Wetenschap en onderwijs4 februari 2016

Leren is bewegen, bewegen is veranderen

Openhartig verslag van een schooldirecteur

Toen Han de Jonge aantrad als directeur van fusieschool De Globe op Zuid werd één ding duidelijk: het moest fundamenteel anders om de leerlingen van het Kleine en het Grote Kasteel een voorzet op het leven te geven. “Het team was niet achterlijk, dat wist dit allang. Maar men voelde zich verwaarloosd.”

Beeld: Esther Lankhaar

Vlak voor het begin van het schooljaar 2014/2015 maakte ik kennis met mijn nieuwe team, het team van basisschool De Globe uit de Tarwewijk, Charlois, Rotterdam Zuid. Ik kwam zelden op Zuid, hooguit op doorreis of tijdens het Kerstcircus in Ahoy. “Daar wonen de boeren”, aldus mijn vader. Zelfs BOOR zit pas sinds kort op Zuid, net de Willemsbrug over en dan meteen naar links.
De Globe heeft twee locaties. Het Grote en het Kleine Kasteel noem ik ze liefkozend. Architectuur uit de eindjaren twintig vorige eeuw, toen een baksteen nog een baksteen was en werd gewaardeerd om zijn eigen vormentaal: traditioneel en experimenteel. Wist je dat baksteen een van de oudste en duurzaamste materialen is in de wereld? Zelf zat ik als kind in zo’n troosteloos, functionalistisch jarenzeventiggedrocht, waarvan er volgens mij nog vele volop in gebruik zijn in Nederland.

Samen, maar gescheiden

Er hing het Grote Kasteel een rode kaart van de Onderwijsinspectie boven het hoofd en het Kleine Kasteel een tweede waarschuwing. Ik wist dat de teams op de twee locaties verschillend dachten over de doeltreffendheid van hun onderwijs. De Globe is een fusieschool. In 1995 werden het Dubbelspoor en de Dubbeldekker samengevoegd en koos men voor de naam De Globe, aangezien de leerlingen afkomstig waren uit vele delen van de wereld. In de praktijk bleven het twee verschillende scholen, met gescheiden personeelsuitjes, gescheiden teamdagen, gescheiden bouwen, gescheiden zorgcoördinatie, gescheiden aansturing, gescheiden visie op het onderwijs, verschillende methodes, met natuurlijk verschillende organisatieculturen en door de inspectie bekeken als gescheiden toezichteenheden. En ik moest daar één sterke school van maken. Nou ja, dat moesten we samen doen.

“De eerste vraag die door de zaal ging was: En hoe lang blijf jij dan?”

Alle voorgesprekken, documentanalyses en een pittige audit van BOOR maakten één ding duidelijk: er was een fundamentele verandering nodig. Achterstand qua taal, woordenschat en begrijpend lezen zijn redelijke voorspellers als het gaat om het vinden van een prima plek binnen onze samenleving. Kinderen uit de Tarwewijk stappen gemiddeld met anderhalf jaar taalachterstand de school binnen. In een stad als Rotterdam is het voor iedereen prettig als onderwijs leidt naar werk en het basisonderwijs daar een flinke voorzet toe geeft. Maar een fundamentele verandering binnen een school duurt een schoolloopbaan.

Groene kaart

Daar stond ik dan voor de teams van beide locaties, vlak voor de start van zes weken zomervakantie. Mijn opdracht was duidelijk: aan het eind van het schooljaar een groene kaart van de Inspectie. Alleen die sense of urgency nog even tussen die oren, dacht ik. Maar het team was natuurlijk niet achterlijk, dat wist dit allang. Wat nou urgentie? Men voelde zich verwaarloosd. Het team wist hoe ‘men van boven’ naar de school keek. De eerste vraag, die door de zaal ging was: “En hoe lang blijf jij dan?” Met de tweede vraag er direct overheen: “Gaan we dat redden? Gaat ons dat lukken?” Volmondig kon ik daar ja op antwoorden: “Ja, als jullie dat willen, gaat het lukken.”
In schooljaar 2015/20 16 startten we met een samenwerking met Stichting Vakmanstad Rotterdam. Samen, het team van de Globe en het team van Vakmanstad, zetten wij zes extra leerlijnen (techniek-, tuin-, kook-, muziek-, aikido/judo- en filosofielessen) in, gericht op het versterken van rekenen, lezen, schrijven, denken, creëren, omgaan met computers, jezelf en anderen op school. Een enorme kwaliteitsimpuls, parallel aan de veranderingen die op didactisch en pedagogisch vlak en op het gebied van de zorgcoördinatie nodig waren.

Zeemeeuwmanager

Hoe pak je dit aan met elkaar? Tegen alle gangbare strijdkreten van vandaag als ‘de leerkracht aan de macht’ en ‘alle managers weg!’ in: uitermate directief! Niet als een zeemeeuwmanager, die schreeuwend binnenkomt, alles onderschijt en weer snel weg is. Eerder als een interim-manager die nooit moet vergeten dat hij blijft, want een diepe verandering heeft tijd nodig. En geloof me, dat gaat niet zonder schuren, dat gaat niet zonder pijn, dat gaat niet zonder verdriet. De eerste leerkracht vertrok binnen drie maanden. Zij was geen slechte leerkracht, maar de nieuwe lat lag te hoog en zij liep al jaren op haar tenen.
Een aantal teamleden heeft de school inmiddels verlaten. Het is ook niet niks als je zo’n twintig jaar denkt dat je het goed doet, en iemand vertelt je na wat klassenobservaties dat er een flink gat zit tussen wat je didactisch en pedagogisch laat zien. Wat je nog meer uit de kast moet halen, wil je werkelijk alles halen uit je leerlingen.

“Juf, ik wil ook een doelpunt scoren!”

Meters maken

Een simpel, maar ontroerend voorbeeld van hoe het beter kan, kwam ik tegen in onze groep zes. Lezen onder de knie krijgen en onderhouden is gebaat bij veel lezen. Dus hing de juf een meetlint op, met daar boven het opschrift: Wij maken meters. Elke halve centimeter staat voor een gelezen boek. Dat meetlint staat natuurlijk voor meer. Je maakt leerlingen eigenaar van wat ze moeten kunnen en kennen en je geeft ze inzicht in wát ze kennen en kunnen. Wat doet dat voor de wil om te leren, die in ieder kind zit? Die schiet omhoog!
Bij de kleuters vertaalde een leerling het begrip les-doel in de enthousiaste vraag: “Juf, ik wil ook een doelpunt scoren!” Zij wilde graag twintig woorden schrijven.

En, hebben we het gered? Ja, want aan het eind van het schooljaar 2014/2015 behield De Globe haar groene kaart. Maar dat was niet ons eindstation. Na een dikke anderhalf jaar zijn we in de fase beland dat we rustig en professioneel met elkaar in gesprek kunnen over ons onderwijs en de toekomst voor onze kinderen uit de Tarwewijk.

Onderwijsmaand op Vers Beton

Gelijk met de crowdfundingcampagne naar het mbo-onderwijs in Rotterdam, is Vers Beton een ‘onderwijsmaand’ gestart.  Tot aan 15 februari zal er extra aandacht uitgaan naar de staat van het Rotterdamse onderwijs. Lezers kunnen verhalen verwachten die zijn geschreven door Rotterdamse docenten en onderwijsprofessionals. Geïnteresseerden die willen bijdragen met een eigen verhaal of opinie over het onderwijs kunnen ook bij Vers Beton terecht door te mailen naar info@versbeton.nl.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:basisonderwijs, OBS De Globe en Tarwewijk

Sectie: Wetenschap en onderwijs

kaart: Zwartewaalstraat 38, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *