Alternatieve ZusterstedenStedelijke ontwikkeling & architectuur18 mei 2016

Alternatieve Zustersteden: de stedelijke veerkracht van Ho Chi Minhstad

Wat zelfredzaamheid betreft kan Rotterdam heel wat van deze Vietnamese stad leren

Wat kan Rotterdam leren van andere steden? In de serie Alternatieve Zustersteden gaat Vers Beton te rade bij plekken over de hele wereld. In deze editie: Joep Janssen over de stedelijke veerkracht van Ho Chi Minhstad. 

Beeld: Mark van Wijk

Rotterdam profileert zich als een echte deltastad. Logisch, als je bedenkt dat de stad aan de monding van de Maas is gebouwd en meer dan zes meter onder zeeniveau ligt. Na een eeuwenlange strijd hebben we het water onder controle. We zijn beschermd tegen overstromingen door de aanleg van dijken en de Maeslantkering, en ondanks de verzilting komt er dagelijks vers drinkwater uit de kraan.

De overheid heeft de waterhuishouding goed op orde. Zo goed zelfs, dat ik helemaal niet meer besef dat ik in een kwetsbare delta woon. In Nederland speelt de overheid een belangrijke rol in de waterveiligheid en we bevinden ons daarom in een luxepositie. Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en de kans op zwaardere buien en langere perioden van droogte neemt toe. We hoeven ons hierover gelukkig niet druk te maken, want de overheid regelt het wel. De gemeente Rotterdam zet zich in om de stad op een slimme manier aan te passen aan deze veranderingen, maar ze verwacht ook dat de bewoners zelfredzamer, initiatiefrijker en zorgzamer worden voor hun leefomgeving.

Zijn we wel zelfredzaam genoeg als onze wijk overstroomt? Wat doe ik als mijn huis morgen tot één meter onderwater staat? Kortom: heeft Rotterdam en hebben Rotterdammers voldoende veerkracht om mee te bewegen met de gevolgen van stedelijke groei en klimaatverandering?

In tegenstelling tot Rotterdam is de delta in Ho Chi Minhstad voelbaar

Zelfredzaamheid

Ho Chi Minhstad, het voormalige Saigon, is ook een deltastad. Een snelgroeiende bovendien: de verwachting is dat de stad in 2025 maar liefst tien miljoen inwoners heeft. Daarom wil het stadsbestuur de stad op een klimaatbestendige manier uitbreiden richting zee. De gemeente Rotterdam heeft daar ervaring mee en helpt ze hierbij.

In tegenstelling tot Rotterdam is de delta in Ho Chi Minhstad voelbaar. In de stad is het getijde van de zee merkbaar, lopen hele buurten onder water na een moessonbui en liggen de straten elk jaar zo’n tien centimeter lager als gevolg van bodemdaling. Bij de inwoners zit de zelfredzaamheid daardoor in de haarvaten. Dat is uit nood geboren, want in het communistische land zijn de bewoners vooral op zichzelf aangewezen. Oplossingen worden hier over het algemeen niet centraal geregeld. Je vindt er bijvoorbeeld geen Maeslantkering of een dijk rond de stad die de bewoners beschermen tegen hoogwater. Laat staan een groen park dat het overtollige water opvangt na een moessonbui. Daarom moeten de mensen bij wateroverlast zelf het initiatief nemen om hun huis, hun spullen en koopwaar te beschermen.

In de meeste gevallen worden schotten voor de huizen geplaatst om het water tegen te houden. Als de straten blank staan, meestal na een moessonbui en hoogtij, gaat het dagelijkse leven gewoon door. De Vietnamezen klagen pas als het water 37,5 centimeter hoog staat – de hoogte van het motorblok – want dan kunnen ze niet meer op hun brommer rijden.

De kracht van de stad wordt er bepaald door het straatleven

Gemeenschapszin

De bewoners hebben veel gemeenschapszin. Dat komt vooral door de sterke familiebanden. Zo eren families de overleden naasten met wierook bij het thuisaltaar. Je merkt ook aan de taal – aan de verschillende aanspreekvormen die er zijn – dat er veel respect is voor ouderen en familieleden. Waar we in Nederland iemand met ‘u’ aanspreken als we beleefd willen zijn, ligt dat in Vietnam genuanceerder. Zo wordt er in de taal onderscheid gemaakt naar leeftijd en geslacht. Ook bestaan er woorden voor familierelaties zoals ‘oom van vaderskant’, subtiliteiten die de Nederlandse taal niet kent.

Niet alleen de familie, maar ook de relatie met de buurt draagt bij aan de gemeenschapszin. De bewoners treffen elkaar maandelijks op bijeenkomsten georganiseerd door de People’s Committee, de plaatselijke afvaardiging van de Communistische Partij. Hier worden ervaringen uitgewisseld, burenruzies bijgelegd, hulp gegeven aan de zwakkeren en geld ingezameld voor het ophogen van de straat om wateroverlast tegen te gaan.

Daar komt bij dat de kracht van de stad wordt bepaald door het straatleven. Mensen leven (bijna letterlijk) op straat vanwege de warmte, de handel en de te kleine woningen. De straat is de ontmoetingsplek, de plek die je deelt en om die reden schoon wilt houden. Anders dan in Rotterdam worden in Ho Chi Minhstad nauwelijks sociale huurwoningen gebouwd. Iedereen koopt een huis, een appartement of bouwt een eigen hut langs de rivier. Ze zijn trots op hun eigendom en voelen zich verbonden met de buurt. Mede daarom hebben ze meer oog voor hun fysieke leefomgeving én zorgen hier beter voor.

Waar Vietnamezen denken in nuance, ontbreekt het de Nederlanders aan subtiliteiten

Moderniseren naar eigen maatstaven

Ho Chi Minhstad is net als Rotterdam een trefpunt van verschillende culturen. De stad nam verschillende culturen op en is gekoloniseerd door de Fransen, Amerikanen en Japanners. Maar de Vietnamezen zijn veerkrachtig gebleken: ze hebben al hun vijanden verslagen. De inwoners komen nu op het punt dat ze weten wie ze zelf zijn en wat ze zelf willen. Ze stappen daarmee een nieuw tijdperk in: die van modernisering. Stedelingen barsten van het zelfvertrouwen, ze leven in vrede, kennen geen hongersnood meer en zijn vrij om zelf te bepalen welk beroep ze kiezen. De steden zijn daardoor dynamischer dan ooit. Het zelfvertrouwen en de vrijheid nemen in Ho Chi Minhstad toe, terwijl wij steeds banger worden dat onze vrijheid wordt afgenomen.

Dat Rotterdam, onder leiding van burgemeester Aboutaleb, waterkennis exporteert naar Ho Chi Minhstad is bewonderenswaardig. Maar het is ook niet meer dan terecht, want het Westen is een belangrijke veroorzaker van klimaatveranderingen. En deze veranderingen hebben directe gevolgen voor deltasteden zoals Ho Chi Minhstad. Een stad die momenteel razendsnel moderniseert. De overtuiging heerst dat ze op dit gebied minstens zo goed kunnen presteren als de westerlingen, de Nederlanders. Misschien zelfs beter. Het is in ieder geval een zusterstad om goed in de gaten te houden, vooral met oog op de Resilience Strategie die de Gemeente Rotterdam op 19 mei presenteert. Over tien jaar ga ik graag terug om de balans op te maken en te zien of ze gelijk hebben gekregen en het beter deden dan wij in Rotterdam.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:Alternatieve Zustersteden, deltastad, Ho Chi Minhstad, klimaatverandering, Resilience Strategie, resilient rotterdam en zustersteden

Secties: Alternatieve Zustersteden en Stedelijke ontwikkeling & architectuur

kaart: Ho Chi Minh-stad, Hồ Chí Minh, Vietnam

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *