Economie25 maart 2016

Hoe Rotterdam knutselt aan het internet der dingen

Een afvalbak die een seintje geeft als hij vol zit. Zomaar een voorbeeld van het Things Network, een netwerk dat alledaagse objecten met elkaar verbindt. Gratis en open voor iedereen. Rotterdam heeft inmiddels het grootste netwerk van Nederland, maar wat hebben we er nu eigenlijk aan?

Beeld: Rachel Sender

Matthijs Jaspers is IT-expert, hij is een van de mensen achter het Rotterdamse Things Network, een onderdeel van het ‘Internet of Things’. Dit is een wereldwijd gratis en open initiatief, dat alledaagse objecten met het internet verbindt. Halverwege onderbreekt een mevrouw van Stadstoezicht ons gesprek in een café. Of we onze fietsen tegenover het café geparkeerd hebben. Door het raam zie ik dat medewerkers van de gemeente fout geparkeerde fietsen verwijderen. Ik ren naar buiten en weet net op tijd te voorkomen dat ze de slijptol in mijn slot zetten.

“Dit is een mooi voorbeeld van wat je met het Things Network zou kunnen doen”, zegt Jaspers als ik weer aanschuif. “Je kunt een klein zendertje aan je fiets bevestigen dat een signaal naar je telefoon stuurt zodra ze je fiets verplaatsen.”

"Via je mobiele telefoon kan je lampen van kleur laten veranderen, je thermostaat instellen of je Nespresso-apparaat aanzetten"

Tegenwoordig zijn steeds meer alledaagse voorwerpen verbonden met het internet. Via je mobiele telefoon kan je lampen van kleur laten veranderen, je thermostaat instellen of je Nespresso-apparaat aanzetten. Dit soort slimme apparaten maakt gebruik van WiFi of bluetooth, wat thuis prima werkt.

Lastiger is het om objecten die zich verder van huis bevinden aan te sluiten op zo’n netwerk. Tot voor kort was je aangewezen op het GSM-netwerk als je bijvoorbeeld je fiets met een zendertje wilde volgen. Dat vreet energie: je moet zo’n zender om de paar dagen opladen. Bovendien moet je een duur data-abonnement afsluiten.

Het Things Network maakt hier een einde aan door een nieuwe techniek: LoRa. Dat staat voor Long Range Radio en combineert laag stroomgebruik met een groot bereik. Met één batterijtje en één zendertje van een paar euro geeft je fiets jarenlang een signaal af. Het netwerk is niet geschikt om grote hoeveelheden data zoals videobeelden mee te verzenden, maar dat is ook niet nodig.

De zendmasten voor LoRa worden gateways genoemd en hebben een bereik van gemiddeld tien kilometer. Een professionele gateway kost 1200 euro en kan gewoon op het dak van een gebouw worden geplaatst. In Rotterdam zijn er inmiddels vijftien actief, waarmee de hele stad is gedekt. De bedrijven die betrokken zijn bij het Things Network stellen hun gateway gratis ter beschikking. Een abonnement is dus niet nodig.

Grootste van Nederland

Hostingbedrijf Intermax was de eerste: “Doe ons maar vijf van die gateways”, zei directeur Ludo Baauw eind vorig jaar tijdens een bijeenkomst van het Things Network in Rotterdam. Na Intermax volgden snel meer bedrijven en binnen twee maanden waren er vijftien gateways actief. Baauw: “We wilden er niet ellenlang over praten, maar gewoon beginnen.” Hoewel Amsterdam, Eindhoven en Groningen al eerder met het Things Network aan de slag gingen, heeft Rotterdam volgens Baauw inmiddels het grootste netwerk van Nederland: “van Rhoon tot aan Delft”.

De bedrijven waren KPN,  dat dit jaar een landelijk LoRa-netwerk wil uitrollen, te snel af. “Maar helemaal eerlijk is die vergelijking niet”, volgens Baauw. Het netwerk van KPN moet aan allerlei betrouwbaarheidseisen voldoen. Als een bedrijf dat is aangesloten op het Things Network zijn gateway uitzet, zit er tijdelijk een gat in het netwerk. Dat kun je als professionele aanbieder natuurlijk niet maken.

"De bedrijven die betrokken zijn bij het Things Network stellen hun gateway gratis ter beschikking. Een abonnement is dus niet nodig"

Voor doe-het-zelvers

Het Things Network is vooral interessant om mee te experimenteren. Het zijn nu nog vooral hackers en hobbyisten die het leuk vinden om ermee te spelen. Jaspers: “Je kunt het een beetje vergelijken met de eerste radioamateurs uit de jaren tachtig. Echte pioniers.”

Er zijn nog niet veel toepassingen voor het grote publiek. Daarom ontwikkelde het Rotterdamse ontwerpbureau Tweetonig een startpakket waarmee iedereen direct met LoRa aan de slag kan, zonder alle ins en outs van de techniek te kennen. Het pakket bestaat onder andere uit een kant-en-klare sensor ter grootte van een sleutelhanger die temperatuur, beweging en licht meet.

Volgens John Tillema van Tweetonig zijn de kopers vooral doe-het-zelvers die hele specifieke oplossingen voor in en om hun huis of bedrijf verzinnen. “Vaak zijn dat leuke gadgets, bijvoorbeeld je mobiele telefoon die overgaat als iemand op je deurbel drukt.” Maar er zijn ook bedrijven die serieuzere plannen hebben. Zo wil Peerby, een site waarop je spullen kunt uitlenen, haar gebruikers er de mogelijkheid mee bieden hun uitgeleende spullen in de gaten te houden.

Toch hebben veel bedrijven nog nooit van LoRa of het ‘Internet of Things’ gehoord. Daarom heeft Vincent Wegener van RDM Makerspace de IOT academy opgericht, waar bedrijven kennis kunnen maken met de techniek. KPN is een van de samenwerkingspartners van IoT academy, zij hebben er immers belang bij dat hun netwerk straks door veel mensen gebruikt wordt. “Maar we zijn onafhankelijk – als het Things Network partner wil worden, kan dat ook.”

Slimme steden

De echte kracht van het Internet of Things komt volgens Tillema pas echt naar boven als je heel veel dingen tegelijk op het internet aansluit. “Je kan dan allerlei processen in de stad efficiënter laten verlopen. Door bijvoorbeeld onder elke parkeerplek een sensor te plaatsen die meet of deze bezet is. Vervolgens kan iemand op zijn routeplanner zien waar een vrije plek te vinden is.”

Zo zijn er allemaal ideeën te verzinnen die steden slimmer en efficiënter maken. Op dit moment voert de gemeente Rotterdam een experiment uit om tweeduizend grondwaterpeilbuizen uit te rusten met een sensor die het waterpeil meet. Dat gebeurt nu handmatig. Ook heeft de gemeente plannen om ondergrondse vuilcontainers uit te rusten met een sensor die aangeeft wanneer ze vol zitten. Een vuilniswagen komt dan niet meer voor een halfvolle container, en dat scheelt geld en vrachtwagens in de stad.

Als steeds meer objecten in de stad worden verbonden, ontstaat een fijnmazig netwerk van sensoren waarmee een gemeente heel goed de effecten van beleid kan meten. Hoeveel geluidsoverlast is er nu echt in de buurt van dat café? En wat is de invloed van een bushalte op de hoeveelheid fijnstof in de omgeving?

"Het Internet of things kan allerlei processen in de stad efficiënter laten verlopen"

Handig allemaal, maar wat betekent zo’n open netwerk eigenlijk voor onze privacy? Een legitieme vraag, volgens Frank Vieveen, programmamanager digitale economie bij de gemeente. “Je moet daarom ook niet lukraak data gaan verzamelen, maar alleen meten wat je nodig hebt. Zo voorkom je dat je verzuipt in de data en dat anderen er misbruik van kunnen maken. Je moet uitleggen aan burgers waarvoor je data verzamelt en wat de voordelen zijn. Daarnaast is het belangrijk om als stad controle te houden op die data.”

Voor wat betreft het LoRa-netwerk ziet Vieveen ook nog een andere mogelijkheid: “De kosten voor de aanleg van een netwerk zijn zo laag, dat we er als gemeente ook zelf eigenaar van zouden kunnen worden. Al moet je als gemeente natuurlijk wel uitkijken dat je niet gaat concurreren met het bedrijfsleven.”

Privacy

Het Internet of Things roept ook een meer filosofische vraag op: willen we eigenlijk wel een stad die alleen maar draait om efficiëntie? In de leukste steden is het vaak ook een beetje een rommeltje. “We moeten nu nadenken over wat we wel en niet willen, anders overkomt het ons”, denkt Martin Pot, organisator van de Internet of Things Meetup die op 9 april in Rotterdam plaatsvindt. Nu domineren ICT-giganten als Cisco en IBM te veel de discussie, vindt hij. “Hierdoor blijft het een technisch verhaal waar maar een kleine groep mensen bij betrokken is. Terwijl dit soort ontwikkelingen grote invloed hebben op onze samenleving.”

Als het lukt burgers te betrekken, krijg je volgen Pot pas echt een slimme stad: “Het kan burgers meer macht geven. Door data open aan hen ter beschikking te stellen, kunnen ze zelf oplossingen verzinnen, zonder tussenkomst van grote bedrijven of overheden. Daarom is zoiets als het Things Network zo interessant: het is een lokaal netwerk, voor en door bewoners van de stad.”

Daarover is iedereen het eens: het wordt pas echt interessant als Rotterdamse burgers en ondernemers zelf oplossingen gaan verzinnen. Jaspers: “Wij kunnen allemaal leuke ideeën bedenken, maar uiteindelijk weet een ondernemer zelf het beste waarvoor hij het netwerk kan gebruiken. Mensen vragen vaak wat je met het Things Network kunt, maar onze vraag is juist: wat zou jij ermee kunnen?”

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:gemeente rotterdam, Internet of Things en Things Network

Sectie: Economie

kaart: RDM Makerspace, Rotterdam, Nederland

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *