Voor de harddenkende Rotterdammer

Als je als bijstandsgerechtigde in Rotterdam kans wil maken op een uitkering moet je een tegenprestatie leveren. De NPO 2Doc De Tegenprestatie laat zien hoe de gemeente hiermee omgaat. Die aanpak bezorgt Emily Harmsen kromme tenen. Zij schreef een Plan van Baanpak voor de Sociale Dienst.

Tegenprestatie-Hilde-Speet
Beeld door: beeld: Hilde Speet

Van diverse kennissen in de bijstand hoorde ik dat de Tegenprestatie goed laat zien wat een werkcoach doet. Of juist niet. Je ziet duidelijk verschillen: de ene coach pept op en geeft complimenten, de andere noteert en typt er een eind op los zonder de persoon aan de andere kant van de tafel aan te kijken. Ze adviseren toch vooral lukraak te solliciteren op alles wat los en vast zit; een advies dat de werkzoekende beantwoordt met een ‘ja, duh, wat denk je dat ik aan het doen ben?’ Je hoort het getik van het toetsenbord steeds harder klinken. Bureaucratie die je niemand, ook de werkcoaches niet, toewenst.

Fantastisch werk

Het waren niet zozeer de werkcoaches die mij die kromme tenen bezorgde, maar vooral de opmerking van hun manager die in een vergadering uitlegt dat het invoeren van de tegenprestatie een grote opdracht is die ze met z’n allen zullen moeten doen. Ik citeer vanaf 13:20: “Dit betekent dat jullie per persoon 200 tegenprestaties in het systeem ingevoerd moeten hebben […] En dat jullie elk jaar een trajectplan up-to-date houden, zodat ik en mijn manager aan de wethouder kunnen laten zien wat een fantastisch werk wij hebben gedaan.”

Het gaat bij de Sociale Dienst dus niet om mensen aan het werk helpen, maar om het noteren van de tegenprestatie. Natuurlijk, dit stukje kan een vertekend beeld geven. Wellicht heeft de manager daarvoor of daarna wel een fantastisch Plan van Baanpak meegegeven aan de werkcoaches, dat weten we niet. Maar ik vermoed van niet. De documentaire is gemaakt vóórdat wethouder Struijvenberg ‘beterschap’ beloofde bij de Sociale Dienst. Ondertussen wordt er steeds meer energie gestoken in fraudebestrijding: zorg ervoor dat ze de regels niet overtreden, want anders…!

Geen beterschap

Rotterdam controleert streng op bijstandsfraude: je kunt al een fikse korting krijgen op je uitkering als je te laat komt op je afspraak bij de gemeente. En daarmee bespaart Rotterdam miljoenen.  Maar op dit moment lijkt de gemeente iedere bijstandsgerechtigde wel te bestempelen als fraudeur, tot het tegendeel is bewezen. Dat is een bijzonder energieverspillende methode, gezien het merendeel van de bijstandsgerechtigden geen fraudeur is, maar een oprechte werkzoekende.
Die beloofde ‘beterschap’ van wethouder Struijvenberg is er nog niet. Nog steeds worden bijstandsgerechtigden allemaal in één strafhokje gestopt. Nog steeds worden hogeropgeleiden gedwongen om straten aan te vegen, onder het mom ‘ieder werk is goed voor je’. In het ergste geval moet een bijstandsgerechtigde fulltime aan de slag bij de Roteb, mét een sollicitatieplicht van vijf sollicitaties per week.

Tijd om te netwerken (zo’n zeventig procent van de vacatures wordt via het netwerk vervuld) of zelfontwikkeling (een cursus volgen in je vakgebied om op de hoogte te blijven) of ontspanning (een baan zoeken is fulltime werk) is er niet. Sterker nog: als jij een activiteit onderneemt die zou kunnen lijken op werk, word je direct gekort op je uitkering. Vrijwilligerswerk als tegenprestatie mag, maar dan wel onder strikte regels en in veel gevallen wordt alsnog je uitkering gekort. In veel gevallen moet je als  tegenprestatie verplicht straten aanvegen. Is dat dan geen verdringing?

Plan van Baanpak

Rotterdam is de stad van ‘niet lullen maar poetsen’. Dat er een tegenprestatie geleverd moet worden om een uitkering te ontvangen is pure lulkoek: als je een baan hebt betaal je namelijk vanuit je salaris om die uitkering te betalen. Oftewel: je hebt al een financiële tegenprestatie geleverd, of levert die zodra je een baan hebt. Het is maar een idee, maar wellicht zou deze aanpak beter werken: je laat de bijstandsgerechtigde zélf bepalen of hij of zij hulp nodig heeft bij het solliciteren. Zou dat geen pilotwaardig Plan van Baanpak zijn voor de Sociale Dienst?
Stel je voor dat jij als bijstandsgerechtigde géén tegenprestatie hoeft te leveren voor je uitkering. Natuurlijk solliciteer je een paar keer per maand op werk dat bij je opleiding en ervaring past. Geen probleem, want dat deed je toch al. Je vult je week met het zoeken naar vacatures, een sollicitatie of twee, het bezoeken van een netwerkbijeenkomst, het volgen van een nuttige cursus en vrijwilligerswerk bij de lokale kerk, buurthuis of verzorgingstehuis. Kom je er niet uit, vraag je je af waarom je na tien sollicitaties nog steeds geen uitnodiging voor een gesprek hebt gehad, dan bel of mail je je werkcoach.
Stel je eens voor dat werkcoaches geen handhaving meer doen. Dat ze er puur zijn, om bijstandsgerechtigden te helpen met het updaten van hun cv, met het vinden van relevante vacatures, met het aanbieden van netwerkgesprekken. Dat je als werkzoekende, bij het aanmelden voor de bijstand, een nuttig ‘welkomstpakket’ krijgt van je werkcoach met alle informatie die je nodig hebt om zelf aan de slag te gaan. Dat de werkcoach zegt: “Hier zit van alles in waar je zelf verder mee kunt. Ik hoor graag van je hoe je sollicitaties gaan, en als je hulp nodig hebt ben ik er voor je.”

En denk je dat het afschaffen van de tegenprestatie ervoor zorgt dat geen enkele bijstandsgerechtigde nog iets uitvoert? Ik denk dat dat wel meevalt, het overgrote deel zit echt niet voor zijn of haar lol in de bijstand. Het kan iedereen overkomen: de hogeropgeleide directeur, de kapster, de communicatiespecialist, de schoonmaker. Denk je niet dat ze ieder werk dat ze kunnen vinden aan zullen pakken? En dat als ze meer persoonlijke aandacht krijgen, ze sneller werk zullen vinden dan wanneer er lukraak gesolliciteerd wordt? De gemeente kan nog steeds korten op een uitkering als blijkt dat er niet voldoende sollicitaties zijn verricht.
Ik woon in Rotterdam, omdat ik hou van de nuchterheid en het arbeidsethos, ik poets me rot! Dit Plan van Baanpak is misschien te utopisch voor mijn nuchtere stadje. Toch hoop ik dat mijn voorstel in overweging wordt genomen en dat er echt verbetering komt.

Op 27 november presenteert Emily Harmsen haar boek Vacatureluurs in STROOP Rotterdam. Haar boodschap: “Je bent als werkzoekende niet alleen, niet gek en al helemaal niet werkloos, de zoektocht naar werk is al een baan op zich!”

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

emily-harmsen-vacatureluurs-600×900

Emily Harmsen

Emily Harmsen is sinds twaalf jaar Rotterdammer. Ze is auteur van het boek ‘Vacatureluurs’ en oprichter van het online platform Vacatureluurs.com. Emily staat vooraan in de strijd tegen baanloosheid.

Profiel-pagina
hilde_speet

Hilde Speet

Fotograaf / Illustrator

Na haar grafische afstuderen in 2014 aan de WDKA begon Hilde Speet toch ook maar met fotograferen.

Profiel-pagina
Lees 22 reacties
  1. Profielbeeld van Peter de Knaap
    Peter de Knaap

    De maatregelen zijn overdreven en vooral om de beroepsbijstandstrekker aan het werk te krijgen. Helaas zijn goedwillende mensen de dupe van dit beleid gericht op de professioneel werklozen. Dus eigenlijk zijn de ‘goeden’ de lul, omdat een deel misbruik maakt en alleen op zijn luie reet zit en heel de dag zijn hand op houdt, want dat is de reden waarom de gemeente dit beleid uitvoert.

    Hoe voorkom je dit was wellicht een interessantere insteek of onderdeel van dit stuk geweest. Want, 1. Hoe maak je onderscheid tussen de welwillende werkloze en profiteur? En 2. Welke maatregelen zouden dan genomen moeten worden om de misbruikers gericht aan te pakken en niet de welwillenden de dupe te laten worden?

  2. Profielbeeld van Karin
    Karin

    “Denk je niet dat ze ieder werk dat ze kunnen vinden aan zullen pakken?”
    “het overgrote deel zit echt niet voor zijn of haar lol in de bijstand”
    “gezien het merendeel van de bijstandsgerechtigden geen fraudeur is, maar een oprechte
    werkzoekende”

    Om het alternatieve plan Emily Harmsen op de juiste waarde te kunnen schatten, zou ik graag willen weten wat de bronnen zijn van deze informatie.

    Niet dat ik dit op voorhand betwijfel, maar wat is de bron?

    1. Profielbeeld van Emily Harmsen
      Emily Harmsen

      Mijn bronnen: bijstandsgerechtigden in Rotterdam en de cijfers die gepubliceerd zijn over bijstandsfraude.
      Al kun je met die cijfers over bijstandsfraude natuurlijk niet direct aannemen dat fraudeurs alleen mensen zijn die geen oprecht werkzoekende zijn. Andersom merk je dus ook dat wél oprecht werkzoekenden als fraudeur worden behandeld als ze de (vaak zeer ingewikkelde) regels niet gehoorzamen.
      Mocht ik het mis hebben en het merendeel van de bijstandsgerechtigden niet oprecht naar werk zoeken: dan nog zou dit Plan van Baanpak kunnen werken. Een sociale dienst die niet iedereen in beginsel bestempelt als ‘fraudeur tot het tegendeel bewezen is’ biedt ook meer tijd om échte fraudeurs op te sporen.

  3. Profielbeeld van Peter
    Peter

    In de beperkte hersens van Struijvenberg is iedere werkloze verdacht.
    Voor hem is een werkloze nog minder dan een stuk vuil.
    Deze bullshit moeten we vanaf.
    54.000 stemmers op Leefbaar in 2014!
    39.000 bijstanders kunnen ze in 2018 gaan wegstemmen.

    1. Profielbeeld van Karin
      Karin

      “Voor hem is een werkloze nog minder dan een stuk vuil”

      Dat klinkt tamelijk ‘beperkt’, hoewel ik niet veel weet van Struijvenberg.
      Wel weet ik dat het geld op is, dus je zit ongeacht welke wethouder in een beroerde hoek.
      Enfin, brand is erger, zeggen ze in Amsterdam.

  4. Profielbeeld van R.Sörensen
    R.Sörensen

    Dit stukje is een reactie op een rapportage van de staatsomroep. Het idee dat die objectief zou zijn is erg naïef.

    Ik zit in het politiek rechtse spectrum. De enige omroepen die daar iets van aandacht aan besteden zijn WNL en Powned (lid worden !) Alleen Vrije Geluiden van de VPRO heeft al meer zendtijd!

    Als mevr. Harmsen een goed plan heeft, dan moet ze niet hier gaan blaten, maar naar de wethouder gaan! Zo te lezen kan ze via D 66 (coalitiepartij) best een afspraak regelen.

    Overigens een behoorlijke website volkomen onwaardig een reactie als die van “Peter” te laten staan. Vuil hoort in de vuilnisbak. Al of niet opgeveegd in het kader van iets terugdoen voor de samenleving, die je onderhoud op weg naar werk.

    1. Profielbeeld van Karin
      Karin

      Ik kan me iets bij uw wrevel voorstellen meneer Sorensen. Ook voorspelbaarheid heeft z’n grenzen. Nou ja, nu Vers Beton (deels) wordt onderhouden door de gemeente zullen de scherpste linksige hipsterkantjes er wel vanaf gaan, vermoed ik. Minder Joop.
      Of voel het ambtelijke sentiment niet aan goed aan, kan ook :)

    2. Profielbeeld van Emily Harmsen
      Emily Harmsen

      Beste meneer Sörensen,

      ik zou van harte met de heer Struijvenberg aan tafel willen zitten om dit plan ‘te blaten’, daar heb ik hem ook een verzoek toe gedaan. Helaas heb ik nog geen reactie ontvangen!

      1. Profielbeeld van R.Sörensen
        R.Sörensen

        Doe het via een politieke partij. Ieder raadslid heeft toegang tot de wethouder.
        Geeft ook de zekerheid, dat er op zijn minst naar wordt gekeken, omdat een politieke partij kan vragen naar het vervolg.
        Sorry, maar zo werkt het systeem.

        Als je niemand bereid vindt het te doen, zoek ik wel iemand voor je.
        Niet omdat ik het met je eens ben, maar omdat ik een beetje spijt heb van dat “blaten” Dus indien nodig ben ik via L.R. te bereiken.

    3. Profielbeeld van Martijn
      Martijn

      Ik bevind me aan de linkerkant van het politieke spectrum en ik heb mijn televisie weggedaan omdat er toch alleen maar rechts gewauwel op was. Bij elk onderzoek waar objectief geturfd wordt komt ook altijd naar voren dat rechts of beter geformuleerd, het establishment, verreweg de meeste spreektijd op televisie krijgt. Dat betekent dat nu de PvdA in de regering zit, het als je de PvdA nog als links beschouwt en dat is een grote ‘als’- het iets beter is.

      1. Profielbeeld van Karin
        Karin

        “ik heb mijn televisie weggedaan omdat er toch alleen maar rechts gewauwel op was”

        Hahaha! Kon je NPO niet ontvangen?

      2. Profielbeeld van R.Sörensen
        R.Sörensen

        Beetje moeilijk geformuleerd, maar mij (rechts) als establishment omschrijven gaat echt te ver.

  5. Profielbeeld van Raba
    Raba

    Niet lullen maar poetsen?
    Fijne discussie.
    Lees het artikel in de opzij van deze maand. Gaat over vrouwen in de bijstand die graag willen werken en die de stimulans vanuit de gemeenten niet als stimulerend ervaren. Werk zelf twee dagen als administratief vrijwilligster en moet volgens het plan daarnaast op 6 passende vacatures per week solliciteren. Ik ‘mag’ er 4 minder dan de gebruikelijke 10 per week. Mijn administratieve werkzaamheden nu worden als een ‘vlekje’ op mijn cv gezien. Ze dreigen mij te plaatsen op werkzaamheden waar ik niet op mijn plaats ben.
    Voordat politici hier gaan ‘blaten’, verdiepen zij zich meer in deze plannen van aanpak en niet alleen door het op papier te lezen.

  6. Profielbeeld van Anton van der Steen
    Anton van der Steen

    Helaas mag ik ook 15 weken papiertjes prikken in de straten van Zevenkamp / Ommoord.
    Ik kan uit ervaring zeggen dat dit een vrij nutteloze besteding is, bij binnenkomst wordt je al direct verteld dat er geen zicht is op een vaste baan, dus een perspectief wordt er niet geboden.

    Dan die fantastische sollicitatietraining, deze trainers staan er om mij te leren hoe ik moet solliciteren, volgens de gemeente Rotterdam (zo is de redenatie) kun je dat als werkeloze dus niet.
    Dit hele systeem is tamelijk nutteloos, die enkeling die daadwerkelijk een baan vindt doet dit toch echt op eigen kracht, gewoon vanuit huis, op zijn eigen manier, dus niet door toedoen of met medewerking van de sociale dienst.

    Het dreigen van het korten op een uitkering om een gapend gat in de begroting te dichten door op een aantal vlakken een wanbeleid te voeren, ach ja een ambtenaar weet niet wat het is om werkeloos thuis te moeten zitten.

    En dan meneer Sörensen, u biedt aan om in gesprek te gaan, om de lijntjes kort te houden kunt u direct ook de heer Stuivenberg vragen om ook aan te schuiven, dat zou u als raadslid denk ik best wel sieren.

  7. Profielbeeld van Mia
    Mia

    Ik zou het niet erg vinden om als ik een bijstandsuitkering had iets terug te moeten doen voor mijn uitkering.Wat is er nu aan om hele dagen thuis te moeten zitten op de bank,je kunt toch veel beter onder de mensen zijn en iets doen al word het dan verplicht gesteld.Ik heb gelukkig nog een baan al is het in de schoonmaakbranche ,en ik verdien ook niet veel meer als iemand in een uitkering krijgt,maar om thuis te zitten en niets te doen nee dat is niets waard.

    1. Profielbeeld van Anton van der Steen
      Anton van der Steen

      U heeft gelijk, thuis zitten is niet de oplossing en bereik je totaal niets mee, vandaar dat ik mezelf als vrijwilliger inzet met bepaalde taken, wat ik zelfs vanaf volgend jaar hopelijk gaat uitbreiden met het geven van workshops, ik zie daar meer voordeel in dan z’n traject, en waarom, als je papiertjes loopt te prikken staat het verstand op nul.

      Doe je vrijwilligers werk dan is dat 9 van de 10 keer iets wat je zelf heb gekozen, dus voel je je vrijer, waardoor je ook makkelijker contacten leg, vaak door het delen van een bepaalde passie.
      Natuurlijk is het vinden van een baan, prioriteit nummer één, ook boven vrijwilligerswerk maar om nu een dag te prikken en twee dagdelen in een duf lokaal te zitten, nee dan vrijwillig aan de bak.

  8. Profielbeeld van Ellen
    Ellen

    Als ik de parlementaire geschiedenis van de participatiewet goed heb bestudeerd is de tegenprestatie geen re-integratie instrument. Het is dus logisch dat er geen uitzicht is op een vaste baan, daar is de tegenprestatie namelijk niet voor gemaakt. De tegenprestatie (dan heb ik het nu over art. 9 lid 1 sub c Participatiewet) is geschreven met de achterliggende gedachte ‘ U krijgt een uitkering dus u doet daar maar iets voor terug’. Dat is wellicht handig om in het achterhoofd te houden. De participatiebaan (art. 9 lid 1 sub b Participatiewet) is ook niet in het leven geroepen met het idee dat er uitzicht zal zijn op een vaste baan, dit instrument is enkel bedoeld voor de ‘moeilijk bemiddelbare werklozen (als u al minstens 2 jaar thuiszit) om een trede op de re-integratieladder te stijgen, door wat werkervaring op te doen. Dat er een tegenprestatie moet worden geleverd voor de uitkering is een politieke keuze geweest die het gevolg is van een maatschappelijke kentering van de gedachte dat in de bijstand raken iets is wat iedereen kan overkomen. De maatschappij is bang voor de mensen die zomaar ‘gratis’ iets krijgen. Zie bijvoorbeeld de afschaffing van de studiefinanciering (een gift ojee), en tevens een uitkering (men krijgt iets gratis zonder iets voor te doen?!?!). Het proefschrift van Thomas Kampen daarover is een aanrader. Persoonlijk vind ik het geen slecht idee dat iemand iets terug moet doen voor zijn uitkering, voor wat hoort wat.

  9. Profielbeeld van Raymond Heijder
    Raymond Heijder

    Goed verhaal! Zelf ben ik al acht maanden in een strijd verwikkeld met gemeente Apeldoorn. De eerste zes maanden geen uitkering gekregen (waarvoor een rechtszaak loopt). Bij de tweede aanvraag eindelijk een toekenning. Maar loop dus 6 maanden geld mis.
    Nu is het zogenaamde bemiddelen naar werk in volle gang. Maar er wordt helemaal niets gedaan. De bal ligt helemaal bij mij zelf, zegt men. Je hebt geen moer aan de klantmanager, alleen maar lulkoek.
    Mijn aanpak is: als je dan helemaal op zelfsturing bent aangewezen, pak dan ook de volledige regie. Ook over de inhoud van de gesprekken. Ik bepaal wat er gebeurt! Op bijstandvanzaken.wordpress.com breng ik doorlopend verslag uit van de intimiderende gemeente Apeldoorn. Ik weet dat Rotterdam erg is, maar Apeldoorn is ook niet voor de poes.

Reageren is voorbehouden aan Vers Beton-supporters. Meld je hier aan als supporter of log in.

Advertentie

Logo_giraffe_01_600x500