Stedelijke ontwikkeling & architectuur19 mei 2016

Rotterdam is (g)een fietsstad

Bonne en Bart houden allebei van Rotterdam én van fietsen, maar over Rotterdam als fietsstad verschillen de meningen. Bart spuwt zijn gal, Bonne reageert. De Ronde van Katendrecht (20 & 21 mei) dragen ze een warm hart toe.

Sandy van Helden maakte deze illustratie voor de Uitagenda Rotterdam van mei 2016. Beeld: Sandy van Helden voor Uitagenda magazine

Beste Bonne,

Ik ben van Rotterdam gaan houden. Als jongen uit een Zuid-Hollands dorp voel ik mij steeds meer thuis in de veelzijdigheid van Rotterdam. Op één vlak weet de stad mij echter niet te bekoren. Rotterdam is geen fietsstad.

Ik hou van de fiets. Hij biedt mij af een toe een vlucht uit de stedelijke hectiek van Rotterdam-West. Maar de liefde voor Rotterdam en de liefde voor de fiets laten zich moeilijk combineren. In het dorp waar ik opgroeide kon ik op de fiets stappen en had ik bij het uitrijden van de straat keuze te over. Links over de brug richting Noordwijk en de duinen, rechts richting Leiden en het groene hart. Hoe anders is dat in Rotterdam, waar iedereen zich bij de eerste zonnestraal op de paar groenstroken in het Midden-Delfland of dat ene kronkelende dijkweggetje langs de Rotte stort. Armoe troef voor wie weidse polders gewend is.

Provincialen

Mijn buurt in Rotterdam heeft geen fietscultuur. Als ik met mijn felroze Giro d’Italia shirt naar de fietsenwinkel op de Eerste Middelandsstraat jakker, voel ik mij zoals een inboorling uit Papoea Nieuw-Guinea op Times Square. Uit FC Barcelona trainingspakken en opgevoerde Volkswagen Polo’s komen afkeurende blikken. Die zetten ze kracht bij met een stevig ronkende uitlaat, op het moment dat ik het zebrapad te traag naar hun zin oversteek. Het moge duidelijk zijn: dit is het territorium van de stedeling en fietsen is voor provincialen.

Zo’n fietstocht gun ik zelfs mijn schoonmoeder niet

Rotterdam is niet gemaakt voor de fiets. In Leiden, Amsterdam of Utrecht kun je filerijden met medefietsers en moet je als voetganger soms banger zijn voor een oestrogeenkutje op een Van Moof-citybike dan een testosteronbom in een Volkswagen Polo. De fiets gedijt in de Oud-Hollandse binnenstad, waar de knusheid van de steeg je bewaakt voor de auto.

Rotterdam daarentegen is gebouwd op een Amerikaanse stedenbouwkundige filosofie. Willem Gerrit Witteveen begon al daags na het bombardement met zijn wederopbouwplan. Niet de claustrofobe, opgesloten binnensteden waren zijn voorbeeld, maar breed opgezette avenues. De Coolsingel, de Blaak en het Weena zijn de beste voorbeelden van snelwegen door de binnenstad naar goed Amerikaans voorbeeld.

Overlevingstocht

Rotterdam is in veel opzichten nog steeds de meest autovriendelijke stad van Nederland. De automobilist die van Ahoy naar Blijdorp rijdt, wordt gevoerd door een continue vierbaansweg slechts gehinderd door een sporadisch stoplicht. Probeer daarentegen eens ongehinderd de hele Nieuwe Binnenweg of Zaagmolenstraat af te fietsen; ik beschouw dat als een grotere prestatie dan Joop Zoetemelks tourwinst. Als je niet wordt geramd door een totaalmalloot met Formule-1 fantasieën, zijn het wel die verdomde tramrails die het tot een heuse overlevingstocht maken. Nee, zo’n fietstocht gun ik zelfs mijn schoonmoeder niet.

Ik weet hoe zwaar jullie het hebben als fietsliefhebbers in deze urban jungle

Wat Rotterdam ook tot een ontiegelijke schijtstad voor fietsers maakt is de wind. De trotse skyline mag dan uitermate filmisch zijn, hij heeft één klein nadeel. De hoogbouw stuurt de wind alle kanten op, als een ziedende stier in een arena. Aanvankelijk dacht ik dat dit een denkbeeldig verschijnsel moest zijn en dat ik niet zo moest zeiken als ik over het Weena fietste en geen centimeter vooruit kwam, maar mijn vermoedens werden wetenschappelijk gestaafd. Hoe sterk is de eenzame fietser die kromgebogen over zijn stuur tegen de wind zichzelf een weg baant, vroeg Boudewijn de Groot zich ooit af. Nou, niet zo sterk als hij tegen die vervloekte demonen op het Weena op moet boksen.

Ook tijdens de start van de Tour in 2010 bleek Rotterdam geen geschikte fietsstad. Waar renners normaliter door een idyllisch Normandisch kustplaatsje worden geleid, mochten ze nu langs de Brielse- en Dordtselaan om te eindigen op het Zuidplein. Zowel het parcours als het decor hadden niet onaangenamer kunnen zijn voor de fietser. Langs de route zijn nu ter herinnering aan deze Grand Départ op de fietspaden icoontjes van de Tour geprint. Ik vind het dolkomisch.

Hip

Lees ookStedelijke ontwikkeling & architectuurLaat de Rotterdamse fietser het lekker zelf uitzoeken

Stel je eens voor dat je als verdwaalde toerist in de Tarwewijk zo’n icoontje aanschouwt. Ik zou me bescheuren van het lachen bij de gedachte dat in deze urban jungle van de automobiel ooit Lance Armstrong en Alberto Contador zijn gepasseerd. Plattelandsjongens uit Pinto in Spanje en Plano in Texas die het beste gedijen in afgelegen oorden, van polderweggetjes tot imponerende bergcols, gehuld in strakke fietsbroeken, niet in baggy-jeans.

Hoe hip zowel de fiets en Rotterdam momenteel ook zijn, ik zie daar geen causaal verband tussen. Rotterdam blijft in mijn ogen de veramerikanisering van de Nederlandse stedenbouw. Een fantastische stad voor wie het Hollandse water en het Hollandse licht wil zien in een Amerikaans decor. Maar een gruwel voor iedereen die dat andere typische Hollandse een warm hart toedraagt; de fiets. Ik draag de Ronde van Katendrecht een warm hart toe. Het is hetzelfde warme hart dat ik de inboorling uit Papoea Nieuw-Guinea op Times Square toedraag. Ik weet hoe zwaar jullie het hebben als fietsliefhebbers in deze urban jungle. Laten we 21 mei een biertje drinken op de mooiste rotstad die er is.

Proost!
Bart Toorenaar

***

Beste Bart,

Bedankt voor je mooie brief. Laat ik direct met de deur in huis fietsen: Rotterdam is wel degelijk een fietsstad. De stad heeft Witteveen en zijn erfenis een passende plek in het nieuwe stadsbeeld gegeven. Fraaie fietspaden liggen innig verstrengeld met de brede avenues. Kom via de Schiekade het centrum in, buig af op het Weena om verder te gaan langs de ‘s Gravendijkwal. Ga zo hard je kan naar beneden in de Maastunnel, vervolg over de Pleinweg en de Dordtselaan richting de Erasmusbrug. Sla rechtsaf op de Boompjes en zoef over de Maasboulevard. Je geniet in deze stad van kaarsrechte, snaarstrak geasfalteerde paden waarover het prima racen is. Het enige wat je onderbreekt zijn de stoplichten, maar je woont inmiddels lang genoeg in Rotterdam om te weten dat je je als fietser van die lichten geen flikker aan moet trekken.

Ideale leerschool

Nee, dan de Oud-Hollandse binnensteden waar je zo over jubelt. Klappertandend dender je over klinkers en kinderkopjes, je fiets rammelt bijkans uit elkaar en als je niet oppast rijd je je velgen kapot op het losliggend plaveisel. Bovendien wordt het geheel spekglad bij regen en is het overzicht op een kruising ver te zoeken. Zelfs de stedelijke hindernis van massatoerisme lijkt Rotterdam vooralsnog bespaard te blijven. Akkoord, de plek op de Coolsingel waar de Koopgoot de weg oversteekt met een zwart-wit gestreepte loper is niet de meest ideale plek om langs te jakkeren met hoge snelheid. Maar da’s een incident in een stadscentrum waar het fijn peddelen is.

Spring op de fiets in trainingskamp Rotterdam en laat je uitdagen

Ik ben blij te lezen dat je hebt ontdekt dat het in Rotterdam harder en meer waait dan in de rest van Nederland. Minder blij ben ik te merken dat je nog niet bekend genoeg bent met de stadscultuur om haar hartekreet, sterker door strijd, op waarde te schatten binnen dit natuurkundige verschijnsel. Met al haar hindernissen, stoplichten en tegenwind is de stad de ideale leerschool voor elke coureur. Lus in een rondje de drie Maasbruggen eens aan elkaar. Je kuiten branden en je dijen verzuren. Van kruispunt naar kruispunt sprinten zet je longen in de fik, het ontwijken van nietsvermoedende voetgangers scherpt je stuurmanskunst. Spring op de fiets in trainingskamp Rotterdam en laat je uitdagen. Het beste advies heb je jezelf al gegeven: je moet niet zo zeiken.

Harde liefde

Mocht je als provinciaal toch rustig willen wennen aan het fietsen in de grote stad en er even tussenuit willen, pak dan de route langs de Rotte. Je bent daar omringd door gelijkgestemde wielrenners die hun duim opsteken voor je roze jasje van de Giro. Eenmaal het centrum uit rijd je binnen de kortste keren tussen groene velden, weidse plassen en prachtige meanderende paadjes langs de rivier die Rotterdam haar naam gaf.

Rotterdam is een stad die haar fietsers liefheeft

Een stukje voorbij Oud Verlaat, waar de Rotte in een vlaag van grootsheidswaan opeens de Rottemeren heet, tref je een natuurlijk, maar door mensenhanden aangelegd trainingsveld voor fietscoureurs. De Willem-Alexander-roeibaan is een open vlakte die je het vuur aan de schenen legt. Een plek waar elke meter kopwerk een nieuwe borsthaar met zich meebrengt. Hier wordt het karakter van de Rotterdamse wielrenner gesmeed. Dit is de plek waar de mietjes van de mannen in roze tenue worden gescheiden.

Op de terugweg naar huis word je getrakteerd op een fenomenaal uitzicht op de skyline van de stad. Een beloning voor al het harde werk dat je hebt verricht. Rotterdam is een stad die haar fietsers liefheeft. Het is een harde liefde, maar wel eentje die je onmogelijk onbeantwoord laat.

Welkom in Rotterdam.

De sectie Stedelijke Ontwikkeling & Architectuur wordt mede mogelijk gemaakt door AIR, het Architectuur Instituut Rotterdam. (meer info)

Lees meer:

Reageer of deel op Social Media

Tags:fietsen, fietsstad en Ronde van Katendrecht

Sectie: Stedelijke ontwikkeling & architectuur

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *