Politiek2 juni 2016

Eerste onderzoek naar islamofobie in Rotterdam: “Dit is nog maar het topje van de ijsberg”

Deel #1 van een tweeluik over islamofobie in Rotterdam.

Op 25 mei presenteerde SPIOR het onderzoeksrapport Islamofobie in zicht, het eerste onderzoek naar islamofobie in Rotterdam. Vers Beton sprak met enkele organisaties uit de islamitische gemeenschap en vroeg in hoeverre zij zich herkennen in de resultaten van het onderzoek.

Islamofobie is de angst voor danwel een afkeer van de islam en moslims, hetgeen kan leiden tot discriminatie en uitsluiting. Het gaat dan om ongelijke behandeling, vijandige bejegening, bedreiging of fysiek geweld jegens personen en objecten.

SPIOR, de koepelorganisatie van islamitische organisaties in Rotterdam, kreeg steeds meer signalen dat mensen slachtoffer waren van discriminerende incidenten. Daarom begon de organisatie, in samenwerking met het antidiscriminatiebureau RADAR, met het verzamelen van meldingen van en informatie over islamofobie in Rotterdam gedurende heel 2015 en een kwartaal van 2016. SPIOR vervulde de portaalfunctie, als meldpunt voor slachtoffers en getuigen. De incidenten werden vervolgens door RADAR gevalideerd en opgepakt.

Het rapport dat er nu ligt is rijk aan concrete voorbeelden van moslimdiscriminatie, grote en kleine. Vooral rondom islamitische gebouwen, winkels en scholen vinden regelmatig incidenten plaats. Zo werden er onlangs ruiten ingegooid en varkenskoppen neergelegd bij een islamitische slagerij in de Lusthofstraat. Maar het kan ook ‘gewoon’ gaan om een kind dat op het schoolplein te horen krijgt: wij spelen niet met moslims. In februari van dit jaar ontving de Essalam Moskee nog een dreigbrief met daarop een hakenkruis en de tekst: “Binnenkort hoog bezoek varkens”. Jacob van der Blom, adjunct-directeur van de moskee, kijkt er al niet meer van op: “Wij krijgen zeker om de twee maanden zulke berichten toegestuurd”.

Meten is weten

Het onderzoek leidde uiteindelijk tot een aantal belangrijke bevindingen. Zo registreerde men uiteindelijk 174 incidenten, waarvan er zo’n 72 procent werden gemeld door een vrouw. In tien procent van de gevallen waren kinderen betrokken bij of getuigen van een incident. Ook significant: in 61 procent van alle gevallen waren de daders mannen en in ruim een kwart van de gevallen waren de daders bekenden van de melders.

Volgens de onderzoekers is er een verband tussen het hoge percentage vrouwelijke slachtoffers en het dragen van een hoofddoek. Dit maakt vrouwen namelijk makkelijker herkenbaar als moslim. Hetzelfde geldt voor moskeeën en andere herkenbare islamitische instellingen. Van alle islamitische organisaties die meededen aan het onderzoek, heeft 57 procent te maken gehad met verbale of fysieke agressie. Voor enkele instellingen is het inmiddels zelfs een onderdeel geworden van de dagelijkse realiteit.

Politieke erkenning

Nourdin El Ouali van de politieke partij NIDA is blij met dit rapport: “Gezien de stijging en de ernst van het aantal incidenten, is het goed dat dit rapport er eindelijk is.” Dat islamofobie in Rotterdam nu pas in kaart wordt gebracht, komt volgens hem doordat de omvang van het probleem onvoldoende wordt erkend. Er is een gebrek aan urgentiegevoel.

El Ouali vindt dat de gevestigde partijen de afgelopen jaren te weinig hebben gedaan om het probleem in Rotterdam aan te pakken. In 2014 diende NIDA daarom een motie in voor de aanpak van islamofobie en racisme. “Het was de eerste keer dat de raad een motie aannam waarin het moslimhaat expliciet erkent.” Ook vroeg de partij opheldering aan burgemeester Aboutaleb over een ‘haatdragend’ voorval in maart vorig jaar, toen een vrouw in haar auto voor het stoplicht door een onbekende man werd uitgescholden voor ‘kankermoslim’. Vervolgens kreeg zij klappen in het gezicht en werd haar hoofddoek afgetrokken.

“Gezien de stijging en de ernst van het aantal incidenten, is het goed dat dit rapport er eindelijk is”

Selçuk Öztürk, van de politieke partij DENK, reageert eveneens positief op het rapport. Hoewel ook hij het bedenkelijk vindt dat, in een multiculturele stad als Rotterdam, hier nu pas onderzoek naar is gedaan. “Dit hadden mensen als Aboutaleb of raadsleden die het islamitische geloof aanhangen al veel eerder moeten oppakken. Aboutaleb moet laten zien dat wanneer je islamofobie niet bestrijdt, er nog onvoldoende aan onveiligheidsaanpak wordt gedaan in Rotterdam.”

Volgens Öztürk is het kernprobleem dat men islamofobie ontkent en bagatelliseert. Naar eigen zeggen worden hij en zijn collega Kuzu via online kanalen met grote regelmaat bestookt met islamofobische uitspraken en verwensingen. Ook worden er onder hun naam accounts aangemaakt met varkenskoppen en vlaggen van Islamitische Staat.

Detail van de Essalam Moskee in Feijenoord Beeld: Lou Muuse

Meer of minder islamofobie?

RADAR waarschuwde vorig jaar voor een groeiend anti-islamsentiment en de toename van moslimdiscriminatie. Ze hangen samen met de aanslagen in Parijs en Brussel en de komst van vluchtelingen uit islamitische landen. In het Jaarrapport Discriminatie 2015 (over discriminatie in de politie-eenheid Rotterdam) concludeert RADAR dat het totaal aan geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie is gedaald. Daarentegen is het aantal gevallen van moslimdiscriminatie ten opzichte van 2014 juist verdubbeld.

Dit komt niet perse doordat er meer incidenten voorvielen, maar vooral doordat er beter wordt geregistreerd, legt RADAR-directeur Cyriel Triesscheijn uit. Een van de redenen waarom de registratie van islamofobie slecht in kaart gebracht werd, is bijvoorbeeld de gebrekkige registratiesystematiek van de politie.

“Voor islamofobie was lang geen aparte categorie, waardoor het opging in andere, algemenere categorieën. Ook is het moeilijk om uit alle verzamelde meldingen de juiste informatie te filteren, omdat de zoekmogelijkheden in het registratiesysteem beperkt zijn. Een groot deel van alle meldingen is bijvoorbeeld gerelateerd aan vrouwen met een hoofddoek. Maar op het woord ‘hoofddoek’ kan niet worden gezocht.”

Topje van de ijsberg

Men vermoedt dat alle meldingen van moslimdiscriminatie nog maar het topje van de ijsberg zijn. Veel slachtoffers melden incidenten niet. Bijvoorbeeld omdat er een wantrouwen is jegens de Nederlandse overheid en instanties. “De politie heeft een slechte reputatie wanneer het gaat om het opnemen van aangiftes. Als je nu naar een politiebureau gaat en je wilt aangifte van discriminatie doen, kan het voorkomen dat je van het bureau ‘gekletst’ wordt”, aldus Triesscheijn.

"Wie racisme ervaart, moet het gevoel krijgen begrepen te worden"

DENK pleit daarom voor een racismepolitie. Volgens Öztürk zijn politieagenten momenteel onvoldoende opgeleid om discriminatie te herkennen: “Wie racisme ervaart, moet het gevoel krijgen begrepen te worden. Dat is nu vaak niet het geval.”

Uit het rapport van SPIOR blijkt tevens dat er sprake is van onwetendheid. Mensen weten niet wat islamofobie is of waar ze incidenten kunnen melden. Daarnaast beschouwen veel mensen de incidenten als ‘normaal’. Hetzelfde geldt voor moskeeën. Ook zij zijn terughoudend met het melden van incidenten.

Antisemitisme versus islamofobie

Triesscheijn, Öztürk en El Ouali vinden alledrie dat er met twee maten wordt gemeten wanneer het gaat om de aanpak van antisemitisme en islamofobie.

Als voorbeeld noemt El Ouali een incident in april waarbij een Turks-Nederlandse vrouw in de tram werd mishandeld door Feyenoordsupporters: “Zij heeft Aboutaleb om hulp moeten vragen, omdat ze die nergens anders kreeg. Ik durf te beweren dat de wereld te klein zou zijn geweest als er een keppeltje van het hoofd van een joodse man was getrokken en hij vervolgens in elkaar was geslagen. En terecht. Maar ik zie aan dit soort voorbeelden, dat er echt anders wordt gereageerd. Ook door de burgemeester.”

Reageer of deel op Social Media

Tags:discriminatie, Islam, islamofobie, moskee, moslimhaat en racisme

Sectie: Politiek

Ontvang de wekelijkse Vers Beton newsletter!

Op Vers Beton discussiëren we met liefde. We horen daarom graag je mening. Houd daarbij wel onderstaande richtlijnen in gedachten, dan weet je zeker dat je reactie zichtbaar blijft:

  • Draag inhoudelijk bij aan de discussie
  • Blijf on-topic
  • Speel op de bal, niet op de man
  • Wees respectvol: reacties waarin sprake is van schelden, haat, racisme of seksisme worden verwijderd
  • Reacties over huisregels en toelatingsbeleid worden verwijderd
  • We gaan niet in discussie over verwijderde reacties
  • Zie je reacties die niet aan de huisregels voldoen? Ons controlesysteem is niet waterdicht. Laat het ons weten via info@versbeton.nl

Verdiep de discussie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *