het publiek.”

De Scootrangers Maassluis op weg naar de Avondvierdaagse van Hoek van Holland. Beeld: Peter de Krom

Troposcatter

Ondanks het grote succes dat De Krom als fotograaf heeft, was hij niet tevreden. Sinds kort noemt hij zichzelf ook ‘creatief adviseur in militair erfgoed’. “Als puber in Hoek van Holland is het bijna vanzelfsprekend dat je door de bunkers heen ravot. Bij mij wekte dat een interesse op, het prikkelde mijn fantasie. Ik wilde er meer over weten en ging bij het lokale museum werken en rondleidingen geven. Nu wil ik mijn historische kennis combineren met mijn kunstenaarschap.”

Hij adviseert en zoekt naar nieuwe manieren om het militair erfgoed in Hoek van Holland in te zetten. “Die bunkers zijn gebouwd door de Duitsers als een onverwoestbaar element van de Atlantikwall. Nu staan ze op instorten omdat er wortels doorheen groeien. De natuur neemt het over. Omdat ik dit werk er nu bij doe, ben ik minder gaan fotograferen. Tot voor kort heb ik het heel erg druk gehad, en dat is ook wel misgegaan.”

Af en toe vind ik het nog steeds moeilijk om tijd voor mijn relatie te maken

Begin dit jaar werd De Krom geopereerd aan een hernia in zijn onderrug, veroorzaakt door het vele en zware werk dat hij als fotograaf deed. Maar hij ondervond niet alleen de fysieke gevolgen van het harde werken. “Voor het eerst in hele lange tijd heb ik nu een jaar verkering. Af en toe vind ik het nog steeds moeilijk om daar tijd voor te maken. Best confronterend is dat.”

We lopen de duinen in, waar De Krom aanwijst waar de ingangen van de bunkers liggen en hoe ver het gangenstelsel zich onder het onschuldig ogende duindoorn uitstrekt. Op de top een huisje, een grote antenne en iets dat als schotelantennes oogt. “Dat is een Troposcatter, een overblijfsel uit de Koude Oorlog, waarschijnlijk de laatste die er nog is in Europa. Het is een communicatiesysteem, een voorganger van de satelliet. Deze kaatste signalen via een luchtlaag, de troposfeer, naar de volgende post toe. Het ziet eruit alsof het uit een James Bond-film komt en staat hier als industrieel erfgoed.”

Na het sluiten van het naaktstrand emigreerden de 'stokstaartjes' naar de publieke duinen, waar naaktrecreatie verboden is. Beeld: Peter de Krom

Oerdriften

Ter hoogte van de surfschool stappen we de duinen in. Dit is het terrein van de stokstaartjes: exhibitionistische mannen die naakt vanaf duintoppen naar elkaar loeren, flirten en contact maken. Over deze mannen maakte De Krom een succesvolle fotoserie. “De stokstaartjes bestaan al zo’n dertig jaar. Eerst zaten ze in de duinen achter het naaktstrand, daar had niemand er last van. In 2012 hebben ze dat gebied afgesloten. Daardoor zitten ze nu zuidelijker, achter de strandhuisjes, waar ze overlast veroorzaken.”

In de moderne maatschappij willen we onze omgeving cultiveren, maar oerdriften hou je niet tegen

De gemeente nam maatregelen. “De stokstaartjes hebben een natuurlijke vijand gekregen: bereden politie. Maar net als hun Afrikaanse soortgenoot waarschuwen ze elkaar als de vijand in aantocht is, vanaf de hoogste duintoppen. In de moderne maatschappij willen we onze omgeving cultiveren, grip op alles hebben. Maar bij onszelf lukt dat maar moeilijk. Oerdriften hou je niet tegen. Dat vind ik hier zo interessant aan.”

Het versieren gebeurt met allerlei subtiele gebaren en lichaamstaal. “Dat spel kan soms uren duren. Daarom besloot ik om ze te gaan filmen. Van een grote afstand, met een telelens, dagenlang. Van dat materiaal maak ik nu een natuurdocumentaire, met hulp van Kees Moeliker.” Terwijl we door de duinen lopen, duiken er her en der naakte, of bijna naakte mannen op in het uitzicht. De een laat zich, bij het zien van een man en een vrouw die duidelijk niet tot de doelgroep behoren, weer rustig tussen het duingras zakken. Anderen blijven stoïcijns staan. Een enkeling begint met de heupen te draaien en in onze richting te wenken.

Rijkswaterstaat onderhoudt de kustlijn van Nederland. Door zand op te spuiten (zandsuppleties) wordt het zand op de stranden en de zeebodem vlak voor de kust weer aangevuld. Beeld: Peter de Krom

Goede snor

Als we even later op de Badweg langs Restaurant Boulevard lopen, vertraagt De Krom zijn tred. “Kijk, dat is een hele mooie man, zie je dat?” zegt hij met een knikje naar de man die voor de deur staat. De camera die al de hele tijd werkeloos om zijn schouder bungelt, wordt razendsnel voor zijn oog geschoven. “Wat een goede snor!”

Niks is geënsceneerd, daar hecht ik veel waarde aan in mijn werk

De situaties in De Kroms foto’s lijken soms te absurd om waar te zijn, en ogen gestileerd. “Mensen vragen me best vaak of ik situaties manipuleer, maar ik kan oprecht zeggen dat er niks geënsceneerd is. Daar hecht ik heel veel waarde aan in mijn werk. Ik laat graag de context zien waarin iets gebeurt. Daarom neem ik afstand van mijn onderwerp. Tegelijk laat ik ook altijd heel veel weg, om wel een vraag op te roepen: wat gebeurt er nou eigenlijk?”

Het werk van Peter de Krom lijkt zich in een zelfde lijn te bevinden als het televisieprogramma De Hokjesman, of de Exactitudes-serie van Ari Versluis en Ellie Uyttenbroek. Op een antropologische en observerende manier laat hij Hoek van Holland zien als een kleinburgerlijke microkosmos waarin heel Nederland weerspiegeld wordt. In een tijd van globalisering en het verdwijnen van de grenzen lijken we soms harder dan ooit op zoek naar een Nederlandse identiteit. Wellicht ligt daarin dan ook het succes van De Kroms fotografie. Hoe dan ook, het dorp zal niet lang meer zijn thuis zijn. “Dit is het laatste jaar dat ik in Hoek van Holland woon. Daarna verhuis ik naar Rotterdam. Maar dan wil ik wel graag een vakantiehuisje op het huisjeskamp. Dan word ik een Rotterdammer aan zee.”

Reageer of deel op Social Media

Tags:fotografie, Hoek van Holland, Peter de Krom en stokstaartjes

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Prins Hendrikstraat 285, 3151 AK Hoek van Holland, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *