Kunst & Cultuur25 april 2016

Met rechte rug en het hoofd omhoog

“Ongebroken Verzet” van Hubert van Lith aan de Westersingel

Sara Wiersma kijkt iedere maand naar buitenkunst voor Vers Beton. Wat betekent het en wat vinden de mensen ervan? Deze keer: een niet te breken man, vlakbij CS.

Beeld: Rosanne Dubbeld

Aan het begin van de Westersingel, in een rechte lijn vanaf het station, staat een man. Hij is groot. Hij staat naar het station toe. Zijn rug is kaarsrecht en zijn hoofd kijkt schuin omhoog. Hij is van brons en staat op een sokkel, waardoor hij nog meer imponeert. Aan zijn rechterzijde wappert de Rotterdamse vlag in de wind. ‘Ongebroken Verzet’ van de kunstenaar Hubert van Lith lijkt dan ook de enige juiste titel voor deze onverzettelijke kracht.

Verzet en symbool

Van Lith (1908-1977) volgde zijn opleiding aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. De beeldhouwer trouwde drie keer, bij twee van zijn echtgenotes kreeg hij kinderen. De appel viel niet ver van de boom: dochter Nel van Lith werd net als haar vader beeldhouwer.

In 1937 woonde kunstenaar Hans Reicher, die uit Duitsland was gevlucht, bij Hubert van Lith op de Kuinderstraat in Amsterdam. Van Lith zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet. Na de oorlog maakten zowel Reicher als van Lith meerdere oorlogsmonumenten. Ongebroken Verzet werd op 4 mei 1965, door Prins Bernhard, onthuld aan de Westersingel. De bronzen mannenfiguur is een eerbetoon. Een herinnering. Het beeld symboliseert het Rotterdamse verzet en alle andere verzetsmensen die hebben gestreden tegen de Duitse bezetter

Beeld: Rosanne Dubbeld

De figuur is onverschrokken, niet alleen symbolisch, maar hij ademt ook een actieve vorm van protest uit. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden kunstenaars door de Duitse bezetter aan banden gelegd, al is dat nog veel te zacht uitgedrukt. Iedere kunstenaar moest zich aanmelden bij de Kultuurkamer. Zonder inschrijving mocht niemand in het openbaar exposeren. Joodse kunstenaars mochten zich helemaal niet inschrijven. Bedoeld om in de hand te houden welke kunst in de openbaarheid mocht worden gebracht en vooral om te bepalen wat voor kunst er überhaupt mocht worden gemaakt.

Standvastige kunstenaars

Van Lith zat bij het verzet, hij bood onderdak aan de gevluchte beeldhouwer Reicher en behoorde tot verschillende kunstenaarsgroepen, zoals De Onafhankelijken en Arti et Amicitiae. Dat er na de Tweede Wereldoorlog een reeks oorlogsmonumenten van zijn hand ontstonden, zegt veel. De man voor Rotterdam Centraal staat stoïcijns met zijn hoofd in de lucht. De man staat voor verzet. Verzet vanuit de bevolking, én daarmee ook vanuit kunstenaars die standvastig bleven. Na de oorlog bleek de meerderheid van de Nederlandse kunstenaars zich te hebben aangemeld bij de Kultuurkamer.

Beeld: Rosanne Dubbeld

Wapperende vlag

Temidden van verkeer, moderne architectuur, lawaai en Aziatische eettentjes is Ongebroken Verzet een baken in de drukte. Joyce (16) probeert net een plek te vinden voor haar scooter: “Ja dit beeld vind ik wel mooi hoor, we hebben het er op school over gehad. Alleen een beetje jammer van de vieze duivenpoep op deze plek!” Meneer Saitou (51) geeft iets uitgebreider commentaar: “Ik werk hier al lang in de buurt, dit beeld staat er ook al lang. Ik weet dat het een oorlogsmonument is. Dat is goed. Overal in de wereld is oorlog. Je moet altijd blijven herdenken, anders stopt het nooit.” Zara (33): “Als ik van het station kom, zie ik na een tijdje het beeld opdoemen. Het is indrukwekkend, zeker als de vlag ernaast wappert. Ik kijk altijd even naar hem, als ik langsloop.”

Of het nu vooral een verzetsmonument is of ook een vorm van protest tegen artistieke censuur: het beeld is vooral een ijkpunt voor de Rotterdammers van nu. Enerzijds met de betekenis in hun achterhoofd, wat op 4 mei wordt benadrukt door een kranslegging bij het beeld en de Nederlandse vlag halfstok. Anderzijds zijn de inwoners van de stad gewoon gesteld op de imposante figuur in brons. Het is alsof hij waakt over de ingang van de stad. Midden op de ader die vanaf Rotterdam Centraal het centrum inloopt, torent hij uit boven de voorbijgangers. Beschermt hen. Laat hen iets zien. Namelijk dat verzet niet te breken is. In welke tijd dan ook.

Reageer of deel op Social Media

Tags:buitenkunst, hubert van lith, Ongebroken Verzet, protest, tweede wereldoorlog en westersingel

Sectie: Kunst & Cultuur

kaart: Ongebroken verzet, Westersingel, 3014 Rotterdam, Nederland
Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *