Kunst & Cultuur16 oktober 2015

Stad van gabber en orkest

Wie denkt aan klassieke muziek, denkt vrijwel automatisch aan dode componisten uit Duitsland en Frankrijk. En wie denkt aan Rotterdam, denkt aan gabber. Niettemin kent de havenstad musici die vandaag de dag orkestwerk schrijven en zelfs een eigen school hebben opgericht. Een muzikale inleiding.

Peter-Jan Wagemans Beeld: Yara Kronieger

Beethoven, Brahms, Tsjaikovski: ga je af op wat orkesten het meest spelen, dan krijg je de indruk dat symfonische muziek het werk is van dode componisten. Toch schrijven springlevende componisten op dit moment overal ter wereld nieuwe orkestwerken – en Rotterdam is één van de centra voor de eigentijdse gecomponeerde muziek.

Toegegeven: mainstream kun je het niet noemen, want veel luisteraars heeft het niet. Dat komt onder meer omdat je er echt naar op zoek moet, wil je het kunnen luisteren.

Geestverwanten

Dat wil niet zeggen dat deze eigentijdse muziek de moeite niet waard zou zijn. Neem bijvoorbeeld de muziek van Peter-Jan Wagemans. Deze componist gezien als een voorman van de zogeheten Rotterdamse School, een beweging die hij in de jaren zeventig op poten zette en die hijzelf omschrijft als ‘avant-gardeconservatief’.

Wagemans deed dit omdat hij zich in geen van de twee bestaande scholen voor klassieke muziek kon vinden, zegt hij in een interview op de website van het Rotterdams Philharmonisch. “Ik ben begonnen met Duits-expressionistische muziek te maken. Daar kwam ik in Den Haag – waar sterk avant-gardistisch en conceptueel werd gedacht – natuurlijk niet zo geweldig mee weg. Om die reden ben ik ook naar Rotterdam gegaan.”

De Rotterdamse School richtte Poldermans op met zijn geestverwanten Theo Loevendie, Otto Ketting en Klaas de Vries, zegt hij in datzelfde interview. “Omdat wij met z’n vieren zo weinig konden met het conceptuele en ook een hekel hadden aan de echte hardcore avant-garde die vooral vanuit Duitsland kwam, ontstond die Rotterdamse weg als vanzelf.”

Vrij van dogma's

De aanvoerdersrol van de Rotterdamse School bekleedde Wagemens ten eerste als componist. Sinds de oprichting van de richting werkt hij in Rotterdam aan een oeuvre dat het nieuwe verbindt met het verstaanbare. Nieuwe klassieke muziek had namelijk lange tijd de neiging onbegrijpelijk en ongewild te zijn, terwijl de Rotterdamse School veel toegankelijker te werk gaat. Oftewel: geen hamerend spierballenvertoon, geen hoogtheoretisch gepriegel, geen pretentieuze conceptualiteit, ook geen opgewarmd neo-traditionalisme.

Dan als docent. Aan het Rotterdams conservatorium leidde Wagemans een complete nieuwe generatie componisten op. Deze lichting richt zich, vrij van dogma’s, op het schrijven van muziek die gehoord mag worden.

Uitgesproken ideeën

Ook is Wagemans een sleutelfiguur in het Rotterdamse muziekleven. Zo was hij jarenlang artistiek leider van het Doelen-ensemble, een Rotterdams muziekcollectief dat grote naam verwierf met uitvoeringen van eigentijdse muziek én werk van Rotterdamse componisten. Door groepen als het Doelen-ensemble en het Doelenkwartet kan het Rotterdamse geluid ook echt tot klinken komen.

En, als laatste, Wagemans als polemist. Want de componist heeft uitgesproken ideeën over de muziek van nu en steekt die niet onder stoelen of banken.

Vanwege zijn ‘moeilijke’ karakter is de orkestmuziek van Wagemans niet vaak te horen in Rotterdam, iets waar op 16 oktober verandering in komt. Die avond kent ook op andere manieren een Rotterdams karakter. De Utrechte componist Willem Pijper was namelijk directeur van het Rotterdams conservatorium (“Maar de arme man was juist nogal gefrustreerd dat hij tot Rotterdam veroordeeld was,” vertelt Wagemans, “want het liefst was hij snel doorgestroomd naar Amsterdam”), terwijl het werk van de Amerikaanse John Adams heel goed onder de noemer van het Rotterdamse geluid past.

Op vrijdag 16 oktober vindt Een Rotterdams Geluid plaats, waarin het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder meer ‘Gravity Music’ van Peter-Jan Wagemans uitvoert. Deze Spotify-playlist laat je alvast horen wat je kunt verwachten.

Reageer of deel op Social Media

Tags:De Doelen, klassieke muziek, Peter-Jan Wagemans, Rotterdams Philharmonisch Orkest en Rotterdamse School

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: De Doelen, Schouwburgplein, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *