Voor de harddenkende Rotterdammer

Rotterdam wint aan populariteit en zorgen over gentrificatie en transformatie tot een hipster heaven zijn niet van de lucht. Kan Rotterdam de eigen ontwikkeling sturen en vormen? Jazeker, stelt Marieke Berkers, maar dan moet er wel snel actie worden ondernomen.

St_jobshaven24
Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Steeds meer inwoners verlaten de grote steden, maar Rotterdam is in trek, zo becijferde het CBS eind februari. Ik ben een van die nieuwkomers in Rotterdam. Ik verhuisde van de hoofdstad naar Rotterdam, waar ik nu een flinke maand woon. Wat valt op? Er bestaat onder blanke, hoogopgeleide burgers een enorme fobie voor de ongebreidelde groei van hippe koffietentjes in het centrum. De echte angst zit hem natuurlijk in het toekomstbeeld van een stadscentrum dat gedomineerd zal gaan worden door één groep: hoogopgeleide blanke mensen met een redelijk gevulde portemonnee. Ik heb het op sommige plekken in Amsterdam zien gebeuren. Maar de Maasstad heeft veel betere kansen dan de hoofdstad om zich (door) te ontwikkelen als stad die zich kenmerkt door diversiteit, ook specifiek in het centrumgebied. Laat die nieuwkomers dus maar komen.

Ontwikkelingen regisseren

Op de eerste plaats heeft Rotterdam tijd. De druk op de stad van potentieel nieuwe bewoners en investeerders met geld is er wel, maar véél minder groot dan in Amsterdam. Rotterdam is nog steeds betaalbaar voor mensen met een kleine beurs. In Amsterdam daarentegen zal zeer binnenkort de eerste uitstroom van sociaal-economisch zwakke groepen naar steden als Almere en Purmerend plaats gaan vinden. De voorraad sociale huurwoningen in Rotterdam is, zelfs wanneer de plannen van het gemeentebestuur van verminderen van de voorraad werkelijkheid zou worden, nog steeds hoger dan in Amsterdam. De factor tijd stelt de gemeente echter in staat ontwikkelingen te regisseren. Het bestuur kan beleid richten. Maar ook bezorgde burgers die segregatie van de binnenstad vrezen zijn door tijd in staat het bestuur van deze stad met goede argumenten vertaald in projecten, of (ongevraagde) adviezen te overtuigen bepaalde keuzes wel of niet te nemen. Actie dus!
Kansen zitten ook in de zone van wijken net rondom het centrum. Van oudsher is deze gordel de plek waar mensen sociaal-economisch kunnen stijgen. In Rotterdam fungeren de wijken rondom het centrum nog als zodanig. In Amsterdam is de doorstroom gestopt. Mensen die teveel zijn gaan verdienen voor hun woning in de 19e-eeuwse wijken kunnen het simpelweg niet meer betalen door te stromen. Ze blijven zitten waar ze zitten. In Rotterdam is die stroming er nog wel. Dat betekent dat de wijken net rondom het centrum dynamisch en divers blijven. Vanwege de centrale ligging van deze wijken zal het centrum ook in haar faciliteiten diversiteit moeten blijven bieden.

Carnisse_koffie_Ambacht01
Beeld door: beeld: Frank Hanswijk

Bovendien – zo blijkt uit onderzoek – scoort Rotterdam beter wat betreft kansen voor sociaal-economische stijging in vergelijking met de hoofdstad. in Rotterdam was de daling van de werkloosheid onder de meeste allochtone groepen veel sterker dan in Amsterdam de laatste jaren. Er is zeker nog werk aan de winkel, vooral wat betreft voortijdig schooluitval (wat in beide steden hoog scoort). Maar dat er sprake is van stijging in arbeidsparticipatie is ook iets om trots op te zijn. Zoek als gemeente wel goed uit waarom dat stijgen in Rotterdam goed lukt. Het stelt je in staat een traditie op te bouwen als stad die volop voorziet in kansen voor stijgen. Zoek als stad ook actief de media op om de trots op deze traditie te delen. Dat zal zorgen dat (voormalig) sociaal-economisch zwakkere groepen zichtbaar de credits krijgen voor hun harde werken die ze verdienen.

Starbucks én Kapsalon

Het zal zeker zo zijn dat de trend doorzet en mensen vaker vanuit Amsterdam naar Rotterdam verhuizen. Wonen in de hoofdstad is duur en een tikkeltje decadent aan het worden. Maar de kans is groot dat deze groep juist op zoek is naar een meer diverse stad en zich daar ook hard voor wil maken. Op dit moment vormt echter de groep 23 tot 28-jarigen een grotere instroom naar Rotterdam. Het is een groep die voor het eerst na studeren een vaste woonplek zoekt. Als je het als stad goed aanpakt kun je deze groep langdurig aan je binden. Laten we eerlijk zijn. Deze jonge professionals bezoeken graag een hippe koffie- of ginbar. En die oud-Amsterdammers misschien ook wel. De succesvolle sociale stijgers hebben ook meer geld te besteden aan hippe latte macchiato’s. Dat het aanbod koffietentjes daardoor stijgt – en nog wel even zal stijgen – is dus helemaal niet zo gek. De opgave van nu is de ontwikkelingen in de gehele stad en specifiek in het centrumgebied gebalanceerd vorm te geven: een beetje Starbucks, maar ook een beetje Kapsalon. Tijd zat om dat voor elkaar te krijgen. Maar, wel nú actief beginnen met sturen.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Voordat je verder leest...

Je kunt dit artikel gratis lezen, maar wij kunnen het niet gratis maken. Vers Beton kan alleen bestaan dankzij een bijdrage van lezers. Vanaf 6 euro per maand maak jij onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk!

Nee, ik lees eerst het stuk verder

DSCF0593

Marieke Berkers

Marieke Berkers is architectuurhistoricus. Ze is werkzaam als onafhankelijk onderzoeker, publicist en curator. Berkers is lid van de redactie van tijdschrift Blauwe Kamer en het Nederlands Jaarboek voor Landschapsarchitectuur en Stedenbouw. Berkers is tevens als gastdocent verbonden aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam, Gerrit Rietveld Academie Amsterdam en CANactions School for Urban Studies in Kiev.

Profiel-pagina
frank hanswijk

Frank Hanswijk

Fotograaf

Frank Hanswijk (Rotterdam, 1971) is een Rotterdamse fotograaf. Hij ontwikkelde zich breed met werk in journalistiek, reclame, theater en architectuur. De laatste jaren concentreert zijn werk zich steeds meer op architectuur en landschap. Hij benadert de architectuur niet als object maar als plek waarin de mens, al dan niet op de foto aanwezig, een cruciale rol speelt.

Profiel-pagina
Lees 8 reacties
  1. Profielbeeld van Loek
    Loek

    Jammer dat hier een aantal aannames wordt gemaakt die niet voldoende worden onderbouwd. Zoals: Waarom zou een vermindering van het aantal sociale huurwoningen negatief zijn voor het centrum? Waarom stelt u zonder verdere uitleg dat “stroming” goed is?

    Maar ook dit soort dingen: “Er bestaat onder blanke, hoogopgeleide burgers een enorme fobie voor de ongebreidelde groei van hippe koffietentjes in het centrum. De echte angst zit hem natuurlijk in het toekomstbeeld van een stadscentrum dat gedomineerd zal gaan worden door één groep: hoogopgeleide blanke mensen met een redelijk gevulde portemonnee.” De blanke hoogopgeleiden zijn dus bang voor zichzelf als ik het goed begrijp? En bang voor wat ze zelf willen, namelijk hippe koffiebarretjes?

    Ook heb ik vragen als, denkt u werkelijk dat er nog niet genoeg plekken zijn waar je een Kapsalon kunt halen? En denkt u dat een gemeente zich moet bezighouden met het bepalen hoeveel koffietentjes er precies komen voor hoogopgeleiden? En dat beleid gaan hoopopgeleiden dus voornamelijk betalen, naast de hippe koffie (en Kapsalons, iedereen eet ze!)?

    “Actie dus!”. Zoals daar zijn?

  2. Profielbeeld van Marije
    Marije

    Aan de schrijfster: In de laatste zin in de alinea onder de foto: Wie bedoel je daar precies met ‘nieuwkomers’? Bedoel je daar nou de nieuw aangetrokken inwoners mee zoals bijvoorbeeld de Amsterdammers of bedoel je mensen van verder weg die diversiteit zouden moeten creëren? Ik hoop het eerste. Rotterdam is namelijk al heel erg divers. Maar racisme en uitsluiting, ook die die met gentrificatie te maken heeft, is een steeds groter wordend probleem. Ook voor mensen die hier al lang of zelfs hun hele leven wonen en die al ten onrechte allochtoon worden genoemd. Stellen dat Rotterdam ze als exoten nodig heeft, want zo komt het op mij een beetje over, hoe positief het ook bedoeld moge zijn, en voor die vertegenwoordigers van die diversiteit de term ‘nieuwkomers’ (blijven) gebruiken zou niet erg bijdragen aan een inclusieve maatschappij en het is onderhand juist tijd dat iedereen zich hier thuis kan gaan voelen.

  3. Profielbeeld van wajdejong
    wajdejong

    Één maand in Rotterdam en nu al in de voorhoede, compleet met consignes aan de beleidsmakers ?

  4. Profielbeeld van Matthijs
    Matthijs

    Het kan aan mij liggen – en in dat geval, sorry – maar ik begrijp niet helemaal waar dit artikel naartoe wil. Wat is nou de actie die we moeten ondernemen?

    1. Profielbeeld van Betty
      Betty

      Stemmen voor een referendum tegen de afbraak van nog eens 20.000 sociale huurwoningen
      nadat er al 30.000 van deze woningen uit Rotterdam zijn verdwenen, natuurlijk !

    2. Profielbeeld van Wim Bos
      Wim Bos

      Dezelfde vraag heb ik als Matthijs stelt. Meer dan dat roept het artikel een vraag op die eraan vooraf gaat. Volgens de schrijfster … stelt de gemeente echter in staat ontwikkelingen te regisseren”. Wat wordt hier bedoeld? Welke instrumenten heeft de gemeente om dat te doen en waarom noemt zij andere partijen niet? Ik denk daarbij aan vastgoedeigenaren en particuliere initiatiefnemers. Co-creatie heet dat.
      Ik ben het volledig eens met de stelling dat een diverse stad aantrekkelijk is voor zowel nieuwkomers als huidige bewoners. Die diversiteit is inderdaad met name te zien aan de rand van het stadscentrum zoals het Schieblock en de Hofbogen met het SoHo gebied. Dat heeft weinig te maken met sturing door de gemeente.

    3. Profielbeeld van Martijn
      Martijn

      Ik begrijp het ook niet Matthijs… Gaat dit stuk nou over de instroom naar Rotterdam, de huidige diversiteit in relatie tot woningaanbod in de stad, over de toekomst van woningbouw in de stad, over de vraag ‘voor wie is de binnenstad’, over nut en waarde van koffiebars en gentrificatie in het algemeen of over een combinatie van dit alles? In het laatste geval is de link tussen al deze elementen mij niet duidelijk geworden. Marieke, je roept op tot actie, maar wélke actie precies? Ik ben benieuwd naar voorstellen die concreter zijn dan ‘een beetje Starbucks, maar ook een beetje Kapsalon’ – overigens hebben we in de binnenstad veel meer kapsalon dan Starbucks dus zo bezien is je zorg onterecht. Wat ik ook niet snap is dat je eerst stelt dat ‘er onder blanke, hoogopgeleide burgers een enorme fobie bestaat voor de ongebreidelde groei van hippe koffietentjes in het centrum’ en eindigt met de opmerking dat het feit dat het aanbod koffietentjes stijgt helemaal niet zo gek is. In dat geval is er volgens mij iets heel anders aan de hand. Daarbij herken ik je eerste uitspraak totaal niet; ik ken veel ‘blanke hoogopgeleide burgers’ in de stad maar heb er nog nooit een kunnen betrappen op die fobie. Iets meer onderbouwing van je uitspraken is gewenst! Tenslotte, de volgende zin heb ik meerdere malen gelezen maar ik kom er niet uit wat je hier nou precies probeert te zeggen: “Maar ook bezorgde burgers die segregatie van de binnenstad vrezen zijn door tijd in staat het bestuur van deze stad met goede argumenten vertaald in projecten, of (ongevraagde) adviezen te overtuigen bepaalde keuzes wel of niet te nemen.”

Om te reageren moet je ingelogd zijn. Inloggen kan je hier. Als je nog geen account hebt meld je nu aan als supporter of maak hier een gratis reageerdersaccount aan.