Kunst & Cultuur21 januari 2016

Museumstad Rotterdam? Splits Boijmans op in twee musea

Vergeleken met andere Nederlandse kunstmusea vallen de bezoekersaantallen van Boijmans flink tegen. Het opsplitsen van de collectie zou dat probleem zomaar eens kunnen oplossen, stelt Frank Fabian van Keeren. 

Boijmans van Beuningen Beeld: Marcel Kollen

Rotterdammers pronken graag met lijstjes. Maar op de lijst van meest bezochte musea van Nederland was het eind december even zoeken. Museum Boijmans Van Beuningen, het vlaggenschip van de Rotterdamse kunstinstellingen, vonden we met zo’n 270.000 bezoekers pas terug op een achttiende plaats. In perspectief: de nummer één, het Rijksmuseum, verwelkomde in 2015 bijna 2,4 miljoen bezoekers.

Volgens museumdirecteur Sjarel Ex is er niet zo veel aan de hand. Tijdens een interview op Radio Rijnmond reageerde hij tamelijk gelaten. Hij wijt de lage notering onder meer aan de forse bezuinigingen van de afgelopen jaren door het stadsbestuur op kunst en cultuur. In een artikel in het AD/Rotterdams Dagblad liet hij bovendien optekenen dat zijn museum het nadrukkelijk niet alleen in kwantiteit zoekt.

Lastig onderscheiden

Boijmans is een museum met een bijzondere collectie die, met een klein beetje chauvinisme, tot de absolute top van de wereld gerekend kan worden. Wat de collectie tamelijk uniek maakt, is dat ze een rijk overzicht geeft van de westerse kunstgeschiedenis van de hoge middeleeuwen tot heden, met daarbinnen een belangrijk accent op de Nederlandse kunstgeschiedenis.

Het is het enige museum in Nederland met laatmiddeleeuwse meesters als Jheronimus Bosch, Jan van Eyck en Pieter Bruegel de Oude. De collectie moderne kunst doet niet onder voor die van het Stedelijk Museum Amsterdam of het Kröller-Müller. En de prenten- en tekeningencollectie is misschien wel de fraaiste ter wereld.

Een écht iconische trekpleister als Rembrandts Nachtwacht ontbreekt

Helaas maakt die veelzijdigheid het ook lastig voor Boijmans om zich te onderscheiden van andere musea, die zich met een engere collectie veel specifieker weten te profileren. Bijvoorbeeld het Van Gogh Museum, het Haagse Gemeentemuseum (Mondriaan), het Mauritshuis en het Rijksmuseum (Gouden Eeuw). Of het Stedelijk Museum Amsterdam en het Kröller-Müller Museum (moderne kunst). Tegelijk ontbreekt in Boijmans die ene écht iconische trekpleister als Rembrandts Nachtwacht of Vermeers Parelmeisje. Een poging om een dergelijk icoon voor Boijmans te verwerven liep lang geleden uit op een fiasco.

Megalomane kast

Een ander probleem waar Boijmans nadrukkelijk mee kampt, is een gebrek aan ruimte. Stapels werken van Kandinsky, Picasso, Van Gogh, Monet, Dalí, Rothko en Appel zijn niet zichtbaar voor het publiek, simpelweg omdat het museum ze niet kwijt kan.

Ex denkt dat Boijmans een inhaalslag zal maken als het nieuwe Collectiegebouw er eenmaal is. Geschat wordt dat dit zo’n 90.000 bezoekers extra per jaar zal trekken. Dat brengt het jaarlijkse bezoekersaantal op zo’n 360.000 per jaar, wat nog niet erg ambitieus klinkt.

Het nieuwe depot krijgt allerlei bijzondere functies, zoals een park op het dak, horeca en de mogelijkheid om live restauraties bij te wonen. Ook kunnen particulieren er in de toekomst hun collecties onderbrengen. Dat zal allemaal reuze eigenaardig zijn, maar of het grote publiek er warm voor loopt, betwijfel ik. Boijmans en de gemeente willen met het nieuwe depot vooral mensen lokken die nu al voldoende aan hun trekken komen in Rotterdam: liefhebbers van architectuur. Het spectaculaire ontwerp ten spijt: in essentie is het nieuwe Collectiegebouw niets anders dan een megalomane kast voor al die werken waar in het museum geen plaats voor is.

Lonely Planet

Sjarel Ex vindt de vergelijking met Amsterdamse musea niet eerlijk, omdat die stad nu eenmaal meer toeristen trekt. Je kunt het ook omdraaien. Amsterdam trekt (mede) veel toeristen omdat de stad bekend staat om haar vooraanstaande kunstmusea.

Terecht merkte Ex op dat musea de gemeente misschien geld kosten, maar museumbezoekers de stad ook veel geld opleveren. Steden als Amsterdam, Den Haag en Leiden varen wel bij de vele bezoekers die hun musea trekken en profileren zich dan ook nadrukkelijk als museumstad.

In alle aanbevelingen over Rotterdam voert kunst niet de boventoon

Rotterdam heeft zich de afgelopen jaren vooral geprofileerd als wereldstad vol indrukwekkende architectuur. En dat is niet onopgemerkt gebleven. Het toerisme in de stad groeit en mooie aanbevelingen in de New York Times, Rough Guides en Lonely Planet logen er niet om. Maar het woord ‘kunst’ voert in al die aanbevelingen niet de boventoon.

Museumstad Rotterdam

Rotterdam heeft een prachtige kunstcollectie in huis, die gezien mag worden. Bovendien hebben we met de Willem de Kooning Academie een vooraanstaande kweekvijver voor talent. Alles wat we nodig hebben om Rotterdam als museumstad op de kaart te zetten, is een onderscheidende visie die past bij het imago van de stad. (En vooruit, natuurlijk wat geld.) Rotterdam staat wereldwijd op de kaart als dé stad van de moderne architectuur. Mijn voorstel is om de stad tevens internationaal op de kaart te zetten als dé stad van de moderne kunst.

Maak hiervoor van Boijmans weer wat het ooit was: een schitterend museum voor oude kunst. Dat is geen amputatie, maar een kans om je te onderscheiden en te profileren als een museum dat zich niet fixeert op de Gouden Eeuw en waar naast Rembrandt, Frans Hals en Jan Steen ook hun illustere voorgangers Bosch, Bruegel, Van Eyck en Rubens alle ruimte krijgen.

Ons eigen Tate

En laat Boijmans’ collectie moderne kunst dan de basis vormen voor een nieuw museum. Dit wordt ons eigen Tate Modern. Een museum waarin niet alleen de grote meesters uit de moderne kunstgeschiedenis te bewonderen zijn, maar dat met spectaculaire exposities de toon zet in Nederland op het gebied van de hedendaagse kunst.

Een museum waarin de toonaangevende kunstenaars van de toekomst hun plek vinden en waar je moet zijn om te weten wat er speelt. Een museum, kortom, dat de aanjager wordt van een Rotterdam dat behalve om haar spectaculaire architectuur nadrukkelijk bekend zal komen te staan als stad van kunst en cultuur.

Reageer of deel op Social Media

Tags:beeldende kunst, Boijmans van Beuningen, collectiegebouw, moderne kunst, museum, museumstad, Opinie en oude kunst

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Museum Boijmans Van Beuningen, Museumpark, Dijkzigt, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *