Politiek7 maart 2016

Het is tijd om de witte norm te doorbreken

Opinie

Zaterdag 5 maart kwamen 150 zwarte vrouwen in Rotterdam bijeen voor de Black Sisterhood Unity March. Televisiemaakster Rasheida Adrianus was een van de deelnemers. Volgens haar is een dergelijk initiatief hard nodig: “de maatschappij is nog steeds ingericht naar het westers witte perspectief.”

Beeld van Frank Hanswijk

De excellerende zwarte vrouw fungeert steeds meer als rolmodel. De hashtag #BlackGirlMagic is razend populair en benadrukt het talent, de schoonheid en de kracht van zwarte vrouwen. Het is een wereldwijde ontwikkeling en sociale media maken het mogelijk om hier op elk gewenst moment onderdeel van te worden. Het nummer ‘Formation’ van de Amerikaanse zangeres Beyoncé, waarin zij de zwarte vrouw empowered en oproept tot verbinding met elkaar, was daarin een mooie erkenning. Dit zorgde voor een inspiratieboost bij veel zwarte vrouwen, ook in Rotterdam. Het resultaat hiervan was de Black Sisterhood Unity March. Het doel was om de zwarte vrouw te presenteren als rolmodel voor de jonge generatie.

Het evenement is georganiseerd door de online en offline community, Black Ladies Talk. Dat de mars in Rotterdam plaatsvond is kenmerkend voor onze stad. Als het gaat om het positief uitdragen van- en het investeren in onze multiculturele samenleving, is Rotterdam een absolute voorloper. Daar ben ik als Surinaamse Rotterdammer trots op. Nu de rest van Nederland nog; we zijn er namelijk nog lang niet.

Het gebrek aan zwarte rolmodellen

Als kind keek ik graag naar kampioenschappen schaatsen of turnen op televisie en had ik in beide sporten een favoriet. Voor turnen was dit Dominique Dawes en bij het kunstschaatsen Surya Bonaly. Beiden waren zwart en jarenlang ook de enigen in de competities. Naast het feit dat het allebei toppers waren, waren zij de enige vrouwelijke sporters waarmee ik mij kon identificeren. Zij hadden ook mijn huidskleur en dat zorgde voor een connectie. Ditzelfde gevoel had ik met bruine poppen, omdat die zeldzaam waren. Als ik er dan een kreeg, was ik extatisch.

De positieve representatie van zwarte mensen in media en merchandise, is iets dat ik altijd heb gemist als kind. Alles was wit, ook de rolmodellen. De kracht van rolmodellen wordt vaak onderschat, terwijl dit veel invloed kan hebben op hoe kinderen naar zichzelf én naar de wereld kijken. De rol van de media is daarin ontzettend belangrijk want zij ‘verkopen’ de norm.

Het westers witte perspectief

Onlangs bezocht ik in Rotterdam het concert van de jonge violiste Shauntell Baumgard. Zij is van Surinaamse afkomst. Aan het eind van het concert spraken haar ouders het publiek toe. Hierbij gaven zij aan dat dit concert ertoe moest bijdragen dat meer zwarte kinderen een klassiek instrument zouden gaan bespelen. “Zij moeten zich nooit laten vertellen dat een klassiek instrument niet voor hen geschikt is”, aldus de ouders van de violiste. Op dat moment wist ik precies waar zij het over hadden: het moeten voldoen aan een norm die bepaald is vanuit een westers wit perspectief.

De norm is het zien van de eigen cultuur en etniciteit als superieur ten opzichte van andere culturen en etniciteiten. De huidige maatschappij is vanuit dit perspectief ingericht. Deze heeft een aantal ongeschreven regels als het gaat om gedragscode, leeromgeving, talentontwikkeling en burgerschap. Dit strookt in veel gevallen niet met de natuurlijke ontwikkeling van mensen met een andere culturele achtergrond of etniciteit.

Omdat dit perspectief zo dominant is passen we ons aan of, beter gezegd, zijn we gedwongen ons aan te passen

Maar onze culturele achtergrond bepaalt hoe wij muziek beleven en uiten, dit staat los van talent en potentie. Op het moment dat de manier van uiten niet strookt met de smaak of visie van de dominante cultuur, wordt het vaak gelinkt aan het missen van talent en potentie. Dit gebeurt op meerdere vlakken.

Het doorbreken van de norm

In Nederland spreekt men steeds vaker over een groeiende tweedeling tussen bevolkingsgroepen. Corina Duijndam sprak hierover in het televisieprogramma Jinek naar aanleiding van haar boek ‘De gekleurde werkelijkheid’. Ondanks dat zij in het boek de focus legt op het perspectief en de maatschappelijke participatie van moslimjongeren in Osdorp en Parijs, benoemt zij een aantal factoren die ik enigszins herken. Zo gaf zij aan dat er door Nederlanders met een ‘etnische bril’ gekeken wordt naar mensen met een andere etnische achtergrond, én dat er een grote groep is die met de rug naar de maatschappij staat.

Dit laatste herken ik vooral bij jongeren, volwassen zitten in een ander proces. Ook zit het probleem er niet alleen in dat men vanuit een ‘etnische bril’ naar ons kijkt. Het gaat vooral om de onjuiste en soms negatieve associaties die men heeft met betrekking tot een bepaalde etniciteit. Het zien van de eigen cultuur en etniciteit als superieur veroorzaakt in veel gevallen een vertekend beeld van andere culturen en etniciteiten. Feit blijft dat onze etnische achtergrond invloed heeft op ons perspectief met betrekking tot het Nederlands burgerschap en hoe wij ons profileren in de maatschappij. Dit perspectief vinden wij net zo valide als dat van de witte Nederlanders.

Terugkomend op ‘de norm die er altijd is geweest’. Alles wat niet strookt met die norm is anders en dient aangepast te worden. Nu is er een generatie geweest die hier altijd braaf aan mee heeft gewerkt, maar de huidige generatie doet dit niet. Nederland is namelijk van iedereen die hier geboren is of de Nederlandse nationaliteit heeft, ongeacht etnische afkomst. Velen van ons staan dus zeker niet met de rug naar de maatschappij, maar eisen dat de maatschappij het perspectief verbreedt. Daarmee doorbreken zij de norm. Naar mijn idee is dat een hele actieve manier van maatschappelijke participatie.

Rotterdam een absolute voorloper in het positief uitdragen van de multiculturele samenleving. Nu de rest van Nederland nog

Positieve ontwikkelingen

In dit proces zie je dat er community-vorming ontstaat bij groepen die bijdragen aan het verbreden van het maatschappelijke perspectief en dat rolmodellen, die op wat voor manier dan ook verbonden zijn met de groep, zich uitspreken. Dit werkt op veel vlakken versterkend en verbindend. Ik kan het dan ook erg waarderen dat Humberto Tan tijdens RTL Late Night aandacht besteedde aan het Zwarte Pietendebat. Ook is het fijn om te zien dat Sylvana Simons niet schroomt haar eerlijke en goed doordachte mening te geven als het gaat om racisme, representatie en beeldvorming. Het valt trouwens op dat mainstream media, en dan met name De Wereld Draait Door en Pauw, vaker aandacht besteden aan racisme en diversiteit in de media. Wat mij betreft een mooie ontwikkeling.

Een grote groep mensen neemt deel aan het proces om de norm te doorbreken. Dit gebeurt enerzijds door ertegenin te gaan en anderzijds vooral door het zelf anders te doen. Een nieuwe eigen norm wordt hiermee gecreëerd. Er ontstaan nieuwe platformen zoals de landelijke omroep RTV 7 die gericht is op de Caribische diaspora en Afro Magazine, dat een lifestyle magazine is voor en door mensen van Afrikaanse origine.

Ook ik als mediamaker zet mij actief in voor meer, en positieve representatie van zwarte mensen in de media. Daar is tot op zekere hoogte begrip voor maar er zijn regelmatig mensen die roepen dit niet te begrijpen, omdat zij geen kleur zien. Tegen die mensen zou ik het volgende willen zeggen:

Mijn huidskleur is onderdeel van mijn een identiteit, dus ik wil graag dat je die ziet. Het zegt iets over mijn roots, mijn beleving van cultuur en mijn perspectief met betrekking tot de maatschappij. Dit alles zal niet altijd overeenkomen met wat jij gewend bent. Toch eis ik dat de maatschappij onze verschillen erkent, accepteert en complimenteert.

Anno 2016 gaan we bij het begrip ‘aanpassen’ uit van tweerichtingsverkeer.

 

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:cultuur, mars, media, Rasheida en zwart

Sectie: Politiek

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *