Kunst & Cultuur29 oktober 2015

Het levensverhaal van het enorme spandoek tijdens Feyenoord – Ajax

Supportersvereniging De Feijenoorder: “Zo toon je je liefde”

Maar liefst 5120 vierkante meter groot was het spandoek tijdens de bekerwedstrijd Feyenoord – Ajax in De Kuip. Vers Beton liep mee met de voorbereidingen.

Beeld van Geertje van Achterberg

Proloog: toch niet de neuzen?

Al jaren was het een doorn in het oog van Vereeniging De Feijenoorder en Feyenoords officiële supportersvereniging FSV, twee van de clubs die sfeeracties verzorgen bij wedstrijden van Feyenoord. Hun ergernis: het grootste doek ooit was een paar jaar geleden opgehangen door supporters van Ajax, een vlag van bijna vijfduizend vierkante meter groot. En dat terwijl Feyenoord er prat op gaat de hardste, meest fanatieke supporters te hebben, ook bij sfeeracties. Dan kan het toch niet zo zijn dat de neuzen aanspraak mogen maken op het grootste spandoek van Europa?

Voor de goede orde: De Feijenoorder heeft al menigmaal bewezen de aller-, maar dan ook echt allermooiste spandoeken te kunnen maken. Voorlopige kroon op dit werk is het doek van 100 bij 15,5 meter met daarop de strijd tussen Piet Hein en de Spaanse Zilvervloot, uitgerold net voordat de Europa League-wedstrijd tegen Sevilla van start ging. Feyenoord won die wedstrijd – geheel tegen de verwachtingen in – met 2-0.

Er was eens een plan

Maar goed, het record lag dus nog steeds in 020. Al jaren liepen leden van de vereniging daarom rond met het plan om de kroon terug te pakken via een doek van ruim vijfduizend vierkante meter waarvan elke centimeter geverfd is. Ter vergelijking: da’s groter dan een volledig voetbalveld. Eduard Chachet, bestuurslid van De Feijenoorder, zet in perspectief hoe groot hun vlag is. “In Argentinië heb je een actie gehad met een spandoek dat heel het stadion rond ging. Maar daar hoeven we niet overheen. Voor ons is dit echt het grootste ooit.”

Het doek van Ajax was bijna 5000 vierkante meter. Zéggen ze.

Wat belangrijker is, is dat De Feijenoorder het beter aanpakt dan de supporters van Ajax, want daar kan Jeroen Ibelings nog steeds boos om worden. Hij is namelijk sinds enkele jaren een van de geestelijk vaders van de spandoekdesigns in De Kuip. “Ze hebben in Amsterdam een aan elkaar genaaid doek gemaakt, maar dat waren gewoon drie lappen stof in dezelfde kleur, of weet ik veel wat voor kutkleuren dat waren. Die ging nog kapot ook én hij werd niet goed uitgehangen. Maar die was bijna 5000 vierkante meter. Zéggen ze.”

Ook De Feijenoorder heeft haar mindere periode gehad qua werk. “We hadden toen niemand die kon verven, dus lieten we doeken drukken. Maar dat is nu not done. Ik walg ervan. Je gooit je ziel en zaligheid erin voor je club. Zo toon je je liefde. Da’s net zoiets als wanneer je een cadeautje in de winkel koopt. Een zelfgemaakt cadeau kan veel minder kosten, maar is veel waardevoller.”

Beeld: Geertje van Achterberg

Geld van levensbelang

Jeroen en zijn collega-ontwerpers wisten al in 2012 dat zij een enorm doek wilden maken met daarop het oude logo van de stad Rotterdam op een groen-wit-groene achtergrond. Ajax en Amsterdam worden dus gespaard tijdens de wedstrijd. Eduard, lachend: “We hebben al genoeg gedaan met Ajax via spandoeken. En zonder uitpubliek is het toch anders.” Bovendien vindt Eduard het maar kinderachtig als Ajacieden een doek maken met een bommenwerper boven Rotterdam. “Steun gewoon je club en je stad! Hier kun je echt mee thuiskomen. Iedereen in Rotterdam zal zeggen: nou, wat ze nou weer hadden!”

Het ontwerp zelf lag dus al jaren op de plank. “We hadden elke keer niet genoeg geld”, blikt Eduard terug. “Je wilt niet weten hoeveel dit alles kost.” Dus, hoeveel kost het? “Tussen de 12 en 13 duizend euro. Voor één minuut in beeld. Dat is puur voor het materiaal: doek, verf, lockmachine, vervoer, eten en drinken voor de jongens, 1000 spuitbussen, ruim 600 liter groene verf, noem het maar op. Niemand van ons krijgt hiervoor betaald.”

Dat het tóch kan, komt doordat er heel veel sponsoren gevonden zijn. Eduard: “Bij de Feijenoorder hebben we een budget van tussen de 20 en 25 duizend euro per jaar. Dat krijgen we via het lidmaatschapsgeld. Het is daarom niet de bedoeling om alles in één keer op te maken aan dit doek, want dat kun je niet aan je leden verkopen.”

Bedrijven met een groot hart voor Feyenoord, zoals Conspect, VASF (de Vereniging van Aandeelhouders Stadion Feyenoord) en Perfect Groep hielpen met geld. Er was ook hulp in natura, want Stahlie Impex leverde de helft van de spuitbussen en verf gratis. “Voor ons zijn die sponsoren echt van levensbelang”, zegt Eduard. “Anders konden we dit gewoon niet doen.”

Naaien, naaien, naaien

Maar goed: de weg naar de hel is geplaveid met goede plannen. Gelukkig geeft het lot je soms een duw in de rug. Of de loting voor de beker. Want toen op donderdagavond 24 september bekend werd dat Feyenoord, na de overwinning op PEC Zwolle, op woensdag 28 oktober in eigen huis tegen Ajax moest aantreden, wist de vereniging genoeg: we gaan ervoor, en wel nu!

En dus zetten de mannen van De Feijenoorder het project in de hoogste versnelling. Het doek zelf is dan gelukkig al in wording. Dat begon deze zomer in De Kuip, waar Eduard op een zomerse vrijdagochtend minutieus de noordkant van het stadion opmat. “Je denkt: da’s een uurtje werk, maar vergis je niet. Ik was er om half negen en ging om half zes naar huis. Alles is schuin, er is overhang, er staat een parterre. Het is een drama.” Het resultaat: een schets van een trapezium vol kleine uitstulpingen, zodat het spandoek perfect naar beneden kan rollen.

De volgende halte staat bij een kantine, ergens op Zuid. Bij de Ikea kun je namelijk niet zomaar een doek van 5120 vierkante meter uit het magazijn trekken. Met een lockmachine zijn vijftien jongens daarom al sinds mei bezig om 36 banen stof van 100 bij 3,20 meter aan elkaar te naaien. Het moet een mooi beeld zijn geweest: vijftien stoere Feyenoord-supporters uit Schiedam, Charlois en Vlaardingen, getooid in zwarte hoodies, oldschool Feyenoord-jasjes en vale sportbroeken, die gezamenlijk achter de lockmachine zitten.

“Dat naaien heeft ons meer dan 600 manuren gekost, zo’n 40 à 45 uur per man”, vertelt Jurrien Buurman, die deze zomer nauw betrokken was bij het werk. “En omdat die banen zo groot zijn, heb je bij het naaien de hele tijd vier à vijf man nodig om de stof door de lockmachine te leiden.” Er is daarbij geleerd van het verleden. Bij het Zilvervloot-doek liepen de naden horizontaal, waardoor het doek kon scheuren bij het uitrollen. Ditmaal lopen de naden van boven naar beneden, zodat er zo min mogelijk kracht op komt. Dat moet ook wel, want het doek is ruim drie keer zo groot als zijn voorganger.

Beeld: Geertje van Achterberg

Spuiten en verven

Volgende stap: het doek voorzien van zijn design. Maar waar kun je in vredesnaam zo’n enorme vlag verfklaar neerleggen? Tot dusver werkte de sfeergroep altijd in een loods die één van de leden in zijn achtertuin had staan, maar die is veel te klein. Gelukkig is één van de betrokkenen huismeester van een flink complex, ergens in een Rotterdams havengebied. Na overleg met zijn baas krijgt hij het akkoord om een lege loods te gebruiken voor deze exercitie, 50 meter diep en 30 meter breed.

Op vrijdagavond 9 oktober begint het grove spuitwerk. Buiten het hek staat een bonte verzameling Polo’s en Golfjes, in de loods hurken zo’n dertig Feyenoord-fans over het enorme doek. Ook aanwezig: partners (maar die staan buiten de loods), een paar trays lauw bier, een handvol gelamineerde detailschetsen van het schilderwerk, tientallen dozen spuitbussen en honderden fatcaps. Ja, en de duizenden vierkante meters doek, grotendeels nog maagdelijk wit, wachtend op hun lot.

Hoewel Jeroen met zijn 23 jaar nog een broekie is, luistert iedereen zonder morren naar zowel zijn complimenten (“Hee, gaat lekker man!”) als zijn instructies (“Loop nou niet door dat groen en dat wit joh!”). Dat mag ook wel, want Jeroen heeft al tientallen van dit soort doeken gemaakt. “Toen ik hoorde dat er gasten bij De Feijenoorder zaten die hier een vergoeding voor kregen, zei ik: luister, zonde van het geld. Ik heb het mezelf aangeleerd. En van het een kwam het ander. Eerst meekijken, dan leren van anderen en verder.” Jeroen omschrijft zijn eerdere werk als een leuke bezigheid. “Maar dit doek is ongelofelijk. Deze afmetingen kun je je bijna niet voorstellen.”

Het liefst verkopen we het doek, want dan kan het geld terug in de pot voor de volgende sfeeractie

Nu is zo’n enorm doek behandelen wel even wat anders dan een Ravensburg-schilderij in de verf zetten. Het doek is daarom eerst ingedeeld in vlakken van 3 bij 3 meter. Vervolgens komen de jongens die écht goed kunnen spuiten, legt Eduard uit. “Die zetten de outline neer van de tekening.”

Jim, een van die meer ervaren jongens, wil zichzelf absoluut niet op de borst slaan. “Iedereen is gelijk hier. Het is vooral tof dat iedereen komt helpen. Kijk nou hoeveel gasten hier rondlopen.” Waarom doet hij mee? “Ik ben al heel mijn leven Feyenoord-fan. Ik ben geboren naast De Kuip, in het Clara, en ben ermee opgegroeid, weet je. Als klein kind ging ik naar De Kuip en ik ben nooit meer weggegaan.”

Nu de outlines er staan, is het inkleuren geblazen voor de rest. Jeroen heeft dat zo makkelijk mogelijk gemaakt. “We werken bijvoorbeeld met de spuitbus ‘banana’. Dus heb ik overal banaantjes neergezet. Dan kan, hup, iedereen dat invullen.” Totaal duurt het tot de maandag voor de wedstrijd tot al het spuit- en verfwerk klaar is.

Wat gebeurt er na de wedstrijd met het doek? Jeroen: “De meeste doeken slaan we op. Sommige kunnen we hergebruiken. Bij dit doek zouden we het midden eruit kunnen knippen en nog eens kunnen gebruiken. Hij is groot zat. Maar het liefst verkopen we hem, want dan kan het geld terug in de pot voor de volgende sfeeractie.”

Waarom? Waarom?

Duizenden euro’s en manuren voor één minuut aandacht. Waarom? “Als je zoiets doet, zit iedereen meteen vol adrenaline en staat heel De Kuip achter de club”, vertelt Eduard. Maar ook vakmanschap speelt een rol. “Het moet handwerk zijn. Dat is de sport. Net als bij het Sevilla-doek: alles moet gespoten zijn, dus geen van tevoren gekleurde stukken doek erin. Het is gewoon een stukje kunst.”

En hoe kom je aan al die gasten die meehelpen? Eduard: “Feyenoord. Dat is de binding. Zo’n actie zorgt voor saamhorigheid in onze vereniging. En je ziet het: vrijdagavond, mensen hebben heus wel wat beters te doen, maar toch staat hier dertig man.”

Wat daarbij opvalt is dat zo’n avond enorm afwijkt van het standaardbeeld over opgefokte supporters in de media. Dennis Terlouw, één van de vele vrijwilligers die tot vanavond nog nooit een spuitbus heeft beetgehad, lachend: “Dan moet je eens kijken wat er gebeurt als ze dit doek komen pikken.” Eduard: “Er is gewoon heel vaak gezeik over niks. Of het wordt enorm opgeblazen, zoals in Rome. Waar het daar over ging, weet echt niemand.”

Beeld: Geertje van Achterberg

Naar het beloofde land

Op dinsdagavond, 24 uur totdat de wedstrijd begint, dragen tientallen vrijwilligers het doek vanuit de loods een vrachtwagen in. Dat kan ook niet anders, weet Eduard. “Het spandoek weegt zo’n 1300 kilo. Alleen het zeil is al 560 kilo.” Het gebruik van spuitbussen is daarbij cruciaal. Verf maakt het doek namelijk veel te zwaar. Bovendien wordt de nevel van spuitbussen niet stijf, zodat het spandoek goed op- en uitgerold kan worden. Jeroen, lachend over de bijbehorende walm in de loods: “Da’s slechter voor de mens, maar beter voor het doek.”

De duizenden vierkante meters zitten keurig ingesnoerd, zodat het spandoek relatief eenvoudig uitgerold kan worden bij de start van de wedstrijd. Nadat de enorme groene slang met de grootste voorzichtigheid ingeladen is (want zelfs de kleinste scheur kan bij de uitrol het hele doek verpesten), rijdt de vrachtwagen direct door naar de Kuip.

De volgende ochtend, zo rond tien uur, sjouwen zo’n zestig man het doek naar binnen. Die mensen zijn stuk voor stuk nodig, want het doek moet via het reguliere trappenhuis in een slangachtige beweging richting de tweede ring. Bovendien moeten in het stadion zo’n honderd man het doek tijdens de wedstrijd uitrollen, verspreid over het hele gebied tussen de boven- en onderkant van het stadion. Alleen al bovenaan zijn veertig mensen nodig die het doek beethouden.

En dan is het zover

Terwijl Eduard tot de drijvende krachten achter het spandoek behoort, zal hij de actie niet in het echt zien. Het bestuurslid is dan namelijk met zijn vriendin op vakantie in Curaçao. “Ik heb één afspraak met mijn vrouw, en dat is deze vakantie. Ze doet verder nooit moeilijk. Shit happens.” En nadat Jeroen het proces maandenlang begeleid heeft, moet ook hij op de avond zelf het spandoek uit handen geven aan alle vrijwilligers die het doek uitrollen. Zijn enige vrees is daarbij dat het doek scheurt. “Dat is het meest erge dat er kan gebeuren bij de uitrol. Dat was bij die neuzen ook zo.”

Joodser ken je niet winnen, toch?

Een paar minuten voordat de wedstrijd begint, merken de cameramensen dat er iets gebeurt aan de noordkant van De Kuip. Snel richten alle lenzen zich op het enorme doek dat zich langzaam uitrolt over de mensenmassa. Jeroen ziet het vol spanning gebeuren. Na een bloedstollende minuut is het doek in volle glorie te zien voor de duizenden kijkers – thuis en in het stadion. Hij is meer dan tevreden, want zijn angst voor scheuren bleek ongegrond. Ook is het enorme kunstwerk goed over alle vakken naar beneden gelaten. Is hij de gelukkigste man op aarde? “Eerst maar eens die wedstrijd winnen.”

Pas écht euforisch is Jeroen ná de wedstrijd. Feyenoord wint namelijk via een schlemiel eigen doelpunt van Ajax-aanvoerder Veltman in de allerlaatste minuut. Spontaan wordt het doek nogmaals uitgerold. Jeroen grijnst enorm. “Een eigen doelpunt in de 94e minuut. Joodser ken je niet winnen, toch?”

Reageer of deel op Social Media

Tags:FEY - AJA, Feyenoord, sfeeractie, spandoek, Vereeniging De Feijenoorder, voetbal en voetbalsupporters

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Stadion Feijenoord, Van Zandvlietplein, IJsselmonde, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *