voor de harddenkende Rotterdammer

De Coolsingel moet op de schop. Dat staat vast. Omliggende straten zijn al mooi aangepakt met natuurstenen plaveisel, luxe bankjes en paaltjes in de ‘Rotterdamse stijl’. Maar de bekendste Rotterdamse straat ligt er treurig bij.
 

Vers-Beton-Coolsingel
Beeld door: beeld: Krzysztof Soroka

De inrichting van de Coolsingel kenmerkt zich door loszittende tegels, gescheurd asfalt en tachtig soorten straatmeubilair in wisselende staat van ontbinding. En dan hebben we het nog niet eens over de leegstand, de rommelige paviljoens en zieltogende kunstwerken, zoals de Naum Gabo.

Internationale allure

In 2017 starten de werkzaamheden. “De Coolsingel wordt een boulevard met internationale allure die oude glorietijden doet herleven”, zo belooft de speciale pagina op de website van de gemeente Rotterdam. De artist impression onder het ronkende statement is echter zorgwekkend.
We zien een breed fietspad met daarop een groepje truttige meisjes en brave jongens op hun solide stalen ros. Met levenslust en in blijde verwondering bewegen zij zich over een frisse Coolsingel die in vooral groene pastelkleurige vegen is weergegeven. Op de stoep prijkt een tierelantijnige lantarenpaal. Dit is blijkbaar ‘internationale allure’ in de ogen van West 8, het bekende ontwerpbureau van landschapsarchitect Adriaan Geuze.

Inspraakavondje

Het ontwerpproces van West 8 heeft vier jaar geduurd, maar al die tijd bleven de plannen strikt geheim. Dit leidde zelfs tot vragen in de gemeenteraad. De eerste schetsen werden pas een maand geleden gepubliceerd als voorlopig ontwerp. Komende donderdag organiseert de gemeente een zogenaamd stadsgesprek, waarbij Rotterdammers hun mening kunnen geven over de voorgenomen plannen.
Je vraagt je af wie de gemeente het minst serieus neemt: West 8 dat de plannen in het eindstadium wellicht moet omgooien of de Rotterdammer die tevreden moet zijn met een inspraakavondje als alles al is bekokstoofd.

Kankeren op het Schouwburgplein

Adriaan Geuze staat bekend om zijn conceptuele landschapsarchitectuur. In Rotterdam was hij verantwoordelijk voor het Schouwburgplein, de Binnenrotte, de markering van de brandgrens en het nieuwe Centraal Station (als lid van Team CS). Het ontwerp van deze locaties is gericht op ervaring, waarbij gebruikers bewust of onbewust vormgeving koppelen aan het (stads)landschap en de (stads)cultuur.

Op het Schouwburgplein wordt gespeeld met maritieme symboliek en vormgeving, de Binnenrotte is geïnspireerd op havenlandschappen, de brandgrens creëert een lieu de mémoire en bij het Centraal Station draait het om de dramatische ervaring van licht en donker. Geuzes ontwerpen zijn vaak controversieel. Kankeren op het Schouwburgplein werd een Rotterdamse volkssport en leidde uiteindelijk tot aanpassingen. Ook de Binnenrotte, ‘de landingsbaan’, kon op weinig waardering rekenen en inmiddels wordt dit ontwerp stilzwijgend ontmanteld.

Opgefluft verkeerscirculatieplan

Geuzes ontwerp voor de herinrichting van de Coolsingel is een gemiste kans. Wat er nu ligt is feitelijk niet meer dan een opgefluft verkeerscirculatieplan. De auto’s gaan naar één zijde zodat de andere kant het domein wordt van fietsers en voetgangers. Twee keer twee rijstroken wordt één keer drie. De trambaan blijft waar ‘ie ligt. Er gaat één rij bomen weg en er komen twee nieuwe rijen bomen bij.
Het zijn allemaal prima ideeën, maar het brengt de Coolsingel niet op een hoger plan. Het zijn ingrepen die de gemeentelijke dienst prima zelf had kunnen bedenken. Waar is de hand van het anders zo ambitieuze bureau West 8? Is dit dan het resultaat van vier jaar ontwerpen? Of waren de eerste schetsen fantastisch en is het ontwerp tijdens het ‘geheime’ proces steeds onbeduidender (want: goedkoper) gemaakt op last van de gemeente?

Polder-esplanade

Het enige concept dat West 8 nu aan de Coolsingel toevoegt is dat van de ‘esplanade’ (lange, open plek waar mensen kunnen lopen red.), maar dat slaat de plank volledig mis. Geuze ontleent het idee van de esplanade aan lommerrijke avenidas in mediterrane landen, zoals de Ramblas in Barcelona.

Helaas leent het Hollandse klimaat zich matig voor dit concept. Het is heerlijk om in de schaduw van bomen te zitten en te wandelen, maar alleen als de zon onbarmhartig schijnt. In dit kader is de keuze voor de westzijde van de Coolsingel als het nieuwe voetgangersdomein ongelukkig. Dit is namelijk de kant van de straat die ’s middags in de schaduw van de bebouwing valt. Terrassen midden op de Coolsingel zouden geweldig zijn, maar daar is het nieuwe brede fietspad gepland. De polder-esplanade zal zich weldra ontpoppen als bakfiets-snelweg.

Slurfvormige gedrochten

West 8 wil behalve de lommerrijkheid ook het neobarokke straatmeubilair van de mediterrane stad naar de Coolsingel brengen. In het herinrichtingsplan verschijnen slurfvormige gedrochten van metaal die voor lantaarnpaal moeten doorgaan. Organische vormen vermengd met negentiende-eeuwse neostijlen komen ook in bankjes en hekwerken terug. Dat staat misschien leuk in Madrid of in Lissabon, maar in Rotterdam, de bakermat van modernistische architectuur, is deze kitscherige wanstaltigheid een gotspe.
Geuze verantwoordt zijn keuze door te verwijzen naar de negentiende-eeuwse allure van de vooroorlogse Coolsingel. Deze allure heeft misschien ooit bestaan, maar was niet negentiende-eeuws. De Coolsingel in haar glorietijd was een product van de twintigste eeuw, lonkend naar New York en Berlijn. Vóór 1913 was de Coolsingel zelfs geen boulevard, maar – jawel – een singel.

Rauw, chaotisch en grootstedelijk

De Coolsingel is geen dromerige avenida en zal dat nooit worden. De Coolsingel is rauw, chaotisch en grootstedelijk. Het is de weergave van 150 jaar tegenstrijdige visies op architectuur en stedenbouw. Maar in haar onsamenhangendheid is deze straat de trots van elke Rotterdammer als het onbetwiste centrum van een stad die nooit af is. Dat verdient een plan dat de symbolische waarde van deze locatie als uitgangspunt neemt. En dat zou West 8 veel beter moeten kunnen.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

Ferrie

Ferrie Weeda

Ferrie Weeda (1977) studeerde geschiedenis en Nederlands. Zijn wieg stond aan de Coolhaven – nog steeds zijn domein. Ferrie houdt van publiek en van de stad. Hij is voorzitter van BuurtBestuurt Coolhaveneiland. Als stadsgids en schrijver deelt hij zijn betrokken en bevlogen verhalen over geschiedenis, samenleving en cultuur. Gerrit, Ferries jack-russell uit Tiel, is vernoemd naar Erasmus.

Profiel-pagina
ksoroka_300x300

Krzysztof Soroka

Krzysztof Soroka (1987) is een Nederlands-Pools visueel artiest. Afgestudeerd aan de Willem de Kooning academie en werkzaam in Rotterdam.

Profiel-pagina
Lees 2 reacties