Economie26 februari 2016

De gemeente Rotterdam is ongeschikt als horecabaas

Het Manhattan Hotel als financieel struikelblok

De gemeente Rotterdam bezit aandelen in het Manhattan Hotel, in de Millennium Tower aan het Kruisplein. Maar het hotel is allerminst rendabel. Waarom, zo vraagt Jaap Rozema zich af, is ze er ooit aan begonnen?

The Manhattan Hotel Beeld: Max van Dongen

Wederom heeft de gemeente flink moeten interen op haar investering in het Manhattan Hotel, dat sinds februari 2016 als Marriott Rotterdam door het leven gaat. Zowel in 2014 als het jaar ervoor boekte het hotel een verlies van rond de twee miljoen euro. Al in 2009 moest de gemeente bijspringen om het hotel aan het Kruisplein financieel overeind te houden. Het hotel kan de broek niet zelf ophouden, al zolang het bestaat. Flink wat gemeenschapsgeld is verdampt. Want behalve kapitaalinjecties door de jaren heen kan de gemeente ook fluiten naar haar investering van een kleine drie miljoen euro.

De overheid is natuurlijk niet op te vatten als een bedrijf, waarbij investeringen worden afgezet tegen winst of verlies. Normaal gesproken wordt overheidshandelen bepaald door het verwachte maatschappelijke nut. Neem geld steken in een publieke voorziening, waarbij het collectieve belang tenminste is gewaarborgd. Ook als het aan het einde van de rit duurder uitvalt. We hebben nu eenmaal besloten dat wegen, straatverlichting en riolering nodig zijn.

Behartigen van publiek belang

Maar wat moet de gemeente Rotterdam met een hotel? Het lijkt in eerste instantie een rare combinatie: de neutrale overheid met haar nutsdenken en publieke instituties meets de wereld van beweging, zakelijkheid, fusies, faillissementen. Toch is het vrij gebruikelijk dat de gemeente zich mengt in de bedrijfsvoering van marktinitiatieven. Zo heeft de gemeente meerdere samenwerkingsverbanden met wat zij de verbonden partijen noemt. Havenbedrijf Rotterdam, Eneco, Evides, het Warmtebedrijf en Schiphol zijn enkele van de bedrijven waarin de gemeente deelneemt. Een nieuwe samenwerking voor 2016 tussen publiek en privaat betreft het aandeel van de gemeente in een kapitaalfonds om schone technologie en innovatie te bevorderen. Even goed beëindigt de gemeente haar relatie met verbonden partijen, zoals afgelopen jaar bijvoorbeeld is gedaan met Beurs WTC en de zogenoemde wijkontwikkelmaatschappijen (WOMs) die waren opgericht om te investeren in achterstandswijken.

De gemeente weet dit investeringsbeleid te rechtvaardigen. Ze stelt dat deelname in privaatrechtelijke verbonden partijen “gericht is op het behartigen van publieke belangen”. Zo’n deelneming betekent in de regel dat de gemeente aandeelhouder wordt van een verbonden partij. Er kunnen meerdere redenen zijn waarom de gemeente gebruik maakt van partners om een publieke taak naar behoren uit te voeren. Geheel conform de trend van privatisering en verzelfstandiging van pakweg de afgelopen dertig jaar kan de gemeente vinden dat een externe partij het beter kan. Wellicht heeft de gemeente als nieuwe speler in een marktsituatie een destabiliserend effect op het gebied van werkgelegenheid, dienstverlening of kostenbeheersing. Horeca, waar de hotelbranche toebehoort, lijkt toch vooral het speelveld van ondernemers en zeker geen klassieke overheidstaak. Het kan ook zijn dat voor het uitvoeren van een publieke taak exclusieve kennis vereist is die de gemeente niet bezit en het aanwerven van die kennis buitensporig hoge kosten met zich meebrengt.

The Manhattan Hotel staat tegenover het Centraal Station Beeld: Max van Dongen

Vraag en aanbod hotels veranderd

Effectiviteit en efficiëntie in het waarborgen van publiek belangen, daar is het de gemeente om te doen. Zo ook was dat de gedachte bij Manhattan. De gemeente is voor een vijfde eigenaar van het hotel. Het aandeel van de gemeente in het hotel valt onder de verbonden partij Tower Hotel Rotterdam B.V., het bedrijf dat aan het Kruisplein een luxueus hotel bestiert (vijf sterren). Hier was het de gemeente midden jaren negentig om te doen toen de Millennium Tower werd gebouwd, namelijk een impuls geven aan het segment van luxe hotels in Rotterdam. Dit zou de stad als vestigingsklimaat voor multinationals versterken.Eeen dergelijk hotel faciliteert een behoefte in de wereld van directeuren, investeerders en rijke buitenlandse cliënten van grote bedrijven. In de begroting voor 2016 zegt de gemeente dan ook dat zij belang hecht aan een vijfsterrenhotel in de binnenstad, “in verband met het vestigingsklimaat voor (internationale) bedrijven.” Van deze hotels zijn er in Rotterdam niet veel te vinden, zeker in vergelijking met Den Haag of Amsterdam.

Steden veranderen. Rotterdam kan er de laatste jaren over meepraten. Inmiddels is vraag en aanbod van hotels in Rotterdam flink veranderd ten opzichte van de tijd toen de gemeente besloot in het (Manhattan) hotel te willen investeren. In de binnenstad is het aanbod van hotels enorm gegroeid, met in totaal een slordige 4000 kamers. Ibis, Easy Hotel, CitizenM en Holiday Inn hebben onlangs nieuwe vestigingen geopend. In de Gedempte Zalmhaven – mocht het nieuwe bestemmingsplan worden aangenomen – en op de Wilhelminapier zijn nog eens enkele honderden nieuwe kamers voorzien. Toegegeven, dit zijn vooral plekken waar de stedentrippers, rugzaktoeristen en weekendmensen neerstrijken. Maar inmiddels wordt het zakenleven behalve het Manhattan Hotel bediend met nog twee vijfsterrenhotels, te weten het Hilton aan het Hofplein en het Mainport Design Hotel aan de Leuvehaven. Hoe gerechtvaardigd is het dan nog om als gemeente verbonden te willen zijn aan een speler in het luxe segment?

Chaotische markt

Je kunt inderdaad vinden dat een goed hotel voor het zakenleven een publiek belang dient, want meer investeringen en dus meer werkgelegenheid. Toch is het een riskante investering, veel meer dan andere private initiatieven. Die worden niet of minder blootgesteld aan de grillen van de markt. Schiphol heeft een onaantastbare positie als vervoershub in Nederland. Het Warmtebedrijf, dat energie uit afvalverbranding haalt en verkoopt, heeft eigenlijk geen concurrenten. De Rotterdamse haven blijft een strategische must voor vervoer en logistiek om het Europese achterland te bereiken. Maar de hotelbranche, dat is van een hele andere orde. Hotels komen en gaan, groeien opeens uit hun jasje of vallen om zodra vraag en aanbod niet meer op elkaar aansluiten. Het is ook een chaotische markt. Terwijl in een bijna-oligopolie zoals de energievoorziening (Eneco) de markt in feite wordt verdeeld tussen de grote jongens, is de hotelbranche een zootje ongeregeld. De wildgroei aan kamers leidt tot een lage bezettingsgraad, waardoor investeringen zich niet terugverdienen. In de eerste plaats is dit vervelend voor de eigenaars. Maar goed, dat is het risico van het vak. Het wordt echter politiek als de overheid belanghebbende is.

De gemeente zet haar aandeel in Rotterdam in 2016 vrolijk voort. Wanneer denkt de gemeente dat het hotel wél winstgevend wordt? Welke tekenen zijn er om voorspoed te mogen verwachten? Elke ondernemer weet dat je soms ook je verlies moet pakken. Wellicht heeft de gemeente die wijsheid nog niet in pacht.

Er is een schrale troost. Door de toename in het aantal toeristen zal de logiesbelasting de verloren gegane investering ongetwijfeld compenseren.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:bedrijven, gemeente rotterdam, horeca en Manhattan Hotel

Sectie: Economie

kaart: Weena 686, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *