Stedelijke ontwikkeling & architectuur24 november 2015

Pontje Charlois-Katendrecht: ontbrekende schakel op Zuid

Meer dan alleen maar een fysieke verbinding

Wie de kaart van Rotterdam erbij pakt, merkt dat Charlois en Katendrecht vlak bij elkaar liggen. Is het dan niet logisch om deze twee wijken op Zuid met elkaar te verbinden?

Dat moeten de mensen van Stedelinks010 ook gedacht hebben. Voor hen is de verbinding een ontbrekende schakel in het aanbod van wandel- en fietsroutes rondom de stadshavens, het stedelijk panorama en tussen de noord- en zuidoevers van de Nieuwe Maas.

Stedelinks010 is een samenwerkingsverband van kunstenaars en maatschappelijke instellingen dat in 2011 een prijsvraag won die uitgeschreven was door het toenmalige Pact op Zuid – de voorloper van het huidige nationaal programma. Zo verwierf het budget om Rotterdam-Zuid meer kunst en cultuur te bieden. Dit wordt gedaan met de zogenoemde ‘Investeringscampagne voor mede-eigenaarschap van de stad’.

De campagne is bedoeld om bewoners op Zuid te stimuleren activiteiten te ontplooien waar de stad wat aan heeft. Tot aan 2020 onderneemt Stedelinks010 diverse projecten om Zuid in haar kracht te zetten of beter aan te laten haken bij ontwikkelingen op de noordoever.

Verreweg het meest in het oog springende project van Stedelinks010 is VeerpontZuid, een verbinding over water tussen Charlois en Katendrecht. De plannen voor het pontje zijn zeer concreet. Alleen het geld ontbreekt nog. Op de Coolsingel wordt er dan ook actief voor gelobbyd.

Zicht op Katendrecht vanaf Charlois Beeld: Rosanne Dubbeld

De Hef verslepen

Het begon allemaal met het plan voor een ‘Verbinding tussen Charlois en Katendrecht’, in 2013. Als burgerinitiatief werd dit ingediend in de Rotterdamse gemeenteraad om de stedelijke bereikbaarheid te verbeteren, woon-werkverkeer te verduurzamen en uitwisseling tussen scholen in Charlois en op Katendrecht mogelijk te maken.

Voor de nieuwe oeververbinding was geen voorkeursvariant: behalve een veerdienst werd ook voorgesteld De Hef naar de Maashaven te verslepen of een nieuwe stadssnelweg (!) over de Maas aan te leggen. Het toenmalige stadsbestuur zag potentie in eerstgenoemde idee. Dit bleek het startschot voor VeerpontZuid.

VeerpontZuid is in de eerste plaats een investering in de bereikbaarheid. Eerder werd geopperd dat de pont een welkome aanvulling is op de bestaande oeververbindingen per brug en tunnel. Als vanaf 2017 de Maastunnel twee jaar dicht gaat voor een grondige renovatie wordt VeerpontZuid wellicht ook echt noodzakelijk. Hoewel weinig inwoners van Charlois momenteel gebruik maken van de verbinding onder water.

Nooit naar overkant

Kamiel Verschuren, mede-oprichter van Stedelinks010, initiatiefnemer van VeerpontZuid én geëngageerd inwoner van Charlois, pleit daarom voor een verbinding die de mensen wél in beweging brengt. “Zestig procent van de kinderen hier is nog nooit aan de andere kant van de Maas geweest. Het pontje is daarom ook een investering in laagdrempelig vervoer. Vervoer voor iedereen.”

Dit dient het woon-werkverkeer, maar faciliteert ook een nieuwe vorm van recreatie. De veerpont maakt een nieuwe route naar het centrum mogelijk, zonder plichtmatig rondom de Maashaven te hoeven gaan. Eenmaal op de Kaap bereik je via de Rijnhavenbrug al lopend of fietsend de Wilhelminapier. Daarna ligt de stad aan je voeten.

Maar de fysieke component is slechts een deel van het verhaal. VeerpontZuid is ook een impuls voor het sociaal-culturele klimaat op de linker Maasoever, vindt Stedelinks010. Enkele voorbeelden illustreren die stelling.

Op de veerpont delen reizigers hun ervaringen, belevenissen en verhalen. Het plan bestaat om radio-uitzendingen te maken vanaf de veerpont, zogezegd om de ‘Rotterdamse stemming’ te peilen. En Stedelinks010 is van plan de veerdienst aan een ander project te koppelen. Paviljoen … aan het Water, “een eerste publieke plek aan het waterfront van Charlois”, aan de Maashavenkade achter de leegstaande afvalcentrale (vanaf 2017 omgetoverd in Speelstad Rotterdam), wordt in de toekomst mogelijk voorzien van een aanlegsteiger. In het paviljoen wordt samen gekookt en gegeten, met een programmering die ruimte biedt aan tentoonstellingen, presentaties en artists in residence. Om te vieren wat Zuid Zuid maakt.

Eenmaal op de Kaap bereik je via de Rijnhavenbrug al lopend of fietsend de Wilhelminapier. Daarna ligt de stad aan je voeten.

Betrokkenheid Zuid laag

De investeringscampagne op Zuid lijkt geen overbodige luxe. Verschuren betoogt namens Stedelinks010 dat de betrokkenheid op Zuid achter blijft bij de rest van de stad. Bovendien zijn Zuiderlingen structureel lastig te mobiliseren. “Van heel Nederland zijn de inwoners van Rotterdam-Zuid het moeilijkst te bereiken. Ze openen hun post niet, nemen de telefoon niet op, doen de deur niet open.”

Daarnaast weten bewoners op Zuid de rechter Maasoever maar moeilijk te vinden. Hoe maak je deze bewoners dan mede-eigenaar van de veerdienst? Stedelinks010 vroeg aan bezoekers van haar website hoe de pont moest gaan heten. Ruim vier honderd suggesties kwamen binnen, zoals Chardrecht en Vaarlois, maar ook Hoerensloep en Kaatje Tippel. Historisch bewustzijn kan de indieners van deze namen niet worden ontzegd.

Online deelname is natuurlijk vrijblijvend. Een enquête over nut en noodzaak van een veerdienst tussen Charlois en Katendrecht geldt daarom als belangrijk instrument voor het meten van lokaal draagvlak. Uiteindelijk hebben een kleine negenhonderd respondenten de enquête ingevuld, die in een oplage van 25.000 stuks huis aan huis werd verspreid in de wijken van Charlois.

Aansluitend zijn er op strategische locaties zoals supermarkten, bij winkelcentrum Zuidplein en voor de fietsersingang van de Maastunnel flyers uitgedeeld om mensen eraan te herinneren de enquête in te vullen. Verschuren wilde zeker weten dat iedereen in die mogelijkheid werd gesteld. Toch zijn het bij een laag reactiepercentage vaak de voorstanders die de moeite nemen zo’n enquête in te vullen. Response bias, in de techniek van statistisch onderzoek. Je kunt je afvragen of dat hier aan de orde is.

Zicht op Charlois vanaf Katendrecht Beeld: Rosanne Dubbeld

Resultaten peiling

Uit de enquête kan het volgende worden opgemaakt. Het overgrote deel van de respondenten denkt gebruik te gaan maken van de nieuwe veerdienst en ziet het als een goed alternatief voor een dichte Maastunnel – blijkens de enquête veruit de meest gebruikte oeververbinding. Opvallend: meer dan tachtig procent van de respondenten geeft aan het pontje te gebruiken in het weekeinde, overdag.

Zij gaan vast niet allemaal naar hun werk. Bijna de helft van de respondenten stelt in de enquête dat eventuele vervoerskosten een belemmering vormen. Geen zin om te betalen, of toch een smalle beurs? Stedelinks010 heeft becijferd dat er per jaar ruim anderhalve ton nodig is voor een gratis oversteek van zes uur per dag, vijf dagen per week. Dit overstijgt ruimschoots het budget dat bij de stichting nog op de plank ligt. En dus moet er iemand bijspringen.

Onlangs heeft Verschuren de resultaten van de enquête aangeboden aan wethouder Langenberg, die mobiliteit in zijn portefeuille heeft. In de behandeling van een voorstel voor beter vervoer via het water heeft de wethouder zich voorzichtig enthousiast getoond over VeerpontZuid, maar betwijfelt of het valt te betalen. Er moet water door de Maas, zoals het heet. Wellicht valt er binnen het kredietvoorstel voor renovatie en restauratie van de Maastunnel, à raison van €262 miljoen, nog wel wat los te peuteren. Bovendien heeft de gemeenteraad in de afgelopen jaren met moties de wethouder aangespoord het idee voor een veerpont te ondersteunen.

In het burgerinitiatief ‘Verbinding tussen Charlois en Katendrecht’ werd gesteld dat je in Rotterdam niet goed kunt dwalen, de “highlights vragen erom aaneengeregen te worden”. Highlights zoals de Maastunnel, Veerhaven, Erasmusbrug, Wilhelminapier, SS Rotterdam. Wellicht kan het Charloisse Hoofd hier in de toekomst aan worden toegevoegd? Met VeerpontZuid wordt een nieuwe brug geslagen, wordt het stedelijk panorama voltooid. Maaswater als verbindend element.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Charlois, Katendrecht, Nieuwe Maas, Rotterdam Zuid en verbinding

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

kaart: Charloisse Hoofd 25, 3087 CA Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *