The Next Economy20 augustus 2015

The Next Economy: de makers zijn alvast begonnen

The Next Watte?

De burgemeester, de wethouder, Stadsontwikkeling, het International Advisory Board 2015, de Rotterdam Economic Council, het IABR 2016 en de Agenda Stad vinden allemaal dat onze stad The Next Economy nodig heeft. Niemand weet nog precies wat dat inhoudt. Iets met duurzaam, iets met data en iets met lokale productie. Maar hoe? Wanneer? In de serie The Next Watte? Mattijs Taanman en Janjoost Jullens zoeken naar tastbare verschijnselen en doen verslag. Deel 1: de maker movement.

Effe maken

Het lievelingetje van de next economy, nu al, is de maker movement. Haar etalages zijn de makerspaces: open werkplaatsen met 3D-printers en –scanners, lasercutters, CNC-machines en nog veel meer. Hier komen studenten, ingenieurs, designers, hobbyisten en beginnelingen op af om te experimenteren en samen te werken. In Rotterdam vind je ze op de Wijnhaven, de Beukelsdijk, het RDM terrein en binnenkort de Schiedamseweg.

Makerspaces schieten als paddenstoelen uit de grond en vormen toch ook maar het topje van de ijsberg. De beweging bestaat vooral uit individuen, minibedrijfjes en, jawel daar zijn ze, start-ups. Kleine jongens zijn het vaak, netwerkend, net onder de radar. De onderstaande illustratie is bijvoorbeeld in een antikraakschooltje ontworpen door designer Baschz, de hand is gedownload van Thingiverse en geprint door ‘independent designshop’ &Design op de Zwaanshals, de mouw is ge-lasercut door de pioniers van Snijlab in Merwe-Vierhavens en de lego komt van de zolder van Studio Spass, die ook de foto hebben geschoten. Binnen een paar dagen, effe snel, zo werkt dat.

De Derde Individuele Revolutie is een pleidooi om te leren van de autonomie en de individuele vaardigheden van de makers. Het is een knipoog naar de systeembenadering van de Derde Industriële Revolutie (Rifkin). Beeld: Baschz Leeft

Klein is het nieuwe groot

En hoe verhouden al die kleine bedrijfjes zich tot onze next economy? Rotterdam draait toch op gigantische corporates in de haven en is bovendien toch de stad van Unilever, OMA, Van Oord en Erasmus MC? Makers zijn toch juist klein, nieuw, beweeglijk? Precies het tegenovergestelde? Juist in dat verschil blijkt hun belangrijke rol te schuilen.

De nieuwe makers hebben en doen namelijk alles waarop de next economy strategen hopen. Nu al. Ze gebruiken de nieuwste technieken, met de 3D-printer als bekendste voorbeeld, ze werken zelfstandig of in netwerken in plaats van in loondienst, ze innoveren zich te pletter, gebruiken design thinking, experimenteren met duurzame materialen en benutten internet beter dan wie ook. Grote woorden, inderdaad, maar het mooie is dat dit allemaal echt waar is.

De makers achter het Perpetual Plastics Project recyclen live je plastic bekertje via 3D-printing. Rnul Interactive ontwikkelt gemiddeld vijf nog niet bestaande interactietechnieken per jaar. Kunstenaar Jonas Vorwerk experimenteert met LED-licht en zet daarvoor zijn eigen productieketens op, die je vindt van China tot in Brabantse dorpjes. De windturbines van De Archimedes zijn ontsproten uit het brein van twee vakidioten en breken nu internationaal door. MadeIN4Havens ontwikkelt business met ontwerpers, makers en vaklieden uit de wijk. De SuGuclub koppelt makers juist aan grote bedrijven om biobased innovatie een boost te geven. Etcetera.

Tinkeren

Terwijl beleidsmakers, captains of industry en wetenschap de ontwikkelingen op zich af zien komen, zitten deze makers er al middenin. Ze vormen een soort best practice van de next economy, middenin de stad. De afgelopen maanden zijn we daarom op zoek gegaan naar de  vaardigheden van die nieuwe economie: wat kunnen die makers dan zo goed? Wat kan de rest van de stad van hen leren? We begonnen aan de studie met een aardige tekentafel-aanpak. ‘Mogen wij het lijstje skills alstublieft?’ vroegen wij aan makers, onderwijzers, onderzoekers en ondernemers. Dat is er nu ook wel min of meer – die skills betreffen vooral new tech, ondernemerschap en samenwerken.

Maar we kregen vooral een paar keer een flinke tik op onze neus: de hele kern van het maker zijn, is juist het loslaten van vaste kaders. Het gaat om zelf doen, zelf leren, zelf je ambacht ontwikkelen, zelf maken, zelf experimenteren. DIY. Exit tekentafels, lijstjes, organogrammen en andere rigide ongein.

Tinkeren hoorden we vaak – simpelweg lekker aanrommelen en daardoor beter worden in je vak of al spelenderwijs een product ontwikkelen. Rapid prototyping werd veel genoemd – plannen niet honderd keer doorrekenen maar simpelweg beginnen. Versie 1 maken, testen en verbeteren, versie 2, testen en verbeteren. En hacking kwam geregeld voorbij: het lef en de kennis om techniek open te breken, zodat je er zelf iets nieuws van kan maken.

Individuele revolutie

Toekomstgoeroes als de econoom Jeremy Rifkin en TED voorman Chris Anderson zien de potentie van makers voor een nieuwe industriële revolutie. Maar makers zijn misschien nog wel meer een toonbeeld van een individuele revolutie. Makers, zo leerden we, zijn vooral hele zelfstandige individuen die gedreven door spelplezier en nieuwsgierigheid continu nieuwe technieken uitproberen en nieuwe producten maken. Meer nog dan de exacte vaardigheden zoals 3D-ontwerpen heeft de stadsbewoner van de toekomst hun instinct en hun houding nodig. Een baan voor het leven bestaat niet meer en voor bedrijven geldt dat hun businesscases niet meer twintig jaar hetzelfde kunnen blijven. We zullen ons eigen bestaan dus steeds meer moeten tinkeren, prototypen en hacken.

Competentiewissel

Ook de gevestigde partijen beginnen dit in te zien. KPN en een consortium havengerelateerde bedrijven komen naar de RDM – geïnspireerd door Amerikaanse corporates zoals Ford die in makerspaces investeren om hun innovatieafdelingen fris te houden. Hogescholen en MBO’s vragen zich af of ze wel voorbereid zijn op de noodzakelijke competentiewissel, laten zich door makers inspireren om de juiste opleidingen te bieden en zijn vaak de drijvende kracht achter makerspaces. Maatschappelijk investeringsfonds de Verre Bergen  ontwikkelt op de Schiedamseweg ’s lands eerste maatschappelijke makerspace om wijkbewoners en maker movement kennis te laten maken.

Die toenadering zien we ook vanuit beleid. Volgens wethouder Struijvenberg kan Rotterdam een grote rol spelen in de innovatieve maakindustrie in food, clean tech, medical en haven. Aboutaleb vertelde bij Zomergasten dat Rotterdam met de Amerikaanse econoom en schrijver Jeremy Rifkin gaat samenwerken. Het programma Challenge Stad daagt makers en start-ups uit om met nieuwe oplossingen te komen voor maatschappelijke problemen. De juryvoorzitter en kersverse ereburger Daan Roosegaarde is inmiddels zo populair, hoorden wij uit betrouwbare bron, dat verschillende ministers met elkaar ruzieden over ‘wie er met Daan mag’.

Hoe groeit de next economy?

Dit alles bij elkaar opgeteld lijkt de conclusie: de makers zitten op goud. Maar tegelijkertijd, zo kunt u tegenwerpen, is die hele movement nog niet meer dan een hippe niche van creatieve industrie en start-ups. Inderdaad, de lievelingetjes. Ondanks de goede voorbeelden en de ambitie is hun impact op de stad nog beperkt. En precies daar zouden the next economy strategen zich mee kunnen bemoeien: hoe introduceer je de skills, de autonomie en de experimenteerdrang van de makers in strak georganiseerdere werelden als onderwijs, corporate en beleid? Hoe groeit de next economy van onze werkstad daadwerkelijk op de werkvloer, de straat en op zolder? Moeten de lievelingetjes een vaste partner worden?

Voor de Rotterdammer zonder al teveel strategische verplichtingen is de uitdaging een stuk eenvoudiger. Zodra u ook maar één goed idee heeft of één onvervuld verlangen, fietst u naar de dichtstbijzijnde makerspace, vraagt u hulp en begint u aan te kloten. Zelf. En vanaf dan doet u mee, middenin de next economy.

Dit artikel is gebaseerd op het manifest De Derde Individuele Revolutieeen pleidooi om te leren van de autonomie en de individuele vaardigheden van de makers. De titel is een knipoog naar de systeembenadering van de Derde Industriële Revolutie (Rifkin). Het manifest wordt 21 augustus gepresenteerd op het (echt waar) Amsterdam Maker Festival en vormt de onderlegger voor een nieuwe programmareeks in Pakhuis de Zwijger; Rotterdamse plannen zijn in de maak. 

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:innovatie, maker movement en the next economy

Sectie: The Next Economy

kaart: Eendrachtsstraat, Rotterdam, Netherlands
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *