Stedelijke ontwikkeling & architectuur21 september 2015

Duivesteijn: Steun Wielewalers om zelf hun wijk vorm te geven

Woningcorporatie Woonstad wil woonwijk De Wielewaal radicaal saneren. Maar dat is oude politiek, vindt PvdA’er Adri Duivesteijn. De nieuwe Woningwet regelt dat bewoners zélf hun wonen mogen organiseren. Woonstad zou hen daar juist bij moeten helpen.

Het is nu al bijna niet meer voor te stellen, maar nog geen veertig jaar geleden waren de oude binnensteden in Nederland volstrekt verpauperd. Om de steden te herstellen is gretig gebruik gemaakt van de werkkracht en de creativiteit van de vele woningcorporaties in ons land. Materieel heeft zich dat vertaald in een sterke sociale huursector, met maar liefst 2,4 miljoen huurwoningen.

Door het volkshuisvestingsbeleid zijn wij het gewoon gaan vinden dat lagere inkomens een woning huren van een woningcorporatie, terwijl middeninkomens en hogere inkomens vaker een eigen huis hebben. Deze vanzelfsprekendheid is aan het kantelen. De bevolking van nu is namelijk een heel andere dan die van vóór de oorlog, of die van de wederopbouw of van de stadsvernieuwing.

De verschillen tussen sociale klassen zijn niet meer zwart-wit, maar veel gedifferentieerder. Burgers hebben een hoger onderwijsniveau en ze zijn ondernemender dan vroeger. Steeds meer mensen willen zelf inhoud geven aan hun eigen wonen. De ‘oude’ volkshuisvestingsinstituties kunnen maar moeilijk omgaan met deze mentale verandering van de bevolking.

Wielewalers versieren hun tuinen Beeld: Rosanne Dubbeld

Oude modus

De meeste woningcorporaties zitten nog in de oude vertrouwde modus waarin het vooral de professionals zijn die van bovenaf bedenken wat goed voor huurders is. Dat roept in toenemende mate conflicten op. Een markant voorbeeld hiervan zien wij in de wijk Wielewaal in Charlois, Rotterdam. De woningcorporatie Woonstad Rotterdam, eigenaar van deze wijk, wil de wijk radicaal saneren. Op de achtergrond speelt de wens mee om de samenstelling van de bevolking te veranderen ten gunste van hogere inkomens. In een toekomstige Wielewaal is er nog maar plaats voor een deel van de zittende bewoners en dan ook nog met hele forse huurstijgingen.

Lees ookStedelijke ontwikkeling & architectuurRequiem voor WielewaalWijk met noodwoningen gaat op de schop

Eigen plan

Het is dan ook niet verwonderlijk dat de plannen van deze huisbaas grote onrust veroorzaken bij de zittende bewoners. Nadat ze waren bekomen van de schrik zijn de bewoners in verzet gekomen. En eigenlijk wel op een heel bijzondere en constructieve wijze: door een bewonersalternatief te presenteren. Het plan van de Wielewalers voorziet net als dat van Woonstad in nieuwe woningen, maar dan betaalbaar en duurzaam. Het plan zorgt ervoor dat de zittende samenleving kan blijven functioneren, maar is niet rigide. Aan sociale stijgers, vaak de jonge generaties, is ook gedacht. De sociale verbanden blijven intact, de woonlasten worden in de hand gehouden en de wijk groeit organisch naar een grotere differentiatie.

Volgens de nieuwe Woningwet moeten woningcorporaties meewerken aan het opstellen van een wooncooperatieplan van huurders.

Nieuwe wet

Maar de bewoners hebben niet alleen een plan gemaakt, ze hebben zich ook georganiseerd in een wooncoöperatie om de uitvoering en het beheer zelf ter hand te kunnen nemen. Inmiddels zijn 300 van de 500 huurders lid van deze wooncoöporatie. De Wielewalers sluiten daarmee naadloos aan op de nieuwe Woningwet die het sinds 1 juli mogelijk maakt dat huurders een eigen wooncoöperatie kunnen oprichten. Van de zittende woningcorporatie wordt verwacht, ja die is zelfs is verplicht, om mee te werken aan het opstellen van een wooncoöperatieplan. De wet kent een aantal spelregels die ervoor moeten zorgen dat het beheer van de woningen, nu door de zittende huurders zelf, ook in de toekomst verantwoord inhoud wordt gegeven. En, niet onbelangrijk, de wet maakt het corporaties mogelijk om hun huurders bij te staan om het lidmaatschap van de wooncoöporatie te financieren.

Wanneer Woonstad openstaat voor deze vorm van zelfbeheer kan er in de Wielewaal een unieke vernieuwing van de Nederlandse volkshuisvesting plaatsvinden. Voor het eerst zal er dan op grote schaal sprake zijn van een een kentering in het wonen. Daarbij staat de zelfkracht van bewoners en hun samenleving centraal.

Terug naar de jaren zeventig

Maar voorlopig is er in de Wielewaal nog sprake van een impasse. Woonstad zit duidelijk nog in de modus dat vooral zij weet wat goed is. Wat dat betreft doet de gebiedsontwikkeling van de Wielewaal mij terugdenken aan de jaren zeventig. Dat was de tijd dat gemeentebestuurders, stedenbouwers en volkshuisvesters de lead hadden in de volkshuisvesting en de stadsvernieuwing. Veel wijken moesten gesloopt worden, de bewoners gingen voor de bezem van de sanering uit. Bewoners en hun organisaties begonnen steeds meer inspraak, medezeggenschap en een positie in de wijkontwikkeling af te dwingen. Wat volgde was een periode van hoogconjunctuur waarin gemeenten, corporaties en burgers op gelijke voet samenwerkten. Ja, Rotterdam was lange tijd dé voorbeeldstad voor een goed en sociaal stadsvernieuwingsbeleid.

Rotterdam kan aantonen dat ook mensen met een laag inkomen op een fantastische manier inhoud kunnen geven aan hun eigen wonen.

Zelfdrang

Nu, in 2015, lijkt de burgerparticipatie in de gebiedsontwikkeling weer verworden tot een ‘verplicht nummer’. Dat staat haaks op de drang naar duurzame transitie die ook in Rotterdam voelbaar is. Burgers willen niet alleen meer te zeggen hebben zoals in de jaren zeventig; zij willen nu ook daadwerkelijk het heft in eigen hand nemen en ook de verantwoordelijkheid voor het beheer van van hun woningen en woonomgeving ter hand nemen. Het zal u niet verwonderen dat ik, als initiatiefnemer van de wooncoöperatiegedachte in de nieuwe Woningwet, het gemeentebestuur en de woningcorporatie oproep om samen met de bewoners in de Wielewaal een nieuwe start met de Wielewaal te gaan maken. In onze tijd hoort ons sociale woonstelsel gebouwd te zijn op de zelfkracht en creativiteit van burgers.

De Wielewaal biedt Rotterdam de kans om inhoud te geven aan een gewenste transformatie van de nu nog zo eenzijdig functionerende sociale huursector. Rotterdam kan vooroplopen in de ontwikkeling naar een meerzijdig sociaal woonstelsel in ons land en aantonen dat ook mensen met lagere inkomens op een fantastische manier inhoud kunnen geven aan hun eigen wonen.

Woensdagochtend 23 september, 9:30, wordt De Wielewaal besproken in de Commissie Bouwen, Wonen en BuitenruimteCommissievergadering

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Reageer of deel op Social Media

Tags:volkshuisvesting, wielewaal, woningcorporaties, wooncooperaties en woonstad

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *