Economie18 november 2015

“De Tegenprestatie is pure lulkoek”

Een Plan van Baanpak voor de Sociale Dienst

Als je als bijstandsgerechtigde in Rotterdam kans wil maken op een uitkering moet je een tegenprestatie leveren. De NPO 2Doc De Tegenprestatie laat zien hoe de gemeente hiermee omgaat. Die aanpak bezorgt Emily Harmsen kromme tenen. Zij schreef een Plan van Baanpak voor de Sociale Dienst.

Beeld: Hilde Speet

Van diverse kennissen in de bijstand hoorde ik dat de Tegenprestatie goed laat zien wat een werkcoach doet. Of juist niet. Je ziet duidelijk verschillen: de ene coach pept op en geeft complimenten, de andere noteert en typt er een eind op los zonder de persoon aan de andere kant van de tafel aan te kijken. Ze adviseren toch vooral lukraak te solliciteren op alles wat los en vast zit; een advies dat de werkzoekende beantwoordt met een ‘ja, duh, wat denk je dat ik aan het doen ben?’ Je hoort het getik van het toetsenbord steeds harder klinken. Bureaucratie die je niemand, ook de werkcoaches niet, toewenst.

Fantastisch werk

Het waren niet zozeer de werkcoaches die mij die kromme tenen bezorgde, maar vooral de opmerking van hun manager die in een vergadering uitlegt dat het invoeren van de tegenprestatie een grote opdracht is die ze met z’n allen zullen moeten doen. Ik citeer vanaf 13:20: “Dit betekent dat jullie per persoon 200 tegenprestaties in het systeem ingevoerd moeten hebben […] En dat jullie elk jaar een trajectplan up-to-date houden, zodat ik en mijn manager aan de wethouder kunnen laten zien wat een fantastisch werk wij hebben gedaan.”

“Het gaat bij de Sociale Dienst dus niet om mensen aan het werk helpen, maar om het noteren van de tegenprestatie”

Het gaat bij de Sociale Dienst dus niet om mensen aan het werk helpen, maar om het noteren van de tegenprestatie. Natuurlijk, dit stukje kan een vertekend beeld geven. Wellicht heeft de manager daarvoor of daarna wel een fantastisch Plan van Baanpak meegegeven aan de werkcoaches, dat weten we niet. Maar ik vermoed van niet. De documentaire is gemaakt vóórdat wethouder Struijvenberg ‘beterschap’ beloofde bij de Sociale Dienst. Ondertussen wordt er steeds meer energie gestoken in fraudebestrijding: zorg ervoor dat ze de regels niet overtreden, want anders…!

Geen beterschap

Rotterdam controleert streng op bijstandsfraude: je kunt al een fikse korting krijgen op je uitkering als je te laat komt op je afspraak bij de gemeente. En daarmee bespaart Rotterdam miljoenen.  Maar op dit moment lijkt de gemeente iedere bijstandsgerechtigde wel te bestempelen als fraudeur, tot het tegendeel is bewezen. Dat is een bijzonder energieverspillende methode, gezien het merendeel van de bijstandsgerechtigden geen fraudeur is, maar een oprechte werkzoekende.

Die beloofde ‘beterschap’ van wethouder Struijvenberg is er nog niet. Nog steeds worden bijstandsgerechtigden allemaal in één strafhokje gestopt. Nog steeds worden hogeropgeleiden gedwongen om straten aan te vegen, onder het mom ‘ieder werk is goed voor je’. In het ergste geval moet een bijstandsgerechtigde fulltime aan de slag bij de Roteb, mét een sollicitatieplicht van vijf sollicitaties per week.

Tijd om te netwerken (zo’n zeventig procent van de vacatures wordt via het netwerk vervuld) of zelfontwikkeling (een cursus volgen in je vakgebied om op de hoogte te blijven) of ontspanning (een baan zoeken is fulltime werk) is er niet. Sterker nog: als jij een activiteit onderneemt die zou kunnen lijken op werk, word je direct gekort op je uitkering. Vrijwilligerswerk als tegenprestatie mag, maar dan wel onder strikte regels en in veel gevallen wordt alsnog je uitkering gekort. In veel gevallen moet je als  tegenprestatie verplicht straten aanvegen. Is dat dan geen verdringing?

Plan van Baanpak

Rotterdam is de stad van ‘niet lullen maar poetsen’. Dat er een tegenprestatie geleverd moet worden om een uitkering te ontvangen is pure lulkoek: als je een baan hebt betaal je namelijk vanuit je salaris om die uitkering te betalen. Oftewel: je hebt al een financiële tegenprestatie geleverd, of levert die zodra je een baan hebt. Het is maar een idee, maar wellicht zou deze aanpak beter werken: je laat de bijstandsgerechtigde zélf bepalen of hij of zij hulp nodig heeft bij het solliciteren. Zou dat geen pilotwaardig Plan van Baanpak zijn voor de Sociale Dienst?

Stel je voor dat jij als bijstandsgerechtigde géén tegenprestatie hoeft te leveren voor je uitkering. Natuurlijk solliciteer je een paar keer per maand op werk dat bij je opleiding en ervaring past. Geen probleem, want dat deed je toch al. Je vult je week met het zoeken naar vacatures, een sollicitatie of twee, het bezoeken van een netwerkbijeenkomst, het volgen van een nuttige cursus en vrijwilligerswerk bij de lokale kerk, buurthuis of verzorgingstehuis. Kom je er niet uit, vraag je je af waarom je na tien sollicitaties nog steeds geen uitnodiging voor een gesprek hebt gehad, dan bel of mail je je werkcoach.

Stel je eens voor dat werkcoaches geen handhaving meer doen. Dat ze er puur zijn, om bijstandsgerechtigden te helpen met het updaten van hun cv, met het vinden van relevante vacatures, met het aanbieden van netwerkgesprekken. Dat je als werkzoekende, bij het aanmelden voor de bijstand, een nuttig ‘welkomstpakket’ krijgt van je werkcoach met alle informatie die je nodig hebt om zelf aan de slag te gaan. Dat de werkcoach zegt: “Hier zit van alles in waar je zelf verder mee kunt. Ik hoor graag van je hoe je sollicitaties gaan, en als je hulp nodig hebt ben ik er voor je.”

“Het overgrote deel zit echt niet voor zijn of haar lol in de bijstand. Het kan iedereen overkomen”

En denk je dat het afschaffen van de tegenprestatie ervoor zorgt dat geen enkele bijstandsgerechtigde nog iets uitvoert? Ik denk dat dat wel meevalt, het overgrote deel zit echt niet voor zijn of haar lol in de bijstand. Het kan iedereen overkomen: de hogeropgeleide directeur, de kapster, de communicatiespecialist, de schoonmaker. Denk je niet dat ze ieder werk dat ze kunnen vinden aan zullen pakken? En dat als ze meer persoonlijke aandacht krijgen, ze sneller werk zullen vinden dan wanneer er lukraak gesolliciteerd wordt? De gemeente kan nog steeds korten op een uitkering als blijkt dat er niet voldoende sollicitaties zijn verricht.

Ik woon in Rotterdam, omdat ik hou van de nuchterheid en het arbeidsethos, ik poets me rot! Dit Plan van Baanpak is misschien te utopisch voor mijn nuchtere stadje. Toch hoop ik dat mijn voorstel in overweging wordt genomen en dat er echt verbetering komt.

Op 27 november presenteert Emily Harmsen haar boek Vacatureluurs in STROOP Rotterdam. Haar boodschap: “Je bent als werkzoekende niet alleen, niet gek en al helemaal niet werkloos, de zoektocht naar werk is al een baan op zich!”

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:bijstand, Maarten Struijvenberg en tegenprestatie

Sectie: Economie

kaart: Stadhuis, Rotterdam, Centrum, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *