Stedelijke ontwikkeling & architectuur11 mei 2016

Red de Rotterdamse ruimte!

Want het échte Rotterdam wordt met uitsterven bedreigd

Rotterdam is megabezienswaardig. Massa’s bezoekers vergapen zich aan gelikte gebouwen en drinken ingewikkelde koffies op industrieel meubilair. Ook de Rotterdamse ruimte transformeert en is er veel gepolijster op geworden. ‘Is dit nog Rotterdam?’, vraagt Ferrie Weeda zich af.

Beeld: Ossip van Duivenbode

Anno 2016 is Rotterdam opgewekt, zelfverzekerd en fonkelend. Alsof ik in een totaal andere stad woon dan tien jaar geleden. In 2006 kon je nog het spreekwoordelijke kanon in het centrum afschieten zonder iemand te raken. Schiet je nu een kanon af, dan richt je een gruwelijke slachting aan onder toeristen, hipsters en bakfietsgezinnetjes. Bovendien is de materiële schade van een explosie nu vele malen ingrijpender dan vroeger. Twintig jaar geleden zou het effect van een flinke kanonskogel waarschijnlijk nauwelijks zijn opgevallen. Rotterdam zag er namelijk altijd uit als een slagveld, met bouwputten, halfvoltooide gebouwen, openliggende straten, brute architectuur en braakliggende velden. Nu zijn de straten recht en glad, de gevels hoog en glimmend, de rooilijnen lang en strak.

Onder de noemer ‘city lounge’ muteert de binnenstad in een ‘hoogwaardige verblijfsruimte’. Het publiek verandert navenant. Langs de rivieroever zijn ruige kades getransformeerd in sappige grasveldjes, waar brave meisjes babbelen over levensvraagstukken. Dode pishoeken worden snoezige pocketparkjes met robuuste bankjes waarop weeïge babyboomvrouwen traag kauwen op biospeltdesemboterhammen. Rommelige stoepen worden strakke trottoirs met sjieke natuursteen, een paradeplaats voor de jongens van het snelle geld. Imponerend lompe jaren-zeventig kantoren worden ontdaan van hun brute betonnen gevel en omgevormd tot trendy flexwerklocatie. De onmogelijke kiezelvlakte in het Museumpark wordt een glimmend kunstdepot. Unheimische expeditiestraten worden afgesloten of volgebouwd.

Beeld: Ossip van Duivenbode

Het vertrouwde rauwe Rotterdam lijkt verleden tijd. Niks lelijke, lege stad met second-city-syndroom, niks verlaten kades met obscure loodsen, niks dubieuze kroegen met achterdochtige stamgasten. Rotterdam heeft haar industriële en functionalistische imago afgeschud. Het is niet meer de stad van ‘doe maar gewoon’, maar voorloper van de hippe beleveniscultuur. De stad wordt omgevormd tot kunstmatig decor voor ontelbare ‘unieke’ ervaringen. Façade-architectuur en luxe straatmeubilair zijn de vluchtige achtergrond voor uitwisselbare belevenissen, vastgelegd in zoete selfies. Zelfs de RET – van oudsher een bastion van Rotterdamse no-nonsense mentaliteit – draagt bij aan de vertrutting: in de metrostations klinkt rustgevende klassieke muziek en geurdispensers verspreiden er een uitgebalanceerde bloemenmelange.

Stop de vertrutting!

De vertrutting en vervlakking van Rotterdam moet gestopt worden! Ons typische stadslandschap, een afwisseling van rauwe intimiteit en afgeragde leegte, moeten we koesteren.

Momenteel wordt Rotterdam dichtgesmeerd en gladgestreken. Een inwisselbare stad voor uitwisselbare ervaringen. De laatste open plekken van de stad – zowel intieme als weidse locaties – worden volgebouwd en gepolijst. Dat is erg jammer omdat Rotterdam met deze ruig-romantische ruimtes een uniek aspect van haar stedelijke landschap verliest. Het is ook jammer omdat hiermee gebieden aan het publieke domein worden onttrokken. Bovendien is het jammer omdat dit plekken zijn die inspiratie bieden en creativiteit huisvesten. Want die verlaten kade met die obscure loods kan zomaar een culturele of culinaire hotspot blijken. Net zoals die dubieuze kroeg met achterdochtige stamgasten bij nader inzien een gezellig café met spontane mensen kan zijn.

Beeld: Ossip van Duivenbode

En dan kom ik bij mijn belangrijkste argument vóór de ruig-romantische plekken: deze rafelige restruimtes zijn échte plekken voor échte mensen. Grote vrouwen met blubberbenen in zebraprintleggings. Patatvretende puisterige pubers. Radicaliserende hangjongeren. Zware shag rokende, rochelende havenpensionado’s. Schichtige junkies, met hun armpjes diep in een vuilnisbak. Glamourous? Nee. Rotterdams? Ja. Sterker nog: ze vormen nog steeds de meerderheid van de Rotterdamse bevolking. Deze mensen dreigen samen met hun habitat, de rafelige restruimte, uit de stad te worden weggepoetst.

Zelfkant naar de marge verdreven

Een echte stad heeft een zelfkant. Zowel een materiële als een maatschappelijke zelfkant. In Rotterdam wordt deze zelfkant nu naar de marge verdreven. En dan te bedenken dat juist Rotterdam altijd de stad was waar je de maatschappelijke diversiteit aan den lijve ondervond. Positief en negatief. Een eerlijke stad, recht door zee, wars van poeha.

Beeld: Ossip van Duivenbode

Rotterdam moet haar ruige romantiek omarmen. Dat begint met de bescherming van het typisch Rotterdamse stadslandschap, met zijn afwisseling van rommelige restruimtes en ongelikte weidsheid. Expeditiehoven, havenbekkens, viaducten, stegen, openliggende stoepen, kale marktpleinen, tunnels, oude spoorrails, steigers, braakliggende terreinen…

Beeld: Ossip van Duivenbode

Rotterdam kan zichzelf blijven – en zelfs een betere stad worden – door obscure geborgenheid en weidse ruigtes te cultiveren. De rauw-romantische Rotterdamse ruimtes zijn een inspiratiebron voor creativiteit, plaats voor onverwachte ontmoeting en de biotoop van maatschappelijke ontwikkeling. Deze plekken zijn het publieke domein van een diverse, dynamische samenleving. Plekken van een échte stad.

Op donderdag 12 mei reageert Ferrie Weeda op een gesprek tussen kunstenaars Joep van Lieshout, Wim Gijzen, ontwerper Richard Hutten en moderator Christine de Baan over het DNA van Rotterdam, tijdens de avond Rauw Rotterdam in TENT. Hier is ook de tentoonstelling Utopian Dreams is te zien. Tent organiseert drie avonden in de context van Utopian Dreams.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:architectuur, bakfietswijk, openbare ruimte, Rotterdam, ruig-romantiek, toerisme en vertrutting

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *