Wetenschap en onderwijs1 februari 2016

“Docenten dienen jongeren niet in te kleuren”

Opinie

Docent Halil Karaaslan stoort zich aan het onvermogen van sommige collega’s om boven het wij-zij-denken uit te stijgen. Op Vers Beton pleit hij voor klassikale discussies waarin iedereen zijn mening mag ventileren, ook als die niet binnen de lijntjes past. “We moeten de schuld niet bij leerlingen leggen, maar bij ons. Wat doen wij fout?”

Docenten dienen leerlingen niet in te kleuren Beeld: Renée Westerink

De actualiteit beïnvloedt het lesmateriaal op school, waarbij de impact van het gebeurde bepaalt of de docent besluit zijn les aan te passen. Hoewel in sommige gevallen de organisatie ‘dwingt’ een onderwerp te behandelen in de les, valt niet te ontkennen dat het referentiekader van de docent van invloed is op de gekozen thema’s.

Docenten laten zich te vaak sturen door impulsiviteit en emoties. Daarbij komt nog een ‘gevaar’: timing. Ondoordachte, slecht voorbereide lessen, waarin een docent frustraties en emoties niet serieus neemt, omdat een leerling met een andere mening zich automatisch diskwalificeert, want die past niet bij ‘onze’ westerse normen en waarden.

Tekenend voorbeeld zijn de aanslagen in Parijs. Meerdere docenten kwamen in het nieuws omdat zij het moeilijk vinden om thema’s als radicalisering in de klas bespreekbaar te maken. De leerlingen zouden brutaal zijn, geen respect hebben voor de minuut stilte, geen begrip hebben voor de situatie, etcetera etcetera. Met name moslimkinderen zouden de normen en waarden van de school en daarmee indirect die van de Nederlandse samenleving niet respecteren.

Ideale spiegel

Leerlingen zijn in hun spontane reacties de ideale spiegel die docenten en scholen soms missen. We zijn als onderwijsinstellingen te vaak bezig met het sociaal wenselijke, met wat ouders of de media vinden van de houding van de school. We stellen als onderwijsinstellingen te weinig de vraag: waarom is dit relevant? Wat leren jongeren er van? Hoe gaan we hier als school mee om? Is iedere docent bekwaam om de kwestie te bespreken? En wellicht het belangrijkste van allemaal: hoe zorgen we als school ervoor dat we consequent zijn in ons handelen?

Veel onderwijsinstellingen tellen tegenwoordig meerdere culturen binnen de muren, met name die in de Randstad. In sommige gevallen zijn hele scholen of op zijn minst een groot deel ervan zwart. Deze afspiegeling in de leerlingenpopulatie zien we niet terug in het docententeam – maar dat is een onderwerp voor een andere column. De dominante cultuur, voorgeschreven door blanke, Nederlandse mannen, bepaalt wat wel of niet belangrijk genoeg is om bij stil te staan. Dat mist weleens aansluiting bij de doelgroep. Vooral omdat die dominante cultuur ervan uit gaat dat jongeren, hoewel hier geboren en getogen, zichzelf nog steeds moeten aanpassen.

Selectieve verontwaardiging

Waarom wel stilstaan bij de omgekomen slachtoffers van het ene land, maar niet het andere? Wanneer jongeren die dat als onrechtvaardig beschouwen, die gevoelens niet mogen uiten van hun docent, voed je hun gevoel van tweederangs burgerschap.

En wat leren we onze jongeren door stil te staan bij de aanslagen in Parijs, maar niet bij die van andere landen? Het stellen van deze vraag bagatelliseert het verdriet en de gevoelens van rouw niet. Maar het is een cruciale vraag in een reeks over hoe wij burgers vormen binnen ons onderwijssysteem, die de wereld kunnen verbeteren. Selectieve verontwaardiging is hopelijk geen eigenschap die wij onze jongeren willen meegeven. Het zou erg sneu zijn als onze opvattingen over wereldburgerschap zich beperkt tot de grenzen van de westerse wereld.

In plaats van de schuld van ongeregeldheden bij jongeren neer te leggen zouden we ons als onderwijsinstelling vaker de vraag moeten stellen: wat doen wij fout in onze aanpak? Een kritische blik op ons onderwijs en ruimte voor de inbreng van de leerling, ook als die wringt met die van de school. De docent zou zich uitgedaagd moeten voelen, niet aangevallen of bedreigd. Het is een kans om jongeren te leren stilstaan bij de gevolgen van hun woorden en hen te begeleiden naar een manier van uiten, die anderen niet kwetst.

Als dat onze docenten niet lukt, wie dan wel? Als het geen doel is van docenten om leerlingen af te leveren die hun aandeel nemen in een betere wereld, dan ben ik blijkbaar om de verkeerde redenen docent geworden.

We dienen jongeren niet in te kleuren, we horen ze kleurpotloden te geven, zodat zij de kleurplaat die wij hen voorschotelen, zélf kunnen inkleuren. Wij, docenten, zijn verantwoordelijk voor de sfeer, de veiligheid en de cohesie in de klas. Niemand anders. Het is niet alleen tijd om de regie terug te nemen in de klas, het is ook tijd om na te denken over wat het betekent om docent te zijn. Om terug naar de kern te gaan.

Zolang wij geen antwoord geven op deze vraag, kunnen we de schuld blijven neerleggen bij onze studenten of leerlingen, maar zullen zij enkel verwarde mannen en vrouwen voor de klas zien staan, die zelf ook niet goed weten wat ze aan het doen zijn.

Onderwijsmaand op Vers Beton

Gelijk met de crowdfundingcampagne naar het mbo-onderwijs in Rotterdam, is Vers Beton een ‘onderwijsmaand’ gestart.  Tot aan 15 februari zal er extra aandacht uitgaan naar de staat van het Rotterdamse onderwijs. Lezers kunnen verhalen verwachten die zijn geschreven door Rotterdamse docenten en onderwijsprofessionals. Geïnteresseerden die willen bijdragen met een eigen verhaal of opinie over het onderwijs kunnen ook bij Vers Beton terecht door te mailen naar info@versbeton.nl.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:aanslagen parijs, docenten, moslimleerlingen, normen en waarden, onderwijsmaand en radicalisering

Sectie: Wetenschap en onderwijs

kaart: G.J. de Jonghweg 4-6, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *