voor de harddenkende Rotterdammer

Het woonbeleid van een stad is bedoeld om problemen en knelpunten op de woningmarkt op te lossen, en een toekomstbeeld te schetsen van de woningvoorraad van een stad. Ook Rotterdam heeft een eigen woonbeleid ontwikkeld, maar deze ontbeert juist goede oplossingen, vindt Matin Daftari.

woonvisie-elzeline-kooy
Beeld door: beeld: Elzeline Kooy

Het college van Burgemeester en Wethouders wil, deels door sloop en verbetering van woningen, deels door huurverhoging de voorraad van de goedkope woningen laten afnemen. Deze besluitvorming is op zijn minst vreemd. Hoewel Rotterdam de laatste tijd steeds meer in de spotlights staat van de internationale media als upcoming city, behoren we nog steeds tot een van de armste steden van Nederland.
Uit het meest recente rapporten van CBS blijkt dat Rotterdam het hoogste aandeel huishoudens met een laag inkomen heeft, namelijk 18.7 procent. De inwoners van de Maasstad lopen bovendien het hoogste risico op langdurige armoede. Deze cijfers liegen er niet om. Rotterdam en Rotterdammers hebben behoefte aan betaalbare woningen die momenteel onder de sociale woningvoorraad vallen.

Toenemende behoefte

Volgens wethouder Schneider (Leefbaar Rotterdam) heeft Rotterdam van alle grote steden de meeste goedkope woningen, en moet het aanbod daarom afnemen. Waar hij echter aan voorbij gaat, is dat de behoefte in Rotterdam erg hoog is. De wachttijden voor een sociale huurwoning in Rotterdam zijn lang. Volgens Havensteder, met rond de 45.000 woningen momenteel de tweede corporatie van de stad, bedraagt de wachttijd nu rond de vier jaar (AD 2 dec, interview Hedy van den Berk) en zal de behoefte in de komende jaren niet afnemen.
Sterker nog, met de plannen van het rijk en de gemeente om ouderen langer thuis te laten wonen en meer asielzoekers en statushouders op te nemen, zal de behoefte aan sociale huurwoningen sterk toenemen. Sloop van sociale woningen zal daarom veel nadelige effecten voor Rotterdam hebben. De wethouder zal juist op zoek moeten gaan naar duurzame alternatieven om het aanbod van goedkope woningen te laten stijgen.

Lange geschiedenis

Rotterdam kent een lange geschiedenis als het om woonvisies gaat. De gemeente kocht in het verleden oude panden in focuswijken op, renoveerde deze en verhuurde ze door om zo een mix te creëren tussen ‘oud’ en ‘nieuw.’ Ook werd de Rotterdamwet aangenomen, waarmee de bevoegdheden van het stadsbestuur verruimd werden. Met het doel om de leefbaarheid te verbeteren, ondernemerschap te stimuleren en woonproblemen te verminderen, mocht het college bijvoorbeeld in aangewezen gebieden (focuswijken of kanszones) de belastingen voor kleine bedrijven verlagen. Ondernemers betaalden zo minder onroerende zaakbelasting en kregen ze een stimulans om in de focuswijken aan de slag te gaan.
Ook kreeg de gemeente toestemming om de woningwet en de onteigeningswet aan te passen: panden die de leefbaarheid van de wijk aantasten kunnen zo makkelijker in beheer genomen worden. Een van de andere drastische maatregelen was een inkomenseis. Zo werd het mogelijk om de instroom van ‘kansarme’ bewoners te weren. In de wijken waar de Rotterdamwet en stadsvernieuwing toegepast werden, was er altijd sprake van een mix. De Rotterdamwet zorgde in de praktijk voor een mix van inkomens in wijken. Stadsvernieuwing had verder als doel om het huidige aanbod aantrekkelijk te houden, en tegelijkertijd inzetten op het versterken van de sociaaleconomische status van een wijk. Dat laatste wordt ook gezien als gentrificatie.

Tegenstrijdig

Beleidsvoering van dit college lijkt echter tegenstrijdig met wat Rotterdam tot nu toe gedaan heeft. Een van de belangrijkste doelstellingen van dit woonbeleid lijken de zogenaamde bakfietswijken. Hoofdinzet is het realiseren van een woonmilieu, geschikt voor draagkrachtige gezinnen. Het stadsbestuur wil wijken creëren waarin het liefst financieel welgestelde gezinnen wonen, in nieuwe, duurdere woningen. Als het aan wethouder Schneider van Leefbaar Rotterdam ligt, komt er mogelijk ook een opleidingseis. Laag- en ongeschoolde nieuwkomers worden het liefst geweerd uit bepaalde wijken in Rotterdam.
Met andere woorden: waar eerder werd getracht een mix te creëren tussen rijk en arm, oud en nieuw, gaat men nu proberen om wijken te creëren enkel voor mensen met een hogere sociaaleconomische status. De oplossing van dit stadsbestuur voor de armen is om ze buiten Rotterdam te houden. De wethouder zegt in zijn woonvisie dat ‘de vraag naar goedkope woningen niet zonder meer binnen Rotterdam opgevangen kan en moet worden’. De gemeente wil daarom in gesprek gaan met haar buren, zodat zij de sociale woningen gaan realiseren. Inmiddels hebben veel van deze buren geklaagd over de eenzijdigheid van de afspraken die Rotterdam wil maken.

Verplaatsen van problemen

Als het aan het college ligt, zullen de buitenwijken van Rotterdam worden gevuld met sociale woningen en mensen met lagere inkomens, terwijl het centrum alleen plek heeft voor de rijken. Zo zullen de problemen alleen worden verplaatst; een historische fout, zoals ook gemaakt in Parijs, met als resultaat een opeenstapeling van complexe problemen en onopgeloste vraagstukken. Een stad als Rotterdam heeft juist behoefte aan wijken met een evenwichtige samenstelling in huishoudens, inkomens en opleidingen.
Wijken met alleen rijke gezinnen zullen de tweedeling in de stad vergroten. In plaats van eenzijdig creëren van bakfietswijken, moet Rotterdam zich focussen op het ‘mixen’ van goedkope en duurdere woningen. In wijken waar relatief veel goedkope woningen zijn, moeten er de komende jaren meer middel-dure koopwoningen toegevoegd worden en tegelijkertijd de bestaande, goedkope woningen aantrekkelijk gehouden worden voor de huidige bewoners van de wijken. Zo voorkom je tweedeling in de stad en creëer je een gezonde mix van rijk en arm.

Ellende besparen

Wat ook opvallend is, is dat statushouders en vluchtelingen niet worden genoemd in de woonvisie. Naar verwachting zal de huisvesting van de vluchtelingen en statushouders een groot probleem worden. Rotterdam heeft veel lege panden, zoals kantoren, die relatief makkelijk omgetoverd kunnen worden tot woningen voor deze groep mensen. Het zal de inwoners van Rotterdam veel ellende besparen wanneer het stadsbestuur tijdig met een woonoplossing komt voor deze groepen.
Ook voor duurzaamheid is weinig aandacht. Verduurzaming is volgens het college ‘primair een verantwoordelijkheid van de eigenaar van een pand’. Wat mij betreft is dit een gemiste kans. Rotterdam moet veel actiever zijn op het gebied van duurzaamheid. Rotterdam is bezig met het creëren van een warmtenet. De haven van Rotterdam is een bron van warmte door allerlei industriële processen. Middels dit warmtenet gaat men proberen om de vraag naar warmte in regio Rotterdam en aanbod van warmte in de haven aan elkaar te koppelen. Via warmtetransportnetwerken kan de geproduceerde warmte in de haven opgekocht worden en verkocht worden aan huizen en bedrijven. Het is belangrijk dat er zo snel mogelijk een visie en plan komt over hoe men in Rotterdam zo veel mogelijk huizen gaat koppelen aan het netwerk. Als het college snel met een plan komt over locatie en specificaties van de warmtenet, kunnen de corporaties ook rekening houden met het bouwen van nieuwe huizen.

Ruggengraat

Al met al lijkt het alsof de woonvisie meer gericht is op stenen in het centrum en niet zozeer op wonen in Rotterdam; alsof de wethouders geen rekening houden met de andere wijken waar de gewone Rotterdammer woont. Een toekomstvisie die de problemen wegschuift naar buitenwijken of überhaupt niet benoemt, is slecht voor de stad. Geen wonder dat ook woningcorporaties zich verzetten tegen de plannen.
Er is een andere kijk nodig om Rotterdam toekomstbestendig te maken. Goed wonen vormt de ruggengraat van veel beleidstukken. Indien de woonvisie van een stad goed en breed geformuleerd is, kan het veel problemen die men nu al ziet aankomen oplossen en voorkomen. Het is te hopen dat de concept-woonvisie van het college herzien wordt, dit keer in samenspraak met de oppositie en de organisaties in Rotterdam.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder

matin

Matin Daftari

Matin Daftari is lid van diverse advieskringen van de PvdA, waaronder integratie. Hij is oud-secretaris van de Jonge Socialisten in Rijnmond en was daar verantwoordelijk voor zorg, onderwijs en communicatie.

Profiel-pagina
logodriehonderdduizendtweetien

Elzeline Kooy

Illustrator

Elzeline Kooy (Rotterdam) studeerde in 2013 af als illustrator aan de Willem de Kooning Academie. In 2014 behaalde ze haar master aan Sint-Lukas (kunsthumaniora) in Brussel. Momenteel werkt ze als freelance illustrator voor onder andere magazines en online platforms, met specialisatie in beeldverhaal.

Profiel-pagina
Lees 5 reacties