voor de harddenkende Rotterdammer

Grenzeloze Rotterdammers vertelt over de Rotterdamse migratiegeschiedenis. Wie kwamen hier aan en hoe maakten zij van Rotterdam hun thuis? Fotograaf Peter de Krom en journalist Dore van Duivenbode tonen hoe immigranten, repatrianten en vluchtelingen zich in de stad hebben geworteld. Deel 4: Een nieuw thuis

‘Wat is dit voor stomme vraag?’ De man zet zijn pet op zijn hoofd. Hij is één meter zestig en draagt een geblokt overhemd. ‘Door te vragen waar wij begraven willen worden lijkt het net of wij niet van Nederland houden. Het heeft er niets mee te maken. Natuurlijk willen wij in Turkije worden begraven. Dat spreekt toch voor zich? Onze familie ligt daar. Zo zijn we niet alleen.’
‘De Nederlandse grond is te nat,’ zegt een vrouw lachend. ‘In Turkije is hij droger. Dat voelt prettiger. Hier zitten beestjes in de bodem.’ De twee betalen maandelijks aan een uitvaartverzekering die hun repatriëren naar Turkije vergoedt. ‘Bovendien is het goedkoper,’ gaat de vrouw verder. ‘In Nederland is de dienst duurder en moet je om de zoveel tijd de grafkosten verlengen. In Turkije lig je voor eeuwig.’

Grenzeloze Rotterdammers : Een nieuw thuis
Begrafenis op Zuiderbegraafplaats Beeld door: beeld: Peter de Krom

In Nederland duurt eeuwig even. Er is te weinig grond. Op de Zuiderbegraafplaats hangt een briefje. De graven uit 1969 tot 1993 worden geruimd. Het briefje eronder waarschuwt voor konijnen. Ze knagen aan chrysanten en anjers, graven holen en bevuilen de grafmonumenten. Het wordt aangeraden om een andere bloemsoort te kiezen. Rozen bijvoorbeeld. Naast konijnen zijn er ook fazanten, houtduiven en ganzen gesignaleerd. Het geeft de begraafplaats in Charlois iets extra’s, aldus het mededelingenbord. Het hoofdpad ligt bezaaid met bloesem. Kruiwagens worden gevuld met onkruid. Twee harken staan tegen de heg. Een vrouw duwt haar rollator vooruit. Voorop ligt een verdroogd boeket van bloemen. Een lint bungelt boven de wielen. Bij een container houdt ze halt en kiepert ze de bloemen en het lint met een zwaai naar binnen.

Aan het eind van het pad liggen op de graven zandheuvels. Het is vak 23, speciaal voor Soennieten. De graven wijzen richting het oosten. Volgens een medewerker van de plantsoendienst was het bepalen van de richting naar een Mekka een zoektocht. Het vak is meerdere malen heringericht. ‘In de jaren zeventig struinden we het terrein af met een kompas en de landkundige dienst. De een zei dit, de ander dat. Op een gegeven moment hebben we er een klap op gegeven.’ Tussen het zand staan vetplanten, een buxus en houten bordjes met ‘Love’, ‘Home’ en ‘Welcome’. In het naburige vak maakt een vrouw een grafsteen schoon met een servet. De strepen van het vochtige papier glimmen op het grijze marmer. In het midden van de steen staat een roos in een vaas.

Grenzeloze Rotterdammers : Een nieuw thuis
Begrafenis op Zuiderbegraafplaats Beeld door: beeld: Peter de Krom

‘Mijn moeder kan dode bloemen tot leven brengen,’ zegt Marcia terwijl zij een prop van het servet maakt. In 2004 overleed haar vader. ‘Hij was hier een van de eersten. Moet je zien hoe druk het nu is.’ In het Javaanse vak is amper plek. De grafstenen staan zij aan zij naast elkaar. Drie keer per jaar komt Marcia langs. Op spirituele dagen, die geven extra energie. ‘In Nederland noemen ze dat mindfullness, in Suriname het leven.’ In 1985 nam de familie het vliegtuig naar Nederland. Marcia was vijf jaar oud. De dertiger loopt het pad af, over de bloesem, richting de uitgang. ‘In Suriname wordt spirituele kennis generatie op generatie overgedragen. Ik heb informatie proberen te googelen, maar kwam niet ver.’
Haar nicht vertelde dat beschermengelen met jasmijnbloem worden gevoed. Marcia kocht een plant voor in huis. Van een vrouw binnen het spirituele circuit hoorde ze dat haar overgrootvader haar beschermengel is. ‘Mijn vader is die van zijn kleinkinderen. Door hen liggen zijn wortels in Nederland. Ik denk nooit na over de dood. Stom, hè? Eng vind ik het niet. Als ik aan mijn vader denk, ben ik thuis.’

Vers Beton heeft jouw support nodig!

Voordat je verder leest: Vers Beton kan alleen blijven bestaan dankzij support van onze lezers. Maak jij ook onafhankelijke journalistiek in Rotterdam mogelijk?

Nee, ik lees eerst het stuk verder
Dore van Duivenbode

Dore van Duivenbode

Dore van Duivenbode (1985) is freelance journalist voor print media, online en voor televisie.
Zij maakt portretten, reportages en documentaires voor onder meer NRC, Vrij Nederland, VPRO, IFFR en RTV Rijnmond.

Profiel-pagina
_MG_4702_Willem de Kam

Peter de Krom

Peter de Krom (35) is fotograaf en meervoudig Zilveren Camerawinnaar, publiceert regelmatig in NRC, NRC.next en Vrij Nederland. Voor Grenzeloze Rotterdammers gaat hij in eigen stijl met de thema’s en locaties van de afleveringen op pad en maakt een serie foto’s voor publicatie en expositie.

Profiel-pagina
Nog geen reacties

Advertentie

Wildlife-film-festival-rotterdam-2018-Adv-Versbeton