Kunst & Cultuur12 april 2016

11 dingen die je altijd al wilde weten over Sparta

Of misschien al wist, maar het blijft evengoed leuk

Driewerf hoera voor Sparta Rotterdam! De trots van Rotterdam-West is terug in de Eredivisie, na zes jaar wachten. Hoog tijd om je kennis van dit stukje cultureel erfgoed op kicksen eens bij te spijkeren. Een elftal wetenswaardigheden!

ballen animatie

1. Sparta is de oudste betaald voetbalclub van Nederland

Op 1 april 1888 schreven acht Rotterdamse scholieren voetbalgeschiedenis door Sparta op te richten. Ze deden dit in de tuin van de latere penningmeester Jacobus Harteveld Hoos. De club concentreerde zich aanvankelijk op cricket, maar ging zich vanaf de zomer van 1888 ook op voetbal toeleggen.

Maar: klopt dat eigenlijk wel, de oprichting in 1888? Daar verschillen de meningen over. In 2013, als Sparta 125 jaar bestaat, vindt archiefmedewerker René Schouten een brief. Die wijst erop dat de club twee jaar eerder al werd gesticht. Hij is afkomstig van Jan de Vogel, één van de oprichters van Sparta. Hij heeft deze in 1951 geschreven. Volgens hem is de club opgericht in 1886, toen kortstondig ontbonden, om vervolgens in 1888 écht van start te gaan. Nader onderzoek ondersteunt de claim: ook het clubblad stelt al in 1911 dat 1888 een te betwisten jaartal is. Hoe het ook zij: in het betaald voetbal is Sparta de oudste club van het land. Zo werd Feyenoord ‘pas’ in 1908 opgericht.

2. Sparta is de vierde club van Nederland

Sparta is een grote club. Zeker wanneer we de erelijst van de Rotterdammers vergelijken met andere clubs die op het hoogste niveau actief zijn. Goed, de prijzenkast van de kasteelheren is bij lange na niet zo rijk gevuld als die van de traditionele topclubs Ajax, PSV en Feyenoord. Toch mag Sparta zich met zes landstitels en drie KNVB-bekers de vierde club van Nederland noemen. Voetbalbolwerken als FC Twente, ADO Den Haag en FC Utrecht kunnen slechts dromen van zo’n palmares!

Zullen we ooit een zevende landstitel van Sparta meemaken? Voetbalkenners zullen je schaterlachend voor gek verklaren als je erover begint. De begroting van Sparta is maar een grijpstuiver vergeleken met de bedragen waar Ajax, PSV en Feyenoord mee werken. Maar als we naar de overkant van de Noordzee kijken, zien we aan de prestaties van het op de Engelse titel afstevenende Leicester City dat in het voetbal niets onmogelijk is. Dus wie weet.

3. Sparta speelde op Zuid

Sparta is onlosmakelijk verbonden met de wijk Spangen, waar het sinds 1916 resideert op het Kasteel. Toch voetbalde Sparta niet altijd in het oude Westen. Zo speelt de club in de eerste decennia van zijn bestaan op ‘de Heuvel’ (op de plek waar nu de Euromast staat),  de Oude Binnenweg, het Schuttersveld in Crooswijk en daarna aan de eveneens in Crooswijk gelegen Prinsenlaan. Sparta voetbalt zelfs kortstondig op het door Sparta-supporters zo verfoeide Rotterdam-Zuid; op het Noordereiland. Saillant detail: voordat het Noordereiland door de aanleg van de Noorderhaven een apart eiland werd, maakte het deel uit van het toenmalige eiland ‘Fijenoord’.

In 1896 lijkt Sparta weer op een primeur af te stevenen: de introductie van het vrouwenvoetbal

4. Damesvoetbal avant la lettre

Sparta speelt vanaf haar oprichting een voortrekkersrol in de ontwikkeling van de voetbalsport in Nederland. De club hangt als eerste club netten in de doelen, introduceert de kopbal op de Nederlandse velden en maakt als eerste vereniging reclame voor zijn wedstrijden.

In 1893 ontvangt Sparta als eerste Nederlandse club een buitenlandse tegenstander: het Engelse Harwich & Parkeston FC. De Rotterdammers hebben weinig in te brengen tegen de Engelsen en verliezen met 0-8.  Een jaar later komt het eveneens uit Engeland afkomstige Felixtowne FC op bezoek. Om een nieuw debacle te voorkomen worden de beste voetballers uit het land opgetrommeld om in het Sparta-tenue Neerlands eer te verdedigen. Dit eerste ‘Nederlands elftal’ speelt met 1-1 gelijk.

In 1896 lijkt Sparta weer op een primeur af te stevenen: de introductie van het vrouwenvoetbal. Er worden plannen gesmeed een Rotterdams dameselftal uit te laten komen tegen de English Ladies Footballclub. De Nederlandse voetbalbond is echter niet gecharmeerd van dit soort nieuwerwetse fratsen en verbiedt Sparta de wedstrijd te organiseren.

5. Waarom het Kasteel het Kasteel heet

Om te achterhalen waarom het Kasteel nu eigenlijk het Kasteel heet, moeten we terug naar de vroege Middeleeuwen. In het gebied waar nu het bedrijventerrein Spaanse Polder is gevestigd, bouwt ridder Philips Uitternesse in de 14e eeuw een kasteel met vijf torens: het Slot van Spangen. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog komt het bouwwerk in de vuurlinie te liggen en in 1572 wordt het onherstelbaar verwoest door Spaanse troepen. De ruïnes blijven tot ver in de 19e eeuw overeind staan. De bekende torentjes van het in 1916 opgeleverde stadion van Sparta verwijzen naar het Middeleeuwse Slot van Spangen. En bezorgen zo het stadion zijn alom bekende bijnaam.

6. De ballotagecommissie

Sparta is van oudsher een club op stand. De jongens die de club oprichten komen uit gegoede kringen en die chique wortels heeft de club lang hoog gehouden. In de periode dat Sparta zich vestigt in Spangen wordt er een ballotagecommissie in het leven geroepen die het kaf van het koren moet scheiden onder aspirant-leden. Voldoet het milieu van een aspirant-lid niet aan de eisen van de commissie, dan moet het voetballertje in kwestie zijn heil ergens anders zoeken.

De straattegels in Spangen worden gebruikt om over te lopen en niet om mee te gooien

7. Schop Poten Armen Ribben Tot Appelmoes

In tegenstelling tot Aboutalebs roodwitte hoofdpijndossier op Zuid tref je bij Sparta geen hooligans op de tribunes aan. Oftewel, de straattegels in Spangen worden gebruikt om over te lopen en niet om mee te gooien. Het Kasteel wordt door vriend en vijand dan ook bestempeld als één van de gezelligste voetbaltempels van Nederland.

Wanneer er toch geweld wordt gebruikt, gebeurt dat voornamelijk op het veld. Zo beschikt de club halverwege de jaren zestig van de twintigste eeuw over een team dat de tegenstanders letterlijk het vuur aan de schenen legt. Met name de verdediger Theo ‘de Tank’ Laseroms (later Europacupwinnaar met Feyenoord!) raakt meer benen dan ballen. Voetbaljournalisten omschrijven hem als de ‘rovershoofdman van de Spartaanse roofridders’. Sparta’s harde speelstijl komt de club op het origineel bedachte acroniem ‘Schopt Poten Armen Ribben Tot Appelmoes’ te staan.

8. De tieten van Jayne Mansfield

Op 30 september 1957 vaart het Amerikaanse vliegdekschip USS Tarawa Rotterdam binnen. Om de bemanning van wat vertier te voorzien, wordt de Hollywoodster Jayne Mansfield overgevlogen. Mansfield, vooral bekend vanwege de robuuste omvang van haar voorportaal, verzorgt eveneens de aftrap van de wedstrijd Sparta-DOS. De filmster maakt een onvergetelijke indruk op de dan 13-jarige Spartasupporter Jules Deelder die het schouwspel vanaf de tribune gadeslaat: `Met eigen ogen kon ik constateren dat er van de roemruchte borstomvang van Miss Mansfield geen centimeter gelogen was, want haar gemoed stak royaal over de punten van haar schoeisel heen!’

Is het de zoen die Sparta verdediger Rinus ‘de Rots’ Terlouw van Mansfield ontvangt of de innige omhelzing die Sparta keeper Frans ‘de Zwarte Panter’ de Munck ten deel valt? Wie het weet, mag het zeggen, maar de Spartaanse verdediging is na de kennismaking met ‘de Absolute Tietenkoningin van Hollywood’ volkomen van slag. De club verliest met 1-7. Ook de bemanning van de Tarawa kan zich maar moeilijk concentreren na de ontmoeting met de welgevormde filmster. Tijdens het vertrek uit Rotterdam ramt het vliegdekschip een Italiaans vrachtschip en een hijskraan.

Manchester United-trainer Louis van Gaal voetbalde maar liefst 248 wedstrijden in het Spartashirt

9. Sparta in Oranje

De geschiedenis van het Nederlands Elftal heeft een Sparta-randje. Tal van voetbaliconen die in Oranje voor volk en vaderland voetbalden, speelden ooit op het Kasteel of leerden er voetballen op Sparta’s vermaarde jeugdopleiding. Laten we er eens een paar opsommen: Danny Blind, John de Wolf, Georginio Wijnaldum, Kevin Strootman, Ed de Goeij, Bok de Korver, Rinus Terlouw, Pim Doesburg, Winston Bogarde, René van der Gijp, Memphis Depay, Aron Winter, Adri van Tiggelen, Wim Suurbier en Glenn Helder voetbalden allen in Oranje en Rood-Wit.

Manchester United-trainer Louis van Gaal voetbalde maar liefst 248 wedstrijden in het Spartashirt. Daar zijn voetbalkwaliteiten ongeveer evengoed ontwikkeld waren als zijn talenknobbel heeft ‘King Louis’ het Nederlands Elftal nooit gehaald.

10. De Spartamarsch & tribunejargon

Ter ere van Sparta’s eerste kampioenschap in 1909 componeert  Jaap Blazer de zogeheten Spartamarsch. Het lied geldt tot op de dag van vandaag als Sparta’s officiële clublied. Zorg dat je de tekst goed bestudeert alvorens een wedstrijd van Sparta te bezoeken, want je wordt geacht uit volle borst mee te zingen:

Rood-wit is onze glorie
Rood-wit zit ons in’t bloed
Bij neerlaag of victorie
Bij voor- of tegen spoed
Rood-wit gaat nooit verloren
En jaren nog hierna
Zullen wij laten horen
SP-AR-TA!

11. Rivalen

Wat Ajax is voor Feyenoord, is Feyenoord voor Sparta: de absolute aartsrivaal. Feyenoordsupporters worden op het Kasteel steevast aangeduid als boeren. Eigenlijk wordt iedereen die aan de ‘verkeerde’ kant van de rivier woont, geacht werkzaam te zijn in de agrarische sector. Excelsiorsupporters zijn ook niet bijzonder populair in Spangen. Niet in de laatste plaats omdat de Kralingers Sparta in 2010 uit de eredivisie knikkerden in een bloedstollend spannende nacompetitiewedstrijd. Daarnaast heeft Excelsior volgens doorgewinterde Sparta-supporters zijn ziel verkocht door een samenwerkingsverband met Feyenoord aan te gaan.

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:eredivisie, Het Kasteel, sparta en voetbal

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Sparta Rotterdam BV, Spartapark-Noord, Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *